بار دیگر زنجان - زنگان اوشاغی

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

2 اسفند روز جهانی زبان مادری هم آمد و سپری شد. روزی که آذربایجان به همت جوانانش بار دیگر قدرت و غیرت خود را به جهانیان و مخصوصا به شونیست های تا بن دندان مسلّح فارس و « مانقورد » های بومی اش نشان داد.

در خبر ها از اختناق به غایت گسترده در شهر های مختلف آذربایجان خواندیم و بخشی را خود به چشم دیدیم. دیدیم که چگونه رژیم اسلامی ( ؟) نیروهای مزدور خود را در میادین مرکزی شهر های آذربایجان رها کرده تا مبادا صدای حق طلبی و هویت خواهی جوانانش شنیده شود. من به چشم خود در زادگاهم زنجان دیدم که چگونه مرکز شهر ( سبزه میدان، میدان انقلاب، چهار راه سعدی و سعدی وسط ) جولانگاه نیروهای نظامی و انتظامی و اطلاعات و بسیجی های خود فروخته بود. دیدم که این بار نه تنها نیرو های مرد که اتوبوسی از زنان را نیز آورده بودند و این حکایت از ترسی شدید از زنان و دختران شهر مان را میداد. و اینبار حتی انتشارات پینار و مدیر آن خانم ش – ج نیز از دست این هویت ستیزان در امان نمانده بود. دیدم که چگونه پارچه نوشته هایی با عنوان « اجرای طرح ارتقاء امنیت اجتماعی » در سبزه میدان نصف کرده و چگونه دوربینهای گسترده ای در میادین اصلی شهر از جمله در میدان انقلاب و در جوار بانک صادرات نصب کرده بودند تا دیگر اینبار کاملا اوضاع را به دست بگیرند و صدای جوانانمان را در نطفه خفه کنند. همان سان که کردند ! همان سان که با باتوم به جان جوانان شهر افتاده و قبل از آغار مراسم به ضرب و شتم پرداختند . همان سان که چند روز پیش از آن « شهرام الله مرادی » را گرفته و چندین ماه پیشتر هم ( ودر واقع از 2 اسفند سال گذشته ) سعید و جلیل و بهروز را گرفته بودند و نیز بعد علیرضا و لیلا حیدری را هم گرفتند. نمی دانم امسال آیا به جز شهرام کسی از زنجان بازداشت شده یا نه ؟( الله اعلم ) در هر صورت این نشان دهنده ی قدرتمند شدن حرکت ملی آذربایجان و ترسیدن و لرزیده بر اندام پایتخت نشینان و ایادی بومی اش افتادن است! میدانیم که در شهرهای مختلف آذربایجان و از جمله در زنجان اعلامیه های مختلف و زیادی درباره روز جهانی زبان مادری پخش شده بود. همین که جوانان می آیند و در کمال تعجب مرکز شهر را به مثابه پادگان نظامی می بینند و از عمق خفقان آگاه میشوند خود گامی به سوی پیروزی است. من باور دارم دیگر تاب و توان نیروهای اطلاعاتی و امنیتی به سر آمده و از اینکه تمامی سال 24 ساعته باید مراقبت جوانان و هویت طلبان باشند خسته شده اند. چند هفته پیش من خود شاهد بودم در مراسم شب تاسوعا که دسته عزاداری حسینیه اعظم زنجان برپا بود چقدر نیروهای لباس شخصی اطلاعاتی ( آن عده را که می شناسم ) در شهر پرسه می زدند و جوانان را زیر نظر داشتند، با اینکه هیچ برنامه از طرف هویت طلبان تدارک دیده نشده بود. غرض از این گفته اینکه خوشبختانه این حرکت ، مقطعی و موقتی نیست که با نمایش قدرت نیروی نظامی و انتظامی سست و نابود شود. این حرکت و فرایندی مستمر است تا آزادی! و انشا الله این حرکت میرود تا نه تنها حقوق زبانی ( و اقتصادی و اجتماعی و... ) ملت آذربایجان را استیفاء نماید بل حقوق دیگر ملتهای تحت ستم ایران و نیز حتی حقوق - اندک معوق مانده ی - پان فارسیستها و حقوق سکولار ها و دیگر گروهی ها را نیز تامین نماید و آزادی و برابری و عدل و دمکراسی و حقوق بشر را هدیه ی ایران کند. هر چند این بار نیز چون همیشه ی تاریخ آذربایجان جانباز هزینه ی آن را خواهد پرداخت. اما عیبی ندارد و از آذربایجان جز این انتظاری نیست. به قول استاد شهریار:

در مکتب عشق وطن جان باختن آموخته یا رب که بودست از ازل استاد آذربایجان

دست در دست هم به امید آن روز . مقاومت پر صلابت تر از همیشه ادامه دارد!

لازم به یاد آوری است که اولا این نوشته در بر دارنده بخشی – و فقط بخشی – از مشاهدات من از روز جهانی زبان مادری در زنجان است، آن هم محدود به مرکز شهر و در ساعتی محدود. و دوما بر تابنده ی نظر شخصی من است . سوما امیدوارم دیگر دوستان هم چه از زنجان و چه از دیگر شهر ها مشاهدات خود را مکتوب نمایند.

www.oyrenci.com

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

بزرگداشت زبان مادری؛ زبان همچون پاره ای از هويت...

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

الهه روانشاد

روز ۲۱ فوريه روز بزرگداشت زبان مادری است و امسال اين روز در سال بزرگداشت زبان های گوناگون جهان گرامی داشته می شود.


نهاد جهانی آموزشی، علمی فرهنگی سازمان ملل متحد، يونسکو، از وجود ۶ هزار و ۸۰۹ زبان در جهان خبر می دهد که در ميان آنها، يک صد و ۱۱۴ زبان ايما و اشاره نيز وجود دارد.

اما همه اين زبان ها به يک اندازه مورد استفاده قرار نمی گيرند. ۳۰۰ زبان در اين ميان در ميان جمعيتی اندک رواج دارد و تنها حدود يک ميليون نفر با اين زبان ها سخن می گويند.

زبان چينی ماندارين، اما، گوی سبقت را از ديگر زبان ها ربوده است و پس از آن زبان های هندی، اسپانيايی و انگليسی به ترتيب در رده های بعدی از نظر ميزان استفاده و رواج در کشورها و جوامع گوناگون قرار دارند.

به باور يونسکو، زبان ها، قلب های تپنده زندگی اقتصادی و فرهنگی جوامع هستند.

يونسکو گونه گون بودن زبان ها و فرهنگ ها را بسان تنوع زيست موجودات بر روی کره خاکی يک نياز حقيقی قلمداد کرده، هشدار می دهد که نيمی از زبان های جهان يا در حال از دست دادن غنای خود هستند و يا در روندی تدريجی رو به زوال می روند.

براساس گزارش يونسکو، هر دو هفته، گقتار به يکی از اين بيش از شش هزار زبان جهان متوقف می شود.

اختصاص روزی به بزرگداشت زبان مادری از سال ۱۹۹۹ آغاز شد و امسال روز جهانی زبان مادری در حالی گرامی داشته می شود که مجمع عمومی سازمان ملل متحد، امسال را سال جهانی زبان ها ناميده و مسئوليت اجرايی آن برعهده يونسکو نهاده شده است.

يونسکو زبان های جهان را عرضه کننده سرمايه های بی بديل و ايده های خلاق انسان ها می نامد؛ ايده هايی که در گذر تاريخ، با بهره ورشدن از ميراث های فرهنگی و آداب و آيين های محلی بارور شده اند و از طريق زبان های گوناگون بيان می شوند.

کارشناسان نيز بر اهمييت بسزای زبان مادری و ضرورت حفظ اين گوناگونی تاکيد می کنند.

الهام عدنانی پور، جامعه شناس ايرانی که از کودکی مقيم سوئد است، می گويد که زبان مادری در حقيقت هويت و قدرت است.

خانم عدنانی پور به راديو فردا می گويد:« اهميت زبان مادری برای انسان ها وقتی مشخص می شود که يا در کشور خودشان در اقليت زندگی می کنند و يا اينکه ه عنوان مهاجر در کشوری ديگر زندگی می کنند.»

وی می افزايد:« زبان مادری يک فرد معمولا فقط در حد يک زبان نيست، اين زبان، جزيی از فرهنگ فرد است.»

الهام عدنانی پور می گويد:« زبان از فرهنگ جدا نيست. زبان من را به گذشته خودم وصل می کند و وقتی من اين زبان را فرزندانم ياد می دهم، فرزندانم می توانند به گذشته من راه پيدا کنند. اگر آنها اين زبان را ندانند، فرهنگ و ريشه خود را نمی توانند درک کنند و به همين دليل بسيار مهم است که ما زبان مادری خود را بلد باشيم.»


Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

اؤلن واؤلمكده اولان ديللرين غريبليك آغيتي

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

ترجومه ائده ن : ائلشن اوريادلي
elshan_oryadli@yahoo.com

بورادا اوديلده دانيشارديلار*
تهلوكه يه دوشموش ديللرين آراسيندا يولچولوق ( گزمك)

يازاري : مارك آبلي
يايين ائوي : هاينمن يايين ائوي

صحيفه سايي : 322

بيز اؤز ديليميزي الده ن وئرمكده ييك ؛ اينديليكده دونيادا ياخلاشيق آلتي مين ديلده دانيشيلير ، آمما ياشاديغيميز يوز ايللي يين سونونا ده ك بو ديللرين ياريسي آرادان گئده جكديلر . - دئمك هر ايكي هفته ده بير ديل -. مارك آبلي اؤز اينسانسل و ماراغلي كيتابيندا ، بعضي تهلوكه ده اولان ديللر حاقدا دوشونه ره ك ، اينسان اؤز اوشاغليق ديلي نين آرادان گئتمه سيني گؤردوكده نئجه بير دويغودا ياشاييب و داشييا بيلرمي ؟‌ ! دئيه سورور. او بير آووسترالييا يئرليسي ايله گؤروشور كي ، كئچميشده ايسه اونون ديلنده دانيشانلارين سايي مين نفرده ن آرتيق اولمازميش . ( بو سايدا آدامين او ديلين ديري قالماسي اوچون يئترليدير ) آمما ايندي بو ديل آرادان گئتميش سا ييلير. او آدامين باجيسي ايسه بو ديلده دانيشير،آمما اونلارا بير طايفاسال ياسايا گؤره يئني يئتمه ليك دؤنه مي بيتديكده ن سونرا گؤروشمك ايمكاني وئريلمير . بو كيتابين ان آجي وكدرلنديريجي ياشانان آنلاردان بيري ده ، بير توتوقوشونون (طوطي ) دانيشديغي ديل اينسانلار آراسيندا آرادان گئتمه سيديرو اونون دانيشديغي ديلي اينديكي يييه سي ( صاحيبي ) باشا دوشمور .

بو آرادا اينگيلس ديلي گونبه گون گليشيب گوجلنمكده دير . اينگيليس ديلي ياخلاشيق دؤرديوز ميليون اينسانين يئره ل ديليدير وبير ميليارد ياريم اينسان ايسه بوديلي بير يابانجي ديل كيمي بيليب دانيشماقدادير . بعضيلري ايسه ، هر بير ايشه ال وورماقلا بو ديلي اؤيره نمه يه جان آتيرلار. مارك آبلي اؤز راپوروندا چوخلو اوزگونلوكله آرتيريركي ، گونئي كوره جومهوريتينده بعضي وارليلار كؤرپه اوشاغلاري اينگيليس ديليني داها ياخشيراق قونوشماسي اوچون اونلارين ديللرينده پلاستيك جراحليق عملياتي آپاريرلار .



باشقا يئرلرده يارارلي اولمايان ديللرين اؤيره نمه سي ، بلكه ده واختي بوش يئره الده ن وئرمك آنلامينا گليب چيخير . بير ديلين قورونوب ساخلانيلماسي نه اوچون گره كلي و يارارليدير ؟ ! يازار اؤز اثرينده ديللرين قورونوب ساخلانيلماسي اوچون بير چوخ نده نلرو سورولار ايره لي سورور . مثلا او سورور فئعل اوزره چوخ دولاشيق و آزاجيق اسملرله اولايلاري دنگه لي دوروملاردا دئييل بلكه ده ، ده ييشيكلي دوروملاردا آچيقلاييب آنلاتماغا گوجو اولان بير ديلين آرادان گئتمه سيني كيمسه سئوه ر مي ؟ ! يازار اؤز اثرينده برئزيليانين ماراغلانديريجي بير ديليند ه ن سؤز آچير كي ، او ديلده اؤنجه مفعول سونرا فاعيل گتيريله ره ك ، جومله قورولور . اؤرنك اوچون ، «‌ كيشي قافلاني توتدو » جومله سينده بير قهرمانين قهرمانليغيني آچيقلاماق ايسته مير ، بلكه او جومله بيزيم ديليميزه ترجومه اولدوقدا « قافلان كيشيني توتدو » آنلاميني يئتيرير . او ديلده دانيشانلارين فيكرينجه بيز ترسينه دانيشيريق .



گونئي دوغو آسييا ديللري نين بيرينده ، «‌ سونونجو كره اولاراق عاشيق اولدوم » و سئوديكلرينه اؤز سئوگيلريني گؤسترمه لريني قيسسا بير سؤزجوكله آنلاديرلار . يازار بو حاقدا ، اينسان بؤيله بير سؤزجوكلره توتوشدوقدا ، بو ديللري قاچيرماق اولارمي ؟ ! دئيه سورور .

او يازير؛ ديللرده اولان سؤزجوكلريالنيزآغيزلاردا دولانان صيرف يئني سسليلر دئييلديرلر بلكه ، سؤزجوكلر بئيينلرده جانلانان يئني دوشونجه لر ومفكوره لرديرلر . آمما سؤز قونوسو سؤزجوكلرله أيلنمكده ن داها ايره لي وداها گئنيشدير . بو ديللر سيياسال اؤنمده داشي ييرلار .بير محكمه ده يئره ل اينسانلار بير بؤلگه يه اؤز باغليليقلاريني ايثباتلاماق اوچون ، اوز ديللرينده بير باتلاغين آديني بيلمه لري يئترليدير . اؤرنك اوچون آمئركا-نين يئرلي اهاليسي-نين ديلينده مكتبلرده دانيشماق ياساق اولاراق بو ديلده دانيشانلارين جزالانديريلماسي-نين دولايي سيلا او ديل آرادان گئتميشدير.

اؤلمكده اولان ديللرين بيري ده « يوچي» ديليدير، يالقيز قالميش بيرديل كي ، باشقا ديري ديللرله هئچ بير باغليليغي يوخدور. بو ديلده دانيشانلاريالنيزجا بو آلاندا آراشديرما آپاران سوسيولوژيست-ين ماساسي-نين اطرافيندا توپلاشان آغ ساققالي قوجالاردير.

آغ ساققاللاردان بيريسي « بيزيم ديليميز آرادان گئتديكده ن سونرا ،حؤكومت يوچي آدلي بير طايفانين هئچ واخت اولماماسيني دئيه بيلر ؛ دئيير : »

بريتانيادا مارگارئت تاچئر وئلز اهاليسي نين رأييني قازانماق اوچون ، وئلز ديلينده بير تيليويزيا كانالي نين آچيلماسينا دايير سؤز وئريبميش . آمما ايقتيدارا چاتديقدان سونرا اؤز سؤزونه صا حيب چيخماما سي نين دولايي سيلا وئلزين ميللتچي پارتياسي نين ليدئري آجليق آكسيياسي كئچيرمه هده له مه سي نين آردينجا سؤزو گئده ن كانال آچيلميشدير .

بير ديلي قورويوب ساخلاماق اوچون بلكه ده تعصوبلو اولماق گره كدير . مودئرنلشميش عئبري ديلي نين باريشماز ياراديجيسي ائليزئر بئن يهودا ، حيات يولداشييلا اونون بو ديلي بيلمه مه سينه رغما بو ديلده ن باشقا بير ديلده دانيشماغا راضي دئييلدي . او ائوينده كي حئيوانلاري ائركك -ديشي سئچه ره ك اوحئيوانلارين بالالارينا عئبري ديلينده ائركك - ديشي آنلاميني بيلمه يه ايمكان ياراتدي . او بو اسكي ديلي مودئرنلشديرمك اوچون ، غئيري دينسل ايشلملره يئني سؤزجوكلر ياراتدي . آمما ايندي تهلوكه ده اولان ، ييديش ديليدير . [ ييديش ، آوروپا يهوديلري نين ديليدير كي ، آلمانجايا ياخين بير ديلدير . چئويره ن ]

يازارين دانيشيق آپارديغي بير خاخام - ين فيكرينجه ، ييديش ديلي ايسراييل- ين اولوسال ديلي سئچيلسه يدي ، او اؤلكه نين اهاليسي اخلاقيات باخيمدان يوموشاق و ايستي قانلي اولماسينا گتيريب چيخارا بيلردي . شاعير روزئنفارب **اوچون ييديش ديلينده يازيب ياراتماق بو ديله وفالي قالماق آماجي داشي يير، سانكي نازيسم بو ديله سون ضربه ني ائنديره بيلمه ميشدير .
عئبري ديلي بوتون يهوديلرين اورتاق ديلي اولماسي-نين دولايي سيلا سييونيستلربو ديلي اولوسال ديل كيمي اولاراق سئچميشلر. يهودجا ، عرب يهودجا و فارسجايا رغما ، عئبري ديلي بؤلگه سل بير ديل دئييلديرو ايندي يهوديلرين بوتون بؤلگه سل ديللري آرادان گئتمه ك اوزره دير .

يازارين فيكرينجه ، ديللرين چئشيدلي لي ييني ، بيتگيلرين و حئيوانلارين چئشيدلي لييي كيمي ده يرلنديرمه ليدير . او چوخ هيجانلا ، بيرچوخ نده نلر گتيره ره ك ، بلكه ده بيزيم چاغيميزين اصلي ساواشلاري ديللري اؤلومده ن قورتارماق آماجييلا باشلاناجاغيندان سؤز آچير ؛ باشقا سؤزله ، كوره سللشمه ، اريمه وآرادان گئتمك گئنيش بير سويه ده يارانان بير گزه گن (سياره ) ده چئشيدليليكلري قورويوب ساخلاما ساواشلارين باشلانيلماسي .

Spoken Here : Trvel Among Threatened , by Ably ,Heinemann , 322 *
C.Rosenfarb**

مقاله نين مؤلليفي سامانتا ائليس گاردين هفته لي يي نين 2004-جو ايل فئورال آيي نين 19 وندان آلينميشدير .

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

روز جهاني زبان مادري گامي ديگر...- اولوس

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

رويکردهاي منطقي و علمي مشاهده شده در بستر مبارزاتي جنبش ملي - دمکراتيک آذربايجان جنوبي در چند ماه اخير حاصل تلاش هائي است که بيشتر از سوي نيروهاي ملي منفرد و دمکرات به عرصه آمده است.

اين دوستان در چند ماه اخير مجبور به تحمل فشار مضاعفي گرديده اند تا فضاي مبارزاتي را عقلاني تر نموده و عرصه را بر بينش هاي جزمي تنگ تر نمايند. زيرا آنان بروشني مسئوليت خطير جنبش را درک نموده اند. جنبش ملي – دمکراتيک آذربايجان جنوبي در شرايط کنوني با حاکميتي مبارزه مي نمايد که جهان در مقابله با آن بنوعي خلع سلاح گرديده است و شکست آن در مقابل جنبش در سطحي جهاني مرگ نهائي واپس گرائي را رقم خواهد زد. جنبش ملي در راستاي دستيابي به پيروزي نهائي محکوم و مجبور به نهادينه نمودن مفاهيم دمکراسي و پلوراليسم مي باشد. تجربه زنده و گوياي تاريخ معاصرمان دليلي است محکم بر اثبات ادعايمان. آن زماني که اراده فرد بر اراده جمع غلبه يافته شکست جنبش هاي در جريان عينيتي کاملا فيزيکي و قابل لمس را به نمايش گذارده است و در مدت زماني حتي کوتاه که اراده جمع حاکم گرديده پيروزي هاي بسياري را شاهد گرديده ايم. جاي بسي تاسف است که وظيفه اصلي احزاب و سازمانهاي سياسي را نيروهاي منفرد بر دوشان خود حمل مي نمايند. شرح و بسط تاکتيک هاي مبارزاتي مجزا و متفاوت در چهارچوبه وظايف نيروهاي سياسي است که با درک منطقي و روشن خود از استراتژي عمومي مي تواند تحقق پذيرد. تفاوت تاکتيک ها فضاي مبارزاتي را نه تنها آلوده نمي نمايد بلکه آنرا پر بارتر نيز مي سازد. حاکميت ديالوگ و تبادل افکار بر فضاي مبارزاتي زمينه ساز شکست ناپذيري جنبش بوده و خواهد بود. اگر احزاب يا گروههاي سياسي قابل طرح و حقيقي در فضاي مبارزاتي حضور داشتند، نيروی سازنده و عظيم عناصر منفرد با توجه به توانائي هاي فردي اين عزيزان بيشتر روي مسائل راهبردي و استراتژيک متمرکز مي گرديد. مديريت استراتژيک نيازي است حياتي که جنبش در جريان ملي بدان نياز داشته و خواهد داشت چرا که مبارزات جنبش ملي آذربايجان جنوبي بر خلاف تصور بعضي از دوستان با دستيابي به حق تعيين سرنوشت پايان نمي پذيرد. بازبرپائي حاکميت ملي تنها قدمي است ابتدائي که در مسير تکاملي خود وظايف متعدد و بسياري را به عرصه خواهد آورد. حاکميت ملي آذربايجان جنوبي بايد که تجلي اراده ملت ترک آذربايجان باشد و اراده ملت آذربايجان تداعي کننده عينيت يابي منافع ملي سرزمين و ملت مي باشد نه منافع فردي و گروهي. با چنين درکي مجموعه فعالين و گروهها را به بازبيني و بازنگري در افکار و آراء خود فرا مي خوانيم. نياز مرحله کنوني جنبش عموميت يابي حقايق برخواسته از جنبش ملي مي باشد و بس.

جنبش ملي آذربايجان جنوبي شکل خاصي از مبارزات توده اي مي باشد که قابليت انعطاف بي نظيري را باخود حمل مي نمايد. مدرن بودن و رويکرد علمي - منطقي جنبش خصلتي است ذاتي که برخواسته از تجارب گرانبهاي تاريخ معاصر مي باشد. جنبش ملي مصرّ به پيروزي است و در راستاي رسيدن به آن تنها راه منطقي را گزينش نموده است. جايگاه اشخاص و گروهها به خوبي تعريف و ارزش دهي منطقي به نيکي نهادينه گرديده است. با ديدي واقع بينانه و بدور از بغض مي توان تجلي آنها را در تمام عرصه ها شاهد بود. اگر مي خواهيم از قافله جنبش عقب نمانده و همچون دون کيشوت ها و رهبران قرون وسطائي نقل قول خاص و عام نگرديم بايد که با ديدي باز ابتدا به باز شناسي خود پرداخته و بدنبال آن به عنوان عضوي کوچک از شط در جريان مسئوليت خطير شهروندي مان را به جاي آوريم.

"روز جهاني زبان مادري" حداقل در دو سال اخير ناخواسته شروع دوران پراتيک جنبش را در همان سال تداعي مي نمايد. مجموعه مباحثات و ديالوگها که بنوعي مرحله تئوريک را تداعي مي نمايند در اين روز بزرگ تبديل به حضور فيزيکي جنبش گرديده و پس از طي مناسبتها و روزهاي قابل طرح (همچون سالگرد نسل کشي در شهرخوجالي، چهارشنبه سوري و عيد نوروز، روز دانشجو) که تجاربي پي در پي از حرکتهاي جمعي محسوب مي گردند در سالگرد قيام شکوهمند خرداد به نقطه اوج خود مي رسد. در بررسي تاکتيک ها و عملکردهاي گروههاي سياسي، اجتماعي و شخصيت هاي ملي متاسفانه جز فراخواني مردم به اشتراک در چنين مراسم هائي هيچگونه برنامه، تحليل، نقد يا بررسي را شاهد نبوده و نمي باشيم. در جوامع کنوني ترغيب عناصر مادي جهت اشتراک در حرکت هاي جمعي با ويژه گي هاي سياسي و اجتماعي کاري طاقت فرسا محسوب مي گردد. برعکس جوامع ذکر شده جامعه مبارز و پوياي آذربايجان جنوبي خصلت ويژه توده اي بودن را همواره دارا مي باشد. استفاده صحيح از خصلت ويژه توده اي جامعه پوياي مان ميزان درجه خودباوري را افزايش داده و "عمليات رواني – فرسايشي" رژيم را بنوعي عقيم مي گذارد. عمليات فرسايشي و رواني ارگانهاي اطلاعاتي بيشتر روي همين خصوصيت ويژه جنبش متمرکز گرديده است. آنان با بررسي روان شناسانه خود با طولاني نمودن فواصل زماني ميان حرکتهاي جمعي و سرکوب وحشيانه آن نهادينه نمودن "غم"، "ياس و نااميدي"، "رعب و وحشت"را در مدنظر دارند. مجموعه هدفهاي ذکر شده در نهايت نگرش "مغلوب بودن دائمي" را تلقين مي نمايد. (مراجعه شود به کتاب "تبليغات و جنگ رواني" مرکز تحقيقات اسلامي – معاونت متون آموزشي و کمک آموزشي، کتاب فوق در پورتال "طوبي" قابل دسترسي است).

همانگونه که ذکر گرديد برعکس نگرش حاکم بر شخصيت ها و گروههاي سياسي و اجتماعي مان ارگانهاي اطلاعاتي شيوه هايي کاملا علمي را در راستاي سرکوبي جنبش هاي در جريان بکار مي بندند. شيوه هايي که برگرفته از تجارب جهاني بوده و مباني علمي را نيز دارا مي باشد.

اگر دوران تئوريک را بازخواني شرايط عمومي وخصوصي محيط مبارزاتي در راستاي تدوين تاکتيکهاي مبارزاتي تعريف نمائيم. ارائه و تدوين تاکتيکها را منوط به درک صحيح از شرايط جامعه، آرايش نيروها و تحليل هاي راهبردي خواهيم دانست. در چنين شرايطي مي توانيم با جمعبندي رفتارهاي جمعي و فردي هر دوجبهه (جنبش و رژيم) راههاي برون رفت از بحران را حتي پيشگوئي نمائيم. با چنين درکي هيچ گروه يا شخصيتي تنها وظيفه خود را با اعلام فراخوان شرکت در اعتراضات پايان يافته نمي تواند تلقي نمايد.

گروه يا شخصيتي که فراخوان شرکت در اعتراضات را تبليغ نموده است موظف است اهداف کوتاه و دراز مدت اعتراضات سلسله وار را تشريحا بيان نمايد و در راستاي اجراي آن وظايف پراتيک خود را نيز اجرا نمايد. گروهها و اشخاص ملي با تعيين روشهاي کار تدارکات و سازماندهي اعتراضات را نيز بايد که در مدنظر داشته باشند. بسيج نيروهاي مادي برعکس شرايط فعلي حاکم بر جنبش ملي آخرين مرحله هر حرکت پراتيکي محسوب مي گردد.

با چنين درکي گروهها و شخصيت هاي ملي را از همين امروز (روز جهاني زبان مادري) به تحليل و بررسي اعتراضات سلسله وار فرا مي خوانيم. بحث و تبادل افکار در ميدان عمل جنبش گامي است ابتدائي در شکل گيري پيروزي نهائي...
منبع: اؤیرنجی

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

روز جهانی زبان مادری و تبدیل تهدید به فرصت، حمیده اسکوئی فعال دانشجوئی آذربایجان

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

منبع: اؤیرنجی

در آستانه روز جهانی زبان مادری، آنانی که از دور دستی بر آتش دارند به خوبی می دانند که این همه بگیر و ببند و آماده باش نمودن نیروهای انتظامی و غیره هدفی جز ایجاد جو رعب و وحشت ساختگی در بین فعالان، دانش آموزان و دانشجویان آذربایجانی نیست. رژیم می داند که بازداشت هر فعال آذربایجانی آنهم در اعتراضات روز زبان مادری هزینه بسیار سنگینی را در داخل و خارج بر آن تحمیل می کند.

چه بسا در طول سالهای اخیر شاهد بودیم که افزایش بگیر و ببندها باعث افزایش توان حرکت ملی آذربایجان ازسوئی و بین المللی شدن آن از سویی دیگر شده است. پرداخت تلویزیون مهمی چون الجزیره قطر به مسئله ملی خود نشانگر اهمیت این حرکت در خاورمیانه می باشد. رژیم سعی می کند بصورت ساختگی جو رعب و وحشت ایجاد نموده و ما را از طرح درخواستهای بحق خودمان منصرف کند. اما روز جهانی زبان مادری روزیست که فعالان ملی می توانند از آن به نحو احسن استفاده نمود و از یک تهدید بک فرصت طلائی بسازند. واقعیت اینست که رژیم قدرت سرکوب گسترده خود را از دست داده است. افزون بر آن بسیاری از نیروهای داخل رژیم در صحبتهای خصوصی خود از مطالبات حرکت ملی آذربایجان جانبداری نیز می کنند. فضای فکری و سیاسی در آذربایجان به مرحله ای رسیده است که دیگر حتی کسی بصورت علنی نمی تواند مطالباتی نظیر رسمیت یافتن زبان ترکی را انکار کند. این چیزیست که فعالان دانشجوئی و ملی آذربایجان براحتی آنرا در کوچه و بازار، خوابگاههای دانشجوئی و محافل دوستانه و فامیلی می بینند و می شنوند. درخواست رسمیت یافتن زبان ترکی آنهم در روز زبان مادری بقدری مدنی، دمکراتیک و صلح آمیز است که عملا مخالفان حرکت ملی آذربایجان را در بن بست قرار می دهد. اینک فرصت برای فعالان آذربایجانی مهیاست که با اعتراضات گسترده در این روز مهم به یک امتیاز بزرگ دست یابند. واقعیت اینست که کسی نمی تواند حرکت ملی آذربایجان را بصورت حرکتی محصور در نقطه و زمانی خاص ارزیابی کند. این حرکت فرآیندی روبه رشد، داخلی و توسعه گرایانه است. رسمیت یافتن زبان تورکی بزرگترین پیروزی برای حرکت ملی آذربایجان خواهد بود. روز جهانی زبان مادری فعالان آذربایجانی وارد بازی قماری می شوند که هم در صورت برد و هم در صورت باخت برنده نهائی این بازی اند.
ظاهرا فعالان آذربایجانی خود را برای این قمار آماده نمودند. حرکت ملی آذربایجان به مرحله ای از رشد و بالندگی رسیده است که بتواند تهدیدها را به فرصتهائی گرانسنگ تبدیل کند.
توزیع 6000 پوستر بمناسبت روز زبان مادری در دانشگاههای کشور و توزیع این همه ویژه نامه و غیره نشان از عزم جدی فعالان دانشجوئی اعم از دختر و پسر برای استفاده از موقعیت بین المللی این روز است. اعلام روزه اعتراض در این روز تاکتیکی بسیار موفق و آنهم از نوع تاکتیک های جمهوری اسلامی بود که توسط صدها دانش آموز و دانشجو در حال اجراست. آنانیکه بنام فعال دانشجوئی و فعال ملی آذربایجان هنوز احتیاط می کنند و از ترس احضارهای الکی به ستاد خبری و تعهدات آنچنانی ماندن در خانه را ترجیح داده و یا آنانی که هنوز منتظر اجازه دولت برای هر نوع اعتراض مسالمت آمیز مانده اند فرصت سوزی مهمی را بر حرکت ملی آذربایجان تحمیل می کنند. برای آنانیکه در هر صورتی برنده این بازی هستند، ماندن در خانه ها اجحاف در حق ملت آذربایجان و زبان شیرین مادریمان است. ما اعم از دختر و پسر مودبانه و محترمانه حتی به بهای بازداشت های گسترده در اعتراضات این روز شرکت می کنیم و مطمئن هستیم که چیزی برای باخت نداریم. هرچه ببازیم باز برنداه ایم.

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

توجه! توجه! سرقت مسلحانه در زنجان، توطئه یا واقعیت.......

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

قایناق: اؤیرنجی

شهر زنجان همگام با سایر شهرهای آذربایجان در تمامی مراسمات ملی به نحو بسیار خوبی ظاهر شده است بویژه در روز جهانی زبان مادری در سال قبل(85) با حضور پرشور در تجمع شهر و ارائه مطالبات خویش در سطح شهر با آرامش کامل و بدور از هر گونه خشونت توانست تاثیر بسیار مثبتی را بوجود آورد و همین موضوع نیروهای امنیتی را به خشم آورد و با ضرب و شتم و دستگیری شروع به متفرق کردن مردم نمودند که بیش از سی نفر از مردم و دانشجویان دستگیر شدند و پنج تن از فعالین حرکت ملی در زنجان هنوز هم بعد از گذشت یکسال در زندان می باشند.

(البته بعد از مدت کوتاهی آزادی در بهار 86)
با وجودیکه هزینه حرکت روز جهانی زبان مادری در زنجان بسیار سنگین تمام شد و علاوه بر دستگیریها و ایجاد جو رعب و وحشت و فضای پلیسی و خفقان شدید در شهر ، تشکل جمعیت اسلامی در دانشگاه نیز با حکم انحلال روبرو شد و نشریات دانشگاه زنجان با توقیف فله ای مواجه شدند و در دانشگاه آزاد نیز اجازه فعالیت به کانون شهریار و انتشار نشریه داده نشد، ولی دانشجویان با تمام تلاش به فعالیتهای خویش ادامه دادند و اینک با وجود جو خفقان شدید توانسته اند مجوز سه نشریه را در دست داشته باشند و با انتشار منظم آنها فضای دانشگاه را بار دیگر چون سالهای قبل در دست داشته باشند و در شهر زنجان نیز فعالیت ها با تمام وجود و به صورت کاملا متفکرانه در جریان است و مردم هیچگاه یاد و خاطره سال قبل را از یادها نخواهند برد.

همه این اتفاقات در حالی رخ دادند که حکومت در طبقه بندیهای خاص خویش، زنجان را جزو استانهای ملی و نه قومی!! به حساب می آورد چنانکه وزیر کشور احمدی نژاد در معرفی استاندار زنجان در پاسخ خبرنگاری که پرسید چرا باز هم برای زنجان استاندارغیربومی انتخاب نموده اید با لحنی تمسخر آمیز پاسخ داد: "استان زنجان جزو استانهای ملی به شمار میرود و فرقی نمی کند که مسئولان آن حتما از خود استان باشند یا نه." در چنین وضعیتی خروش عظیم مردمی و طرح مطالبات ملی در سطح دانشگاه و شهر زنجان حکومت را غافلگیر کرده و از آن زمان به بعد حکومت تازه متوجه قدرت حرکت ملی آذربایجان شده و شروع به برخورد شدید با آن نمود که وضعیت بسیار سختی را برای فعالان حرکت در زنجان رقم زده است. اما با این وجود، مسیر حرکت در زنجان با شتاب زیاد رو به جلو ادامه دارد و همین دوباره حاکمیت را به چاره اندیشی برای سرکوب جدی دوباره در زنجان وادار ساخته است.

بعد از مراسم سالگرد قیام اول خرداد و نیز اول مهر و مراسمهای متعدد دیگر که با فعالیت زیاد فعالین در شهر انعکاس فوق العاده ای داشته است از اوایل بهمن ماه فعالین حرکت در شهر در تدارک هر چه باشکوه تر برگزار شدن روز جهانی زبان مادری بودند که از آن زمان تا کنون با پخش گسترده و وسیع CD در شهر و نیز اعلامیه ها و بروشورهای متعدد تا امروز فضای شهر را برای برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری آماده ساخته اند هرچند که همه این اقدامات با برنامه ریزی های دقیق جهت جلوگیری از پرداخت هزینه های بیشتر از جمله دستگیری و یا ... همراه بوده ولی حکومت این بار از چند روز قبل به فکر سرکوب افتاده است.

به این خبر توجه کنید: "حدود ساعت 9 و هفت دقيقه روز شنبه بيست و هفتم بهمن ماه، چهار سارق مسلح به سلاح گرم در حالي كه چهره‌شان را با ماسك ضد گاز پوشانده بودند، به قصد سرقت وارد يك طلافروشي در خيابان درمانگاه شهرستان زنجان شده و با مجروح كردن صاحب مغازه، مقداري طلا از مخازن طلافروشي را سرقت و با يك دستگاه خودرو پژو از منطقه فرار كردند." بعد از این واقعه خبر آن به سرعت در سطح شهر پیچید چنانکه در ساعات اولیه روایتها حاکی از سرقتهای مسلحانه زنجیره ای در سطح شهر بوده و بانکهای پارسیان و تجارت نیز جزو طعمه های سارقان حرفه ای و مسلح ذکر می شدند و شمار کشته به پنج تن و شمار زخمی ها 15 به نفر می رسید و تا روز بعد که خبرهای رسمی از زبان مسئولان نیروهای انتظامی گفته شد شایعات متعدد بسیاری در سطح پخش شده بودند که عکس العمل بسیار شدیدی را از سوی مردم به همره ه داشت و برخورد شدید با بی نظمی ها در سطح شهر به عمده خواسته مردم بویژه بازاریان از نیروی انتظامی تبدیل شد.

پروژه نیروهای امنیتی به طور کامل انجام یافته بود. آری اینک زمان آن رسیده بود که مسئولان نیروی انتظامی (رئیس و معاون) با حضور در رسانه ها بویژه تلویزیون بگویند: "با هر گونه بی نظمی در سطح شهر و استان به شدت تمام برخورد خواهیم کرد."

نمیدانم چرا به یاد عصر روز جهانی زبان مادری در سال قبل افتادم، آنجا که در میدان انقلاب زنجان سعید متین پور با ضرب و شتم شدید و صورتی خونین زیر باتوم های سربازان از همه چیز بی خبر دستگیر شد(سربازان وقتی در بازداشتگاه از موضوع تجمع باخبر شده بودند با بغل کردن قهرمانان خویش و روبوسی آنان درخواست بخشش از آنان را داشته بودند و عنوان کرده بودند که ما را جهت دستگیری اراذل و اوباش آماده باش کرده بودند)، شمار دستگیریهای دانشجویان دانشگاه زنجان به هفت تن رسید، بیش از سی نفر با بدترین وضعیت ممکن دستگیر شدند حتی رهگذران نیز دستگیر می شدند، انگار به هر قیمتی نباید اجازه برگزاری مراسم به صورت آرام داده می شد، ولی دقیقا دقایقی بعد از این اقدامات شایعه بسیار عجیبی به سرعت در سطح شهر شنیده می شد: "نیروهای انتظامی با شجاعت تمام با سارقان بانک در چهارراه انقلاب برخورد و همه آنان را دستگیر کردند"!!؟؟

خوشبختانه با درایت فعالان حرکت و خانواده های دستگیر شدگان و نیز بیانیه ها و مصاحبه های متعدد دانشجویی و خانواده های دستگیر شدگان با روزنامه مردم نو زنجان و نیز پیگیری و انعکاس خبری بسیار خوب این روزنامه این شایعات فقط همان شب پایدار ماند و با وزیدن نسیم حقیقت تمامی گرد و غبار ساختگی اداره اطلاعات رخت بر بست و واقعیت عیان شد.

واما امسال... با برنامه های بسیار دقیق و هوشمندانه فعالان حرکت در زنجان وقوع قیام دوم اسفند در زنجان حتمی است و روز جهانی زبان مادری میتواند پایه های سست رژیم شوونیستی را به لرزه اندازد، پس برخورد جدی با آن باید با بهانه ها و پیش زمینه های قبلی باشد و سناریوی سرقت مسلحانه از طلافروشی و بانک برای حاظر ساختن همین پیش زمینه ها طراحی شده است. هر چند که این گونه برنامه های کودکانه و تکراری بیشتر خنده دار است تا اینکه بتواند بعنوان توطئه های حکومت باشد و لی فعالان حرکت در زنجان بویژه دانشجویان در دانشگاهها باید خود را برای خنثی ساختن این گونه برنامه ها نیز آماده سازند و با اطلاع رسانی دقیق جلوی آن را بگیرند.

پنج شنبه دوم اسفند میتواند زندانیان حرکت ملی علی الخصوص 5 زندانی زنجان در اوین و یک زندانی تازه دستگیر شده را خوشحال کرده و روح شهدای حرکت را شاد سازد و به صحنه عظیم ارائه مطالبات بر حق ملیمان تبدیل شود، پس با تمام وجود حضوری پررنگ را داشته باشیم "رسمیت زبان ترکی در ایران "، "حق تعیین سرنوشت برای ملت ترک آذربایجان" مهمترین خواسته های ما خواهند بود.


م. افشار زنگانلی

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

گزارش تفصیلی: آذربایجان خود را برای برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری آماده می کند

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨


روند رو به رشد مرگ و زوال بسیاری از زبانها یونسکو را بر آن داشت تا روز 21 فوریه را بنام روز بین المللی زبان مادری اعلام کند. در سال 1999 سی امین نشست یونسکو که اتفاقا جمهوری اسلامی ایران نیز در آن حضور داشت، برگزار گردید. در این نشست نماینده جمهوری اسلامی بر سندی امضا نهاد که آن سند روز 21 فوریه (دوم اسفندماه) را بعنوان روز بین المللی زبان مادری می شناخت





و دولتهای امضا کننده را ملزم می داشت تا نسبت به گرامیداشت این روز اهتمام ورزیده و با در نظر گرفتن امکانات آموزشی و پژوهشی گسترده از مرگ زبانهای مادری انسانها در هرجای این کره خاکی ممانعت بعمل آورند. اما درحالیکه 9 سال از آن تاریخ می گذرد، نه تنها دولت جمهوری اسلامی کوچکترین اقدامی در راستای گرامیداشت این روز انجام نداده است، بلکه با نگاهی امنیتی به مسئله کسانی را که با برگزاری مراسم قصد گرامیداشت آن را داشته اند به پان ترکیسم متهم و به حبسها و شکنجه های طولانی مدت محکوم نموده است. بازداشت فعالان شناخته شده زنجانی سعید و علیرضا متین پور، جلیل غنی لو، لیلا حیدری و بهروز صفری در این راستا قابل ارزیابی است. علاوه بر این افراد تعداد زیادی از فعالان فرهنگی و مدنی آذربایجان به جرم اعتراض به سیاست تبعیض زبانی هم اینک در زندان بسر می برند.

اگرچه آذربایجان در بایکوت شدید خبری رسانه ها و سایت اینترنتی مخالف و موافق حکومت قرار دارد اما با تمامی اوضاع و احوال ظاهرا ملت آذربایجان قصد دارد بهر نحو ممکن اعتراضاتی را به همین مناسبت برگزار نماید. در روزهای اخیر خبرهای بسیاری در این زمینه از سوی منابع آذربایجانی منتشر گردیده است. وبلاگ اورمو نیوز در خبری اعلام نمود که تظاهرات گسترده ای بمناسبت گرامیداشت روز مادری در ارومیه برگزار خواهد گردید. این وبلاگ با انتشار تصویر اعلامیه ای به زبان ترکی که از سوی فعالین آذربایجانی خطاب به مردم ارومیه بود از آنان خواسته است که در عصر روز پنجشنبه دوم اسفند ماه با تجمع در تقاطع عطایی- امام و با حرکت در مسیر خیابان امام در مقابل اداره کل آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی به تحصن اعتراضی بپردازند.
از سوی دیگر اویرنجی نیوز دو نامه سرگشاده از سوی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه آزاد اردبیل را که بمناسبت روز جهانی زبان مادری خطاب به مدیرکل صدا وسیمای استان اردبیل و دبیرکل کمسیون ملی یونسکو در ایران نوشته شده است را منتشر نمود. در این دو نامه این انجمن از بی توجهی صدا و سیما و کمیسیون ملی یونسکو به روز زبان مادری گلایه نموده است. در قسمتی از نامه انجمن به دبیر کمسیون ملی یونسکو چنین آمده است: چرا تاکنون هیچ برنامه ای برای گرامیداشت این روز و حتی اطلاع رسانی عمومی از طریق صدا و سیما که خود را رسانه ملی عنوان نموده در مورد روزجهانی زبان مادری صورت نگرفته است؟
در پایان نامه ی خطاب به کمسیون ملی یونسکو آمده است: چرا کمیسیون ملی یونسکو فقط در جهت ترفیع زبان فارسی تلاش می نماید؟ چرا شورای عالی کمسیون ملی یونسکو جهت درج روز جهانی زبان مادری در تقویم سالیانه و اطلاع رسانی از طریق صدا و سیما نسبت به وجود چنین روزی اقدام نمی نماید؟
همچنین این انجمن خطاب به مدیرکل صدا وسیما نوشته است: صدا وسیمای استانی اردبیل از بدو تاسیس سال 79 تاکنون کدامین برنامه ها را برای حفظ و حراست و ترفیع زبان ترکی آذربایجانی که زبان مادری کودکان اردبیلی است، تهیه و پخش کرده است؟ به جرات می توان گفت صدا و سیمای اردبیل همگام با صدا و سیمای سراسری در صدد محو و نابودی فرهنگ و زبان ترکی آذربایجانی است. اگر این گونه نیست چرا برنامه هایی که روزانه برای کودکان و نوجوانان اردبیل که از ساعت 16 بعد از ظهر و بمدت 45 دقیقه از این شبکه پخش می شود بزبان شیرین فارسی! است؟ آیا زبان مادری کودکان اردبیلی فارسی است؟ چنین برنامه هائی با کدامین اهداف شوم و با استفاده از کدامین بیت المال تهیه و پخش می گردد؟ صدا و سیمای اردبیل برای گرامیداشت 21 فوریه (دوم اسفند) روز جهانی زبان مادری چه برنامه ای تدارک دیده است؟ با توجه به نام گذاری سال 2008 به عنوان سال بین المللی زبانها از سوی یونسکو کدامین برنامه از سوی صدا وسیمای اردبیل برای حفظ و حراست از زبان ترکی آذربایجانی تدارک دیده شده است؟
از سوی دیگر اویرنجی نیوز نوشت که اعلامیه های گسترده ای در سطح شهر تبریز پخش گردیده که از مردم این شهر می خواهد در مراسم روز زبان مادری شرکت کنند. بنا به گزارشهاي رسيده از سطح شهر تبريز دهها هزار اعلاميه در دعوت از مردم تبريز براي شركت در تظاهرات روز جهاني زبان مادری در سطح شهر پخش گرديده است. اين بيانيه ها كه به دو زبان توركي و فارسي تنظيم گرديده از مردم تبريز دعوت نموده روز پنجشنبه مصادف با روز جهاني زبان مادري در بازار قاباغي تجمع نموده و با تظاهرات گسترده به طرف اداره آموزش و پرورش حركت نمايند.
در پی اعلام این خبر اویرنجی نیوز نوشت که نیروی انتظامی در ارومیه تا روز 9 اسفند بحال آماده باش کامل در آمده است. گزارش های موثق از شهر های مختلف حکایت از آن دارد که مقامات سیاسی و امنیتی دستورات ویژه ای را برای نیروی انتظامی، نیروی ضد شورش، نیروی بسیج مقاومت و اداره اطلاعات جهت مقابله با تظاهرات احتمالی مردم آذربایجان در روز ۲ اسفند صادر کرده اند. بنابر این گزارشها شورای تامین استان در ادارات استانداری های آذربایجان شرقی، آذربایجانغربی، اردبیل و زنجان تشکیل یافته و دستور آماده باش کامل برای نیروهای انتظامی و امنیتی از روز ۲۸ بهمن تا ۹ اسفند ماه صادر شده است. همچنین اورمو نیوز گزارش داده است، دست کم چهار فعال ملی گرا در این شهر بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات واقع در شهرچای ارومیه انتقال یافته است. تاکنون از هویت بازداشت شدگان خبری مخابره نگردیده است. در تبریز نیز نیروهای اطلاعاتی تبلیغات گسترده ای را در شبکه استانی سیما به راه انداخته اند. اداره کل اطلاعات استان آذربایجان شرقی با نصب بیلبوردهائی از مردم خواسته است ضمن تماس با شماره 113 هر گونه تحرک فعالان آذربایجانی را گزارش دهند.
از شهر زنجان نیز خبر می رسد که فعالان ملی با توزیع هزارن اعلامیه و سی دی از مردم زنجان خواسته اند که در پارک سبزه میدان زنجان روز زبان مادری را در متانت و آرامش کامل برگزار کنند. اما علیرغم اینها عصر روز جمعه 26 بهمن ماه شهرام اله مرادی مدرس زبان استانبولی حین توزیع اعلامیه هایی بمناسبت روز زبان مادری توسط نیروهای امنیتی دستگیر و به مکان نامعلومی انتقال یافته است. وزارت اطلاعات به خانواده شهرام در مورد هرگونه خبر رسانی هشدار داده است.
خبرنگار ساوالان سسی نیز گزارش نموده است که وزارت اطلاعات با فراخوانی بسیاری از فعالین ملی گرا در شهرهای تبریز، ارومیه، زنجان و اردبیل به ستاد خبری این وزارتخانه در شهرهای مختلف آذربایجان از آنان خواسته است که از هرگونه تجمع بمناسبت روز زبان مادری خودداری کنند.

در بین فعالان جنبش دانشجوئی آذربایجان نیز آمادگی برای برگزاری مراسم روز دوم اسفند فزونی گرفته است. پیش از این اویرنجی ارگان جنبش دانشجوئی آذربایجان در یادداشتی تحلیلی که بزبان ترکی منتشر گردیده، خواست ملت و دانشجویان آذربایجانی مبنی بر برسمیت شناخته شدن زبان تورکی در ایران را برگشت ناپذیر تلقی نموده است. در این یادداشت گفته می شود مسئله زبان برای ملت و روشنفکران آذربایجان مسئله شرف و حیثیت بوده و عزم ملت آذربایجان برای دستیابی به حقوق ملی و مدنی خود جدی تر از تصور شونیسم فارس است. همچنین در این یادداشت از ملت و دانشجویان آذربایجان خواسته شده که با فداکاری تمام بهر نحو ممکن در اعتراضات شرکت نموده و صدای مظلومیت ملت آذربایجان را به گوش جهانیان برسانند. در این یادداشت بر مدنی و صلح آمیز بودن هر نوع تجمع اعتراض آمیزی تاکید شده است.
همچنین بنا به خبر اویرنجی ارگان جنبش دانشجوئی آذربایجان هزاران پوستر تبلیغاتی به همین مناسبت بین دانشجویان تورک در سراسر دانشگاههای کشور بصورت غیر رسمی توزیع گردیده است. همچنین نشریه دانشجوئی اینام در دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی بمناسبت روز زبان مادری ویژه نامه ای منتشر نموده است.
خبرنگار اویرنجی نیوز از دانشگا تبریز خبر می دهد که فعالین جنبش دانشجویی آذربایجان در دانشگاه تبریز در آستانه روز جهانی زبان مادری و در سالی که از سوی یونسکو به نام سال زبان های مادری نامگذاری شده است با چاپ نشریه های متعدد به استقبال این روز رفتند. از جمله نشریات چاپ شده در آستانه این روز میتوان به "چیلتیک" ویژه نامه انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تبریز که حاوی موضوعاتی همچون هویت، زبان مادری، روز جهانی زبان مادری و... است، اشاره نمود. انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز نیز دو نشریه با نام های "سهند" و "سهند آغیرلاما توره نی" به چاپ رساندند. "سهند" حاوی مطالبی از قبیل آتلار سوزو، آذربایجان موسیقی سی، شعر، سوزلوک و بهرنگی نین بالاجا قارا بالیق ناغیلی و ... می باشد. ویژه نامه "سهند آغیرلاما توره نی" به یاد انجمن ادبی سهند و مراسم بزرگداشت روز جهانی زبان مادری شامل مجموعه مقالاتی در خصوص زبان مادری و اهمیت آن در جهان امروز می باشد.

تهیه و تنظیم: احسان تبریزلی فعال دانشجوئی و حقوق بشر در آذربایجان
http://www.oyrenci.com/News.aspx?newsId=1633




Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

زبان مادریمان را می خواهیم حتی اگر بازداشت شویم، مجید نظری

منبع: اؤیرنجی

سه‌شنبه ٣۰ بهمن ۱٣٨۶ - ۱۹ فوريه ۲۰۰٨
شاید در این جهان فانی خیلی چیزها وجود داشته باشند که به نوعی تامین کننده رفاه بشر هستند ولی انسان های آزاده هرگز به هرقیمت ممکن دنبال این رفاه نمی روند. انسانهایی که یک زندگی سربلندانه را ترجیح می دهند در چنین موقعیت هائی حیات خویش را به ریسک نیانداخته و هزینه سنگین این رفاه زودگذر را نمی پردازند.

اما بی شک همه چیز بدین منوال نبوده و نخواهد بود. چه بسیار افراد روشنفکر و آزادیخواهی که با سربلندی تمام در راه آزادی، شرف و حیثیت ملی هزینه پرداخت نموده و بر آن نیز می بالند. تاریخ مبارزات آزادیخواهانه بشر مملو از پرداخت چنین هزینه هایی است. افتخار آخرین نمونه از پرداخت چنین هزینه هایی متوجه دو میلیون آلبانی تبارهای کوزوو است که با پرداخت هزینه فراوان و تقدیم هزاران شهید زندگی سربلندانه را به ماندن در زیر یوغ صربهای نژادپرست ترجیح دادند. ملت کوزوو آگاهانه در انتظار روزهای سخت اقتصادی است. تحریم های اقتصادی صربها، روسیه و سایر همسایگان زندگی مشقت باری را در کوتاه مدت برای مردم کوزوو بدنبال خواهد داشت. اما چه باک. آنها با علم تمام به پرداخت این هزینه افتخار می کنند.

زبان مادری نیز از جمله مواردی است که ارزش پرداخت هرنوع هزینه ای را دارد. زندان رفتن در راه مبارزه بر علیه تبعیض نژادی یک افتخار برای یک روشنفکرملی گرای آذربایجانی است. ملت آذربایجان در نقطه حساس تاریخی قرار دارد. این ملت بایستی شجاعت، استطاعت و لیاقت خویش را در پاسداری از زبان مادری اش به هرقیمت ممکن به همه جهانیان اثبات کند. سیاست شونیسم فارس کش دادن به پروژه غیرقانونی جلوه دادن زبان ترکی در آذربایجان جنوبی است تا بدین وسیله سیاست آسیمیلاسیون کهنه در این دیار را به سرمنزل مقصود نهائی (محو هویت ملی ملل غیرفارس و به ویژه تورک) برساند. شونیسم فارس می داند که زبان اصلی ترین مولفه هویتی هر فرد آذربایجانی است. چه بسیار آذربایجانیانیکه قربانی این سیاست گردیده و الان نه تنها بزبان مادری خود نمی تواند حرف بزنند بلکه دیگر هویت ترکی و آذربایجانی برای آنها مفهوم خود را از دست داده است. تنها راه برون رفت از این بحران هویتی در ایران شکست دادن تئوریسینهای سیاست آسیمیلاسیون و تحمیل خواست ملی ملت آذربایجان برآنهاست. مبارزه در راه رسمیت یافتن زبان ترکی غیرقابل برگشت است. دوران 1324 شهید پیشه وری و 1360 بسر آمده است. اینک جوان آذربایجانی با آگاهی تمام به عمق فاجعه حاضر به پرداخت هرگونه هزینه است. راه سومی پیش روی ملت آذربایجان وجود ندارد. یا برگشت از مطالبات ملی و محوشدن در تاریخ و یا مبارزه بی امان بر علیه تبعیض زبانی و نژادی به هرقیمت ممکن.

آنچه مسلم است جوان آذربایجانی آماده برای انتخاب مسیر زندان است. ما از زندانها فرار نخواهیم کرد. این زندانهاست که بایستی از ما فرار کنند. ما مسیر حقیقی خود را یافته ایم. تحت هر شرایطی و به هرقیمت ممکن زبان مادریمان را پس خواهیم گرفت. دنیا منتظر تولد ملت دیگری است....

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

هادي دلي لر، هادي...!!!- اولوس

سه‌شنبه ٣۰ بهمن ۱٣٨۶ - ۱۹ فوريه ۲۰۰٨
شهيد زهتابي ديل صينيف لرينده ايکي مفهومو دائيما تکرار ائدردي. سانکي او بو دوشونجه لري تکرار ائتمکله اونلاري قولاق سيرغاميزا چئويرمک نييئتينده يدي. بيري ني آغير بير تاسسوفله ديگريني ايچه رينده ن گلن بير سئوينجله...


او دئيردي "بوتون ميللتلر اوز ديللريني اوووجلاريندا گؤز ببه يي کيمي ساخلاييرلار، بيزيم ميللتي ايسه ديليميز قورويوب ساخلاماقدادير..." کلمه لر آغزيندان چيخارکن سيماسيندا گورونن تاسسوف حيسسي ني دويماماق اولمازدي. سانکي عومرونون هر بير دقيقه سيني هر بير آنيني خاطيرلاياراق ميللتيميزين باشينا گلنلري تکرارن آنلاماغا چاليشيردي. بعضن گوزلرينده گورونن او داملالار اوزلويونده بيزي دوشوندوره ردي...

او دئيردي "ديلين عومومو بير فلسفه سي وار و او گئنيش معنالي آنلاييشلاري کيچيک جومله و کلمه لرله ايفاده ائتمک دير. بو اوزلويونده ديلين عومرونو گوسترير. نه قده ر ايفاده لر کيچيک اولسا و آنلاييشلار گئنيش ديلين اوزون زامان سيناغيندا آرينماسيني ايثبات ائتميش اولور. بير چوخ حاللاردا ديليميزده اولان کيچيجيک بير ساده جومله و ايفاده ني فارسجايا چئويره نده مورکب جومله لر آلينير." بو جومله لري دئيرکن گوزلرينده کي سئوينجي گيزلتمه يه بئله جسارت ائتمزدي. اصلينده اوشاق کيمي اولماق، داهي لرين ان بويوک باجاريغي ساييلمالي دير سانکي...

يئنه ايل دونوب "آنا ديليميزين" گونو گلدي. زهتابي دوحاسي نين روحو اونون اوميد بسله دي يي گنجلرين باشلاري اوستونده دير. دائيما اونلارلادير. اونلارلا گولور اونلارلا آغلايير... ساغليغيندا گوره بيلمه دي يي ديله قارشي حورمتي، عيززتي آرتيق اونون روحودا دويموشدور. آنا ديلي اوغروندا ان قيمتلي ساييلان جانلار بئله قوربان گئديلير...

و ديل گونو - گونده ن گوجلنن ميللي حرکاتيميزين اساس عنصورو حساب ائديلير. تاريخ سيناغيندان باشي اوجا چيخان ديليميز آرتيق توپراغيميزين، ميللتيميزين گله جه يينين جارچي سينا چئوريليب. و آدديم – آدديم متانتله ايره لي له يير...

ايره لي لديکجه روحوموزا، وارليغيميزا يئني نفسلر بخش ائدير. ديل بيزيم روحوموزدور، ديل بيزيم وارليغيميزدير. روحوموزو، وارليغيميزي يئني ده ن تاپديقدان سونرا کيم اليميزده ن آلا بيلرکي؟!...

زهتابي دئميشکن "ديليميزين آچيلماز بير قالاسي دا وار و او فعللر دياري دير..." ديلين هر بير بوجاغيني يادلاشديرماغا چاليشانلار فعللريميز قارشيسيندا تام معناسيلا عاجيز قالميشلار. اونلار هر نه ائتسه لرده بو قاپي يا ياخين بئله دوشه بيلمه ميشلر. دوشه بيلمزلرده...

تاريخ قريبه اوخشارليقلاري اوزو ايله داشيماقدادير. ديليميزده اولدوغو کيمي ميللتيميزين "فعللرينده ن" ده دوشمان قورخودادير... چوخ دوشونور، آراشديرير، واقت صرف ائدير، اتک- اتک پوللار خرجله يير، فعللري ده ييشمک ايسته يير. آنجاق فعللره ياخين دوشه بيلمير، هانسي زاماندا هانسي فعل باش وئره جه يينده ن باش آچانمير...

فعل يعني حرکت، فعل يعني آدديم، دائيما حرکت ده اولان، حرکتله يوکسلير، يوکسلديکجه گوجلنير، گوجلنديکجه مغلوب ائديلمز اولور...!

يئتکين لشميش ميللي حرکاتيميز، ياتميش بير وولکان کيمي پوسکورمک حاقدا آرتيق دوشونور. دوشوندوکجه داها دا گوجلنير، گوجلنديکجه چيبين لره (ميلچک) ايستهزا ايله گولور...

يئنه ايل دونور، سانکي آنا ديلي گونو يئني بير ايلين باشلانغيجيدير. ائله بير باشلانغيج کي بيزه روح دوشمانا قورخو بخش ائدير...

بيزده اوز ديليميزي "گوز ببه يي کيمي اووجلاريميزدا ساخلاماغي باجاريريق..." او بيزي ساخلادي بيزده اونو ساخلاياجاغيق. ديليميزين تاريخي بويوک اولسا ميللتيميزين تاريخي داهادا بويوک دور. ديليميزي يارادان ميللتيميزدير...

بيز تورکوز!... بيز بيزيک...! ديليميزده ن روحلانان، ديليميزده ن قاينايان بير وولکان...

هادي دلي لر...! هادي...
قایناق: اؤیرنجی


Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

مهنازمي – سونامي!!!

سه‌شنبه ٣۰ بهمن ۱٣٨۶ - ۱۹ فوريه ۲۰۰٨


چينيمده عكس ماشيني ، اليمده بير چانتا يولا دوشورم . مقصديم بير ابتدايي مدرسه ( دبستان ) دير. مدرسه نين مودورو خانيم ك... لا تلفونلاشيب مدرسه دن بير گزارش آلما ايذني ني آلميشام.

يولدا اوز –اوزومله دوشونورم:" اوشاقلارلا نئجه دانيشاجاغام . اوز سورولاريمي نئجه اونلارا دوشوندوره جه يه م.

مدرسه نين اونونه يتيشيرم :

جمهوري اسلامي ايران
وزارت آموزش و پرورش

اداره كل آموزش و پرورش آ. شرقي

ناحيه....

دبستان دولتي دخترانه ...

چورك دوزدورمو يوخسا نان ؟ برادر يا قارداش؟

مدرسه نين ايچينه گيريرم . بيرقوجا قادين منه ساري گليب : "نه ايشينيز وار؟" دئيه منه باخير. "باغيشلاين خانم ك... لا قرارلاشميشام" . بويورون دئيه مني مدرسه نين مودورو اوتاغينا آپارير .

خانيم ك... ميزين آرخاسيندان منه باخيب بويورون دئيير.

اوزومو تانيتديريرام

خانيم ك... مدرسه نين مودورو دور. اوندان علاوه بيرينجي صينيف لرين بير كيلاسينا ناهاردان سونرا معليمچيليك ائدير.

اونونلا چئشيدلي مسئله لره گوره دانيشيرام و اودا مدرسه و اوزونون آديني آپارماماغيم شرطي ايله منيمله دانيشيغا راضيليقين بيلديرير . چوخ سوزدن سونرا 21 فئورال دونيا ناديلي گونوندن سوز آچيرام .

بو مسئله دن اصلا خبري اولماماغيني دئيب آرتيرير:يقين بو گونو بو ايل دن بيزيم اولكه ده قرارا آليبب لارنيب يوخسا بيز هيچ اناديليميزه گوره ده بير ايش گورمه ريك .

اوندان : " بيرينجي صينيفده آنا ديلين تدريس اولماسي ياخشي اولارمي ؟ سوروسونو سوروشورام :

:" معليم لر بيرينجي صينيفده اوشاقلارا درس وئرمكده چوخ چتينليك لر له اوز-اوزه گليرلر. مفهوملاري و اليفباني اوشاقلارا اويرتمك چوخ چتين اولور. اوشاقلار بير پارادوكس آراسيندا قاليرلار . بيرينجي گونلرده اونلار چوخلو سوال لار اوز-اوزه گليرلر . چورك دوزدورمو يوخسا نان ؟ برادر يا قارداش؟ و بو سورو لار نئچه ايل اوشاغين ذهنينده قالير . بونسوز كي بونلارا بير جاواب تاپا بيلسين .

اينديكي وضعيتده آذربايجان اوشاقلاري درسليك لري دوشونمه دن يالنيز حيفظ ائديرلر. بودا ايللر سيراسيندا اونلارين ساوادسيزليغينا سبب اولور.



خانيم ك... علاوه ائدير: بيلميرم توركجه يازيب اويرتمك اولاربيلرمي يا يوخ. آنجاق اگر بئله بير ايش اولا بيلرسه ، معليم لرين ايشي چوخ راحات اولور. اوندان علاوه اينديكي وضعيتده اوشاقلار درسليك لري دوشونمه دن يالنيز حيفظ ائديرلر. بودا ايللر سيراسيندا اونلارين ساوادسيزليغينا سبب اولور.

سوروشورام: سوزلرينيزده اوشاقلارا راست گلن پارادوكس لاردان سوز آچدينيز . اوشاقلار بونلاردان سيزه سوز آچيبلارمي؟

:نيه! بير گون بير كيلاسدا اوشاقلاردان بيري مندن سورشدو: خانيم معليم منيم انام دئيير تهرانداكي لار فارسديلار . ولي اونلار دابيزيم كيمي و تلويزيون كيمي دانيشيرلار ؟ اونا جاواب دئيه بيلمه ديم اوشاق ائله الينه اولموشدوركي بئله بيليردي كي فارسلارين ديلي باشقا بيرديل دير و تلويزيونداكي ديل فارس ديلي يوخ بيزيم ديل دير.

خانيم ك.. سوزلرينين آرديندا مدرسه لرده اوزليكله بيرينجي صينيفده اناديليميزين تدريسيني اونملي بيليب بونون آذربايجان اوشاقلارينين گله جك ايللرينه و اونلارين ياخشي درس اوخوماغينا دوزگون بير تمل بيلدي.

خانيم ك... دن ايذن آليب بير كيلاسا گئديرم. بوكيلاسين معليمي گلمه يب دير.

كيچيك قيز اوشاقلاري مني گوروب بير آز هويوخورلار. آنجاق مدرسه مودورون منيم يانيمدا گوردوكده آياغا دوروب بيركه سلام وئريرلر:

سلام... صبح به خير... خانم مدير.. به كلاس ما... خوش آمديد...

خانيم مودور مني اوشاقلارا تانيتديرب و اونلاردان منيم سوال لاريما جاواب وئرمه لريني ايسته يير.

مودور دن ايزن اليب "تخته ده" آنا ديلي شيرين ديل يازيب اوشاقلارا: هركيمسه بونو اوخويابيلر، آليني قاوزاسين دئيه باخيرام .

اوچ نفر ال قاوزايير.

بيريسيني تخته قاباغينا چاغيريب تخته ده يازيلاني اوخوماسيني ايسته ييرم .

اوخويور :

آنا ديليم شيرين دير.

كيلاسا باخيب دئييرم :هامينيز اوخويون!

هامي اوخويور ...

...آنا ديلي شيرين ديل...

قهه ر بوغازيمي بيچير. دانيشا بيلميرم دينه بيلميرم .كيچيك قيزلارين اينجه سسلري بئينيمده دولانير دلي اولورام .

ياز گلسه " هشت ساله "اولاجاغام

تخته نين اونونده كي قيزا باخيب آدينين" سونا" اولماسيني دوشونوب آديني سوروشورام .

: منيم آديم مهنازدير( اوز اوزومله دئييرم . سن سونا سان . مهناز يوخ)

-نئچه ياشين وار مهناز؟

: ياز گلسه " هشت ساله "اولاجاغام.

- مهناز سككيز ياشين اولاجاق يوخسا هشت ياشين ؟

اوزومه گولوب اوتانجاقجا دئيير: سككيز ياشيم!

گولورم .

سونا( مهناز) گئدير يئرينده اوتورسون . اوشاقلاردان ايسته ييرم :هر كيمسه توركو شعر باجارير گلسين اوخوسون :

ايكي نفر ال قاوزايير . اوزلرينه باخيرام . بير بيرينه اوخشاييرلار. اكيزتايي اولمالاريني بيليب ايكيسيندن : تخته قاباغينا گليب شعيرلريني اوخماغي "ايسته ييرم.

تخته اونونه گلديكده آدلاريني سورورام (اوز-اوزومله بيرينين آديني شيدا و اوبيريسي ليدا اولماسيني دوشونورم )

سليس آذربايجان توركجه سينده دئييرلر:

منيم آديم لاله دير . داغلاردا آچان بيرگول!

منيم آديم لاچين دير . گويلر ده اوچان بيرقوش!

لاله! لاچين! اوخويون شعرينيزي:

اوخويورلار :

آذربايجان منيم ائليم

آذربايجان منيم ديليم

دوغرانسادا ديليم ديليم

منيم ديليم اولن دئيل

باشقا ديله دونن دئيل

اوشاقلار ال چاليرلار ...خانيم مودور گولور .. من هويوخموشام ...



اورييم اودلانير. گچي اليمه گوتورورم . تخته ده يازيرام : منيم كيچيك باجي لاريم بيز نيه اوز آنا ديليميزي يازيب اوخويا بيلميريك؟

اوشاقلار منيم يازديقلاريمي اوخوماغا چتبنليك چكيرلر. كيلاسين بير گوشه سينده كيچيك گوده لي و قارا گوزلي بير قئز هئيرانجا منه باخير . او يقين سونا دير. او سورغومون جاوابيني بيلير. يقين بيلير.

كيلاسدان چيخيرام . مودوردن تشكور ائديب ، آيريليرام .

هله مدرسه دن چيخماميشام . بوغولورام... ايختيارسيز گوز ياشلاريم آخير... بوغازيم بيچيلير ....نيه سونالاريميز مهناز اولماقدادير؟...

سون
قایناق: زومرود

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

Ana Dili

Xeyli vaxtdır ki, dil mәsәlәsi mәhәlli-müzakirәyә qoyulub, onun üstündә mәclislәrdә, qәzet sütunlarında vә jurnallarda bәhs olunur. Kimi İstambulda işlәnәn әdәbi dili tәrif edib, onu sair yerlәrdә işlәnәn türk dillәrinә tәrcih verir, kimi Azәrbaycan türklәrinin şivәyi-lisanını bәyәnib, onun tәrәfini saxlayır.


Xeyli vaxtdır ki, dil mәsәlәsi mәhәlli-müzakirәyә qoyulub, onun üstündә mәclislәrdә, qәzet sütunlarında vә jurnallarda bәhs olunur. Kimi İstambulda işlәnәn әdәbi dili tәrif edib, onu sair yerlәrdә işlәnәn türk dillәrinә tәrcih verir, kimi Azәrbaycan türklәrinin şivәyi-lisanını bәyәnib, onun tәrәfini saxlayır. Bir paraları da İbn-Yafәs kimi türklәr üçün ümumi bir dil tәsis etmәk fikrindәdirlәr ki, hәr yerdә o dildә danışılıb yazılsın.

Hәr kәs öz iddiasında möhkәm durubdur. Bәzi dәlillәr gәtirmәk ilә öz qövl vә rәylәrini haqq bilir, qeyrilәrinin qövl vә rәylәrinә iltifat, etina etmәk istәmir. Bu hal ona sәbәb olubdur ki, nә qәzetlәrimizin müәyyәn dili var, nә yazıçılarımızın ki, oxuyanlar da onu anlayıb başa düşsünlәr, o dili sevsinlәr vә öz malı hesab etsinlәr, övladına o dildә tәlim vә tәrbiyә versinlәr. Bizim әqidәmizcә bu mәsәlәdә uzaq getmәk lazım deyil.

Hәr millәtin özünә mәxsus ana dili var ki, onun mәxsusi malıdır. Ana dili millәtin mәnәvi diriliyidir, hәyatının mayәsi mәnzilәsindәdir. Ananın südü bәdәnin mayәsi olduğu kimi, ananın dili dә ruhun qidasıdır, hәr kәs öz anasını vә vәtәnini sevdiyi kimi, ana dilini dә sevir.

Bu allah-taalanın gözәl nemәtlәrindәn birisidir, onu әziz vә möhtәrәm tutmaq hәr kәsә borcdur.

Rusların mәşhur pedaqoq vә әdibi Uşinski deyir: "Bir millәtin malını, dövlәtini vә hәtta vәtәnini әlindәn alsan ölüb itmәz, amma dilini alsan fot olar vә ondan bir nişan qalmaz". Bu doğrunu sayir millәtlәrin hәqiqi әdiblәri vә yazıçıları yaxşı anlayıblar vә әsәrlәrini ana dilindә yazmaqla belә millәtin әxlaqını düzәldib, ağlına vә ruhuna tәrbiyә veriblәr vә vermәkdәdirlәr vә bir tәrәfdәn dә ana dilinә seyqәl verib, onda olan rәkakәti götürüb, gözәllәşdirib, müәyyәn bir qanun vә әsas üzrә onu möhkәmlәşdiriblәr.

Rus dilini belә müntәzәm qanun vә qaydaya salan vә bu dәrәcәdә onu geniş vә zәngin edәn onun әdiblәri olubdur. Hansı rus әdibi olursa-olsun, onun yazdığı әsәrlәri rus әkinçisi, rus dehqanı oxuyub asanlıqla başa düşür, habelә dә nemsә, firәng, ingilis vә bizim Qafqazda gürcü, ermәni әdiblәrinin dillәri. Amma İstambulda nәinki әdiblәrin, hәtta balaca bir qәzetdә xәbәr yazan hәrifin dilini İstambuldan başqa sayir yerin türklәri anlamaz. Bundan mәlum olur ki, osmanlı әdiblәri ana dilinin qәdrini bilmәyib, onu unudublar vә özlәri üçün başqa "volapuk"[1] ittixaz ediblәr.

Bizim Azәrbaycan türklәrinin dәxi özlәrinә mәxsus dili vardır.

Uzun müddәt İran dövlәtinin nüfuzu altında yaşamaqla belә bizim dilimizә bir növ fars dilinin qanun vә qaydası sirişt edibdir. Amma bununla belә dilimizi o qәdәr qәliz vә dolaşıq etmәyibdir ki, onu anlamaq olmasın. Bәlkә dili bir dәrәcәdә dövlәtlәndiribdir. Doğrudur, bizim qabil vә mahir әdiblәrimiz az olubdur, amma olanları ana dilini can-dildәn seviblәr vә yazılarını açıq vә aydın yazıblar. Abbasqulu ağa Bakıxanovun "Nәsihәtnamәsi", Mirzә Fәtәli Axundovun komediyaları, Qasımbәy Zakirin mәktubatı, Hacı Heybәtbәy Fәdanın "Mәkkә sәfәrnamәsi", Hacı Seyid Әzimin mövzun әşar vә kәlamı, Hәsәnbәy Mәlikzadәnin ülum vә fünunә dair yazdığı kitablar vә siyasi mәqalәlәr -- cümlәsi açıq vә aydın dildә yazılmış әsәrlәrdir.

Amma bu axır vaxtlarda bizim açıq vә sadә dilimizә İstambulda yarımçıq elm tәhsil edib gәlәnlәr xәlәl yetirmәkdәdirlәr. Bu cәnablar nә elmdәn elm vә nә mәrifәtdәn mәrifәt öyrәnmәyib vә adlarına әlqab olaraq bir quyruq yapışdırıb, qәliz ibarәlәr atına minib, әdәbiyyat meydanında cövlan etmәkdәdirlәr.

Allah Әlibәy Hüseynzadәyә insaf versin. Kaş o alicәnab İstambulda rahat әylәşib, bizim şumbәxt Qafqaza tәşrif gәtirmәyә idi. O cәnabın elm vә kamalına sözümüz yoxdur. Sözümüz ondadır ki, elm vә kamalından bizә bir bәhrә vermәdi, ancaq dilimizә pozğunluq saldı, tәzә dil gәtirdi. Әtrafını bir dәstә meymunlar bürüdü vә ona tәqlid etmәkdә biri-birinә macal vermәyib, "böyük hünәrlәr" göstәrdilәr. Az vaxtın içindә Qafqaz türklәrinin dili osmanlı sözlәri vә istilahları ilә doldu: "işbu", "iştә", "şimdi", "şol", "әfәndim", "baqalım", "nasıl" sözlәri qәzet sütunlarını doldurdu.

Bu işin nәticәsi bu oldu ki, indi qәzetlәrimizin vә jurnallarımızın dilini oxuyub başa düşmәk olmur. Ana dili öyrәtmәk üçün yazılan tәlim kitablarımız elә bir çәtin dildә yazılır ki, onların vasitәsi ilә ana dilini ancaq unutmaq olar. Üç-dörd yüz sәhifәli tәlimi-qiraәt kitablarımızda "ata", "ana", "yaxşı" kimi çox işlәnәn vә әziz sözlәr dәrman üçün belә axtarılsa tapılmaz. Bizim әqidәmizcә, bu müqәllidlik vә rәftar millәtә xәyanәt etmәkdir. Biz bir tәrәfdәn ilminskilәrә, miroyevlәrә, levinskilәrә nifrin edib nalayiq sözlәr deyirik ki, dilimizi atıb, bizi ruslaşdırmaq istәyirlәr. Bir tәrәfdәn dә özümüz ana dilinin pozğun hala düşüb unudulmağına çalışırıq.

İndiyәdәk mәnәvi tәrәqqimizә mane olan illәt bir isә, indi iki olur. Bir tәrәfdәn hürufat qüsuru, digәr tәrәfdәn dil qüsuru әlimizi vә ayağımızı bağlayıb qoymur ki, irәli gedәk.

Doğrudan da, bir fikir etmәk lazımdır. Allah-taala dili insana veribdir ki, onunla insan fikirlәrini vә hisslәrini bәyan etsin. Bu barәdә Taleyranın sözü haqq deyil ki, guya dil insana fikrini gizlәtmәk üçün verilibdir. Bu bir batil qövldür ki, siyasi işlәrdә az-çox әhәmiyyәti vardır. Bizim yәqinimizdir ki, dili dolaşıq şәxsin fikri dә dolaşıqdır. İbarәpәrdazlıq fikrin boşluğuna vә bir dәrәcәdә yoxluğuna dәlalәt elәyir, doğru vә sәlamәt fikirli adamların kәlamı hәmişә aydın, açıq vә düzgün olur. Ancaq sәrsәrilәrin vә müxtәlliş-şüur kәslәrin sözlәri başsız vә binasız olur ki, onları anlamaq qeyri-mümkündür. "Şәlalә"nin 22-ci nömrәsindә möhtәrәm müәllim M.M. doğru yazır ki, sәkkiz yüz ildәn bәri türk qövmü yapdığı sәltәnәtlәr pozulub xarab olubdur vә olmaqdadır. Onun üçün baqi qalan bircә dilidir ki, indi onu da türk yazıçıları vә türk әdiblәri әlindәn almaq istәyirlәr. Altun Qәlәmin ona yazdığı cavab bizә bir az gülünc gәldi. Hәr nә isә bu barәdә danışmağı artıq bilirik.

Ancaq tәәssüf etmәli vә bizә ağır gәlәni budur ki, möhtәrәm İsabәy Aşurbәyli külli xәrc töküb, "Şәlalә" jurnalının tәb vә intişarı yolunda әlindәn gәlәni әsirgәmir; vәli Sәbribәyzadә cәnabları haqqı olmaya-olmaya kişinin xәrcini zay edir vә arzularını puça çıxardır. Jurnalın dilini o qәdәr çәtin edibdir ki, bir kәs onu oxuyub başa düşә bilmir. Әgәr "Şәlalә" belә gözәl şәkildә ki, tәb olunur, dilini asan vә sadә etsә idi, Qafqaz türklәrinә böyük xidmәtlәr göstәrәrdi vә onları maarif kәsbinә rәğbәtlәndirәrdi. Vәli ... indiki halda rәğbәt әvәzinә nifrәt vә etinasızlıq kәsb etmәkdәdir.

Millәtini sevәn, onun mәnәvi diriliyinә çalışan, tәrәqqisi yolunda әmәk sәrf edәn yazıçılarımızdan, әdiblәrimizdәn vә şairlәrimizdәn çox-çox tәvәqqe edirik ki, dillәrini asanlaşdırsınlar, ana dilindәn uzaq düşmәsinlәr, meymunluqdan әl çәksinlәr, fikirlәrini açıq vә sadә dildә yazsınlar, ta ki, onların yazdıqlarını oxuyan anlasın, düşünsün vә ayılsın. Ancaq bu yolla yazan ilә oxuyanın arasında dostluq, ittifaq vә birlik әmәlә gәlә bilәr.

Qaynaq: Azərbaycan Milli Kitabxanası

[1] 1879-cu ildə Şleyer tərəfindən düzəldilmiş süni beynəlxalq dildir. Həmin söz anlaşılmaz, qarmaqarişiq dil mənasında da işlədilir.

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

Azerbaycan Milli Hereketinde Ana Dil Faktoru

Prof. Dr. Qulamrza Səbri Təbrizi

Azərbaycanin Güneyində gedən milli-azadlıq hərərkatında ana dilinin əhəmiyyətini və dilə münasibətdə qeyri- milli dövlətin reaksiyasini anlamaqdan ötürü bu prosesə Rza şahın zamanından – 1925-ci ildən nəzər salmağa ehtiyac vardır. O zaman ana dilinin gücünü və qeyri- milli dövlətin bu güc qarşısında qorxub titrədiyini görmək mümkündür.

Azərbaycanin Güneyində gedən milli-azadlıq hərərkatında ana dilinin əhəmiyyətini və dilə münasibətdə qeyri- milli dövlətin reaksiyasini anlamaqdan ötürü bu prosesə Rza şahın zamanından – 1925-ci ildən nəzər salmağa ehtiyac vardır. O zaman ana dilinin gücünü və qeyri- milli dövlətin bu güc qarşısında qorxub titrədiyini görmək mümkündür. Uşaqlıqda yadıma gəlir ki, məktəbdə bizi altı yaşından fars dilində danişmağa məcbur edirdilər, danişa bilməyəndə cərimələyir, “eşşək” adı verməklə qorxudurdular və təziqi o həddə çatdırmışdilar ki, Rza şahın zamanında adam özunə “türk” deməyə utanırdı. Ata- analar bu həqarətdən qurtarmaqdan ötürü nə yolla olursa olsun uşaqlarına və ailələrinə fars dilinin öyrədilməsinə səy göstərirdilər. Hətda yadıma gəlir ki, ailələr fars dilində danişmağa fəxr edirdilər, farsca bilən qizlara, gəlinlərə üstünlük verirdilər. O da yadima gəlir ki, atam Tehrana və Məşhədə gedəndə farsca ilə turkcəni qarışdırib elə danışırdı ki, guya farscani bilir. O, bununla öz şəxsiyyətini üstün tutmağa çalışırdı. Biz də onun bu hərəkətini yamsılayaraq deyib–gülürdük. Bu qorxu və həqarət Azərbaycan Demokrat Firqəsinin gəlişi ilə buz kimi əridi. Azərbaycan xalqı xüsusən uşaqlar və gənclər qürurla öz dillərində məktəblərə başladilar.Hər axşam uşaqlar fərəh hiss ilə filan hərfi yazdiqlarını, filan şeri öyrəndiklərini deyirdilər. Bu qürür və dirçəliş haləti yalnız evlərdə deyildir, zavodları, fabrikləri də, bürümüşdü. Atamin xalça zavodunda işləyən gənc oğlan və qızlar fasilə zamani axşam məktəbdə oxuduqlari, öyrəndikləri kitablardan söhbət eyləyirdilər.Azərbaycanın Güneyində Milli Hökumətin bir illik hakimiyyəti, ana dilinin azad olunmasi, milli- azadlıq hərəkatına böyük təsir göstərdi. Tehran höküməti bütün vasitələrə bu hərəkatın qarşısini almağa çalışırdı. Onlarin tapşırığı ilə mollalar və məscid başçıları öz söhbətlərində türk məktəbində oxumağı ziddi-islami olduğunu təbliğ edir, bunu allahsizliqla bərabər tuturdular.

Atam türkcə məktəb acıldiqdan iki ay sonra evə gəlib müctəhidin türk məktəblərinə gedənlərin Həzrəti- Əlinin üzünə qılınc çəkdiyini, islama qarşı olduğunu söyləndiyini bildirdi və qardaşım İbrahimlə məni mollaxanaya qoydu.

Digər tərərfdən dövlət idarələrində türk dilinin güclənməsinin qarşısı alınırdı. Belə ki, öz dillərində danişanları bisavad, pantürkist, ruspərəst adlandırırdılar, iddiham edirdilər. Tehran radiosu gecə-gündüz türk dilinin əlehinə təbliğat aparırdı. Amma bu maneələrə baxmayaraq, türk məktəbində oxumaq və dövrün uşaqlarında dərin təsir oyatdı, ana dilində təhsilin və rəsmi dövlət mərasimlərinin mümkünlüyü inamını formalaşdırdı.
Yadimdadır ki, Pişəvəri bizim məhəlləyə gələndə mən təccüb ilə onun bizim dilimizdə danışdiğını anama söylədim. Çünki, o vaxta qədər vəzifə sahiblərini, başçıları həmişə özgə dildə danişan görmüşdüm. Bu məndə ona qarşı hörmət yaratdı. Yaxud dərsdə müəllim mənim halımı türkcə soruşanda buna təccüblənir və sevinirdim.

Tehran ordusu gəlib milli hərəkatı qan dənizinə qərq edəndə mənim 10-12 yaşım vardi. Rza şahın oğlu Məhəmmədrza şah radiodan dedi ki, həyatın qədrini o adam bilər ki, müsübətə düşsün. Bunu eşidəndə mən öz-özumə dedim ki, axı biz nə müsübətə düşmüşdük.
Azərbaycan Milli Höküməti yıxılan zaman türk dilində yazilan kitablar yığılaraq meydanlarda yandırıldı. Kitabxanalardan kitabları yığıb məhv etdilər, ana dilini- həqiqətdə isə milli istiqlalımızı oda çəkdilər. Düşmənlərimiz yaxşı bilirdilər ki, ana dilində məktəb açılması milli hətəkatın güclənməsinə, mədəniyyətin möhkəmlənməsinə - nəhayətdə Azərbaycanin müstəqilliyinə aparacaq. Buna görə də 1946-cı ildən sona təziyətələblik, pantürkistlik və.s. adlara düşən insanları həpslərə, sürgünlərə, ölümə məhkum etməyə başladilar və bu vəhşət o qadər qorxulu idi ki, dövlət idarələrində fars dilindən ayrı dildə danişmaq təhlükəli idi. Türk dili qısa bir zamanda hər yerdən yığışdırıldı və yenə köhnə həqarəti davam etdirməyi başladilar. Bu 1950-ci ildə Musəddiqin baş nazir seçilməsinə qədər davam etdi. Bundan sonra bəzi şairlər ana dilində şer yazmağa başladılar. İctimai-siyasi mühütün bir qədər yumşalması ana dilinin inkişafına güc verdi. Şəhriyarın ana dilində yazmağa başlaması “ Heydər babaya salam”ın yaranması bu dövrə təsadüf edir, amma yenə “Heydər babaya salam”ı, Sabirin “Hop-hopnamə”sini, “Kitabi- Dədə Qorqud”u oxumaq, evdə saxlamaq cinayət hesab olunurdu. 1950-1952-ci illərdə qorxu nisbi olaraq götürülmüşdü. 1953-cü ildə Müsəddiq devrildikdən sonra mənim gözümün qabağında onun evini topa tutdular, bir çox insanları həps və edam etdilər. Ölkədən qaçmış Məhəmmədrza şah qayıtdı və islam inqilabına qədər onun hakimiyyəti sürdü.

Yetmişinci illərdə siyasi təzyiq bir qədər azalanda Səməd Behrəngi kimi ziyalılar türk dilini kənd uşaqlarına öyrətməyə çalışdılar. Bununda milli hərəkatda müsbət izlərini görmək mümkündür.
İslam cumhuriyyəti dövründə bir sıra qəzet və dərgilər türk dilində çıxmağa başladı. Amma qanuni-əsasında türk dilinin işlədilməsi bu dildə məktəbin açılmasi Tehran hökümətini qorxutdu. Yenə həmin töhmətlərlə ana dilini təqib edilir, şah zamanında olduğu kimi təziyətələb, pantürkist və.s adlarla damğalanır. Hətda bu ilin 21 fevralinda dünyada Ana dili elan olunan günü Təbrizdə kiçik bir konfransin keçirilməsinin qarşısini aldilar.Və yenə də göstərdilər ki, Tehran höküməti və fars şovnizmi bizim ana dilimizin bazası, məktəbi olunmasindan nahayətdə milli hərəkatın güclənməsindən qorxur. Özünün qeyri-qanunu və qeyri-insani hakimiyyətini türk və digər xalqlar üzərində yeritmək üçün ana dilinin və milli mədəniyyətin qarşısını hər cür üsulla almağa çalışır. Bir sözlə Azərbaycanın düşmənləri bilirlər ki, onun gücü, gələcəyi, müstəqilliyi ana dilinə bağlıdır. Buna görə də ana dili Günüy Azərbaycanin milli strategiyasinda mühüm rol oynayacaqdir. Ana dilində məktəblər açılmadan istiqlaliyyətə nail olmaq mümkün deyil. Azərbaycanın Güneyində canli hərəkat gedir, bu göstərit ki, ana dilimizin rişəsi kəndlərimizdə, şəhərlərimizdə xalqin ürəyindədir. Bu hərəkat yavaş-yavaş özünün siyasi yoluna düşür. Bunu daha dərin milli hərəkata çevirmək üçün bütün qurumlarin, fikirlərin bir yerə yıgişması, vahid strategiyadan şıxış edilməsi lazimdir.Çünki gücümüz birliyimizdə, varlıgimiz, kimliyimiz ana dilimizdədir. Əgər bunu anlamasaq ana dilinin əhəmiyyətini dərk etməsək, umumbəşəri məsələlərdə də müvəffəq ola bilmərik. Çünki bəşəri məsələlərdən qabaq milli problemlərin həllinə ehtiyac duyulmaqdadır.

Qaynaq: Gunaskam

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

اورتاق دیل مسئله سی

یونس شاملی

حقیقت بودور کی چوخونلوق دا اولان غیرفارس اوشاقلار مدرسه نین باشلاییش گونوندن اوخونان دیلی باشا دوشمه مگینه گؤره، هر زامان اؤزلرین سیخینتی دا حیس ائدیرلر. اوشاقلار بیگانه بیر دیلده اؤرگنمه یه باشلایاندا، او دیلی بیلمه دیگینه گؤره، حتی اؤز بیلدیگی سؤزون، دئمگین ده، اوتانیر و بلکه اوتانجاقلیق بیر اؤزللیک کیمی او اوشاقلارین حیاتیندا ان سون یاشلارینا دک دوام ائدیر.

مئهر آیینین بیری، مدرسه لرین آچیلیش گونو، اؤنوموزده دیر. تاسفلر اولسون کی هله ده ایرانداکی اوخوما و درس سیستمی کهنه، غیررئال، زیانلی و اکسترم (ایفراطی) فارس میلتچیلیگی اساسیندا قورلموش و او اساسدا دا بو گونه قدر دوام ائتمیش دیر.


بونا باخمایاراق کی، ایرانداکی اوشاقلارین ان آزی (یوزده آلتمیش) 60% ی مدرسه و مکتبی آنا دیلینده باشلامایب و حتی سایقیسیزلیق اوشاقلارین آنا دیلینه، اونلارین حیاتی بویو دوام ائمک ده دیر.


حقیقت بودور کی چوخونلوق دا اولان غیرفارس اوشاقلار مدرسه نین باشلاییش گونوندن اوخونان دیلی باشا دوشمه مگینه گؤره، هر زامان اؤزلرین سیخینتی دا حیس ائدیرلر. اوشاقلار بیگانه بیر دیلده اؤرگنمه یه باشلایاندا، او دیلی بیلمه دیگینه گؤره، حتی اؤز بیلدیگی سؤزون، دئمگین ده، اوتانیر و بلکه اوتانجاقلیق بیر اؤزللیک کیمی او اوشاقلارین حیاتیندا ان سون یاشلارینا دک دوام ائدیر. بیر باشقا طرفدن، غیرفارس اوشاق مکتبی باشلایاندا، فارس دیلی ایله هئچ تانیش اولمادان، آئیله، محله، قوهوم-قونشو و یا اونون شهرینده دانیشمایان دیلی، اؤرگنمیه باشلاین اوشاق، اؤزون باشقا بیر فارس اوشاغی ایله برابر دَیرده، ارزیشده، گؤرمه دییی بیر حقیقت دیر. چون کو بو اوشاق مدرسه نین باشلانان گونلریندن و حتی باشلانان ایللرینده ده اؤزونده فارس بیر اوشاق لا رقابت حیسی اولا بیلمیز. چون فارس دیللی اوشاق درسلیگی اؤز آنا دیلینده باشلاییر، آمما تورک اوشاغی درسلیگی آنا دیلیندن یوخ، بلکه بیگانه بیردیلده، یعنی فارس دیلینده باشلاییر. بو نابرابر بیر باشلایشدیر. و نابرابر باشلایشدا او اوشاق نئجه اؤز فارس دیللی یاشیدلاری ایله رقابت ائده بیلر؟ بئله بیر وضعیت ده غیر فارس اوشاق حتی رقابته گیرمه دن بئله اؤزون اوتوزموش بیری کیمی حیس ائده بیلر. بونلار قیسساجا تورک اوشاغینین اؤز وطنینده و آرزو ائله مه دیگی حالدا، غیراینسانی و غیرمدنی تحصیل شرایطینه معروض قالماسینین رئاللاردیر.

آمما بوغیر اینسانی و غیرمدنی سیاستین، یعنی آنا دیلینده یوخ، بلکه بیگانه دیلده تحصیل آلما فیکیرین کؤکو هاردادی؟ بو سؤزلره دیققت ائدین، ماحمود افشار تانینمیش پان فارسیست دئیرکی، «اگر آذربایجان خالقی، تورک دیللی درگی لری (روزنامه لری) راحاتجا اوخویابیلریسه و یا تورک دیلینده یاز بیلیرسه، داها فارس دیلینه نه احتیاجی وار؟»او بئله دوام ائدیر؛ «... من ایسته ییرم کی فارس دیلینین اؤرگنمه سین اجباری، مجانی (پولسوز) و عمومی ائلسینلر و بو ایشین ایمکانلارین یارادسینلار... من شک ائله مدن بیلیرم کی بو ایش زحمت سیز، پروبلم سیز و بیری اونونلا موخالیف اولمادان و حتی آذربایجانلی لار بو مسئله نی حیسس ائله مدن، اؤز ایستگیمیزه یئتیشه ریک و آذربایجانلی لار 50 ایلدن سونرا راحتجا فارس دیلینده دانیشاجاقلار. مسئله ایکی حالدان خاریج دگیل: آذربایجانلی یا ایرانلی دی و یا دگیل، ایرانی ایسه تورک اولابیلمز... آذربایجانلی لار اؤزلری قاباغا دوشوب و اؤز ملی دیللرین (یعنی فارس دیلین) یایسینلار و یواش یواش تورک دیلی که خارجی بیردیلدی گئتسین» آینده مجله سی، یگانگی ایرانیان و زبان پارسی، ماهمود افشار


بونون معناسی آیدیندیر، فارس دیلینین گئنیشمه سی و یایلماسی، تورک دیلینین اؤلومونه احتیاج وار. تورک دیلی بیگانه سایلمالیدیر، آذربایجانلی ایسه آذربایجانلی نین جانینا دوشملی دیر و تورک تورک ایله ال به یاخا اولمالی دیر... نه اوچون؟ بوندان اوتور کی فارس دیلی داها چوخ اینکشاف ائدسین، فارس دیلی غیرفارس میلتلرین آراسیندا یایلسین، و یواش یواش تورک دیلی میدان چیخیب گئتسین.

آمما بو سیاست، یعنی غیرفارس دیللری فارس دیلینده اریتمه نین بهانه سی نه دیر؟ بهانیه گلنده دئیرلر؛ ایرانین بیرلیگی! بونو فارس اولترا ناسیونالیستلری و باشقا میلتلردن اونلارا قاتیلان ساتقین لار دئیب و اونو هر ایکی پهلوی دورونده دولت سیاستینه چئوردیلر. سونرا دا اسلام جمهوریتی او سیاستین وفالی دوامچی سی اولدو.


ایران دا فارس سیاستچی لرینین فیکرینجه، بیر اؤلکه ده، بیر مملکت ده نئچه رسمی دیل اولورسا او مملکتده بیرلیک اولاماز. فارس اولتراناسیونالیستلریندن توت او میلیته عاید، سول دوشونجه سی اولانلاردا، ، بو فیکره اؤز دامغالارین، موهورلرین ورورلار و بو فیکرایله ایران دا یاشایان ملتلری و او جمله دن فارس میلتین ده، امکانلارینا قدر قاندرمیشدیلار کی، ایلا بئله اولمالیدی، یوخسا ایران داغیلار...!


هربیر آیدن اینسانا بللی دیر کی بو سؤز یئریندن-دیبندن یالاندی و بو یالانی فارس سیاستچیلری یاخشیجا بیلیرلر. چون کی تمام دنیانین اؤلکه لری بیر نئچه سیندن سونرا، نئچه دیللی اؤلکلردیرلر. بو نا باخمایاراق بوگون دنیانین 61% (یوزده آلتمیش بیر) اولکه لر فدراتیو سیاسی سیستمی ایله ایداره اولورلار.


سون زاماندا ایراندا فارس اولتراناسیونالیست سیاستچیلرینه بیر پریشان حالیق اوز وئرمیشدیر. او پریشانلیق گئچن 20 ایلده، ایران دا یاشایان ملت لرین آیلماسی و اللخصوص آذربایجان خالقی و تورک میلتینین ایستکلری گئچن ایللرده مدنی عصیانا چئویریلمه سیندن قایناقلانیر. ماحمود افشار، نقل ائله دیگیم سؤزلرده، 50 ایللیک بیر زامانی، تورک دیلینین محو اولماسینا، یئترلی گؤرورموشدور. آمما ایندی ایسه 80 ایل او فیکیرین حاکیمتلریندن گئچیر و بوگون ایران داکی سیاست بیر بویوک و اونودولماز مسئله نین قارشی سیندا دورور. و او دا؛ ایران دا یاشایان میلت لرین برابر حقوقلا یاشاماسیدیر. بو مسئله آکتوئل بیر شرایطه گلدیکده، گؤستریرکی، اریتمه سیاستی، اگر سه بعضی، گئچن 80 ایلده، فارس آپارتاید سیستیمینه قازانجلاری (موفقیتلری) وئریب و چوخلو غیرفارس اینسان فارسلاشیبدیرلار. آمما عمومیتده بو پروژه بوگون ایفلاس ایله قارشی قارشیا دورور. بابک قالاسینین قورولتایی و اینیشیلکی خردادین محتشم قیامی تورک و آذربایجانلی نین فریادینی هم ایراندا و هم ده بین الخلق اجتماعیاتیندا قالدیردی. ایندی داها آیدیندیر کی ایرانین سیاسی مدنی پروبلملرینه، آذربایجان، مستقیل بیر سیاسی قوه کیمی حسابا قویولماسا، حل اولونا بیلمز.

اریتمه سیاستی یا پلورالیزم

آمما بو پروبلم هانکی یوللارلا حل اولونمالی دیر؟


نئچه میلتلی و نئچه دیللی ایرانین مدنی فرهنگی مسئله سین حل ائتمگه 2 یول وار:بیرنجی، بیر اؤلکه، بیر دیل و باشقا دیللری ارتمه سیاستی و او یولدان مملکتده بیرلیگ قازانماایکینجی یول، پلورالیزمی عمویتله رسمیته تانیما و بیرلیگی نئچه لیگین ایچیندن برپا ائتمک دیر.

بیرینجی یول گئچن هشتاد ایلده تجربه اولوندو. بو تجربه نین نتیجه سی، غیرفارس مدنیت لرین، فرهنگ لرین اؤلدورمه، او مملکتده بیر آزینلیغا اوستون استاتوس وئرمه و او اساسدا چوخونلوغو تحقیر و اهانتلی توخونوشا معروض قویما ایدی.


بیرینجی یولون تجربه سی، ایراندا یاشایان میلتلر آراسیندا آییرلیق و سویوقلوق، ملی بؤلگه لرده گرگینلیک و ملی دمکراتیک مبارزه نین داها گئنیش مه سی و اساسا ایران توپلومون سیاسی گرگیلیه ساری آپارماسی دی.


بیرنجی و تجربه اولدوغو متددا، اینسانی و مدنی حاقلارین ازیلمه سی، دمکراتیک ایستکلرین دایاندیرلماسی، و اساسیندا توپلومون اینکشافینین قارشیسیندا دورماسینا سبب اولموشدورآمما ایکینجی یول، یعنی پلورالیزم (کی بوگون دونیانین مدرن اولکه لرینده اؤزونه محتشم یئر آچیبدیر) عمومیتله رسمیته تانینیرسا، ایراندا مدنیتلری اولدورمه یوخ، بلکه اونلارین اینکشاف ائتدیرمه سینه چالیشیلاجاقدیر.


بو شیوه ده، هر بیر اینسان، هانکی دیله و هانکی دینه باغلی اولورسا، تحقیر و اهانت یوخ، بلکه توپلوموندان اونا سایقی و سئوگی بسلنه جکدیر. سایقی و سئوگی حیس اولان وطن داش دا، عصیانا گرک گؤرمز.


نئچه دیللی ایران دا، پلورالیزم رسمیته تانینیرسا، دمکراتیک اینسانی و مدنی حاقلارا مانع تؤردیلمیز. و دمکراتیک پروسس او اؤلکه نین داهادا ایلرله مه سینه و قاباغا گئتمه سینه سبب اولور.

ایندی ایسه نئچه دیللی و نئچه میلتلی ایران دا، بیر دیللی مدنی سیستمین سونوجو آیدیندیر. بلکه بو تجربه یه باخان دا، پلورالیزمین حقانیتی داها چوخ اوزه چیخیر.

اورتاق دیل مسئله سی


آمما پلورالیزمه گلدیکده، بیر جدی سوآلا جاواب تاپیلامالی دیر و او دا بو کی؛ اورتاق دیل مسئله سی ایراندا نئجه حل اولمالی دیر؟ منجه بو مسئله یه بیر رئال، عقلانی و زمانه ایله اویگون اولان بیر یول تاپمالییق.


اساسدا نئچه دیللی و نئچه میلیتلی اؤلکه لرده، دیل مسئله سی یالنیز دیل حاقی رسمیت تانیتما ایله حل اولمور. چون کی دیل حاقی رسمیته تانینیرسا، اونا معین دیلین صاحیب لری و معین ملییت اؤزونو سیاسی قوه کیمی حیاتا گئچیرمک ایستییر. و او سیاسی قوه اساسیندا، معین سویه لرده و تانینمیش قانونلار چرچواسیندا اقتصادیاتا، سوسیال مسئله لره و مدنیت و دیل مسئله سینه ایالتی بیر دولت سویه سینده پلان تؤکوب، توپلومون انکیشافا طرف اورگانیزه ائدیر.


دیل عرصه سینده هر بیر رئال دوشونن اینسانا آیدیندیر کی، آنا دیلینده تحصیل آلما، ان مهم و ان اوستون یئری آلان بیر مسئله دیر. هر اوشاغا آنا دیلی، دیللرین آناسی دیر. او دیلن بنؤوره سی اوسته، باشقا دیللری بینا ائتمک اولور. بو اساسدا تمام اوشاقلار، و او جمله دن تورک اوشاغی، هر شئیدن اول اؤز آنا دیلینده تحصیل آلمالی دیر. چون کی بوگونکی تانینمیش علم و بیلیم بو حقیقتی آیدینجا گؤستریر و آنا دیلنین آغیرلیغین گوسترمک اوچون "بین الخلق آنا گونو" یارانیر.


بو اساسدا تمام مکتب لر، مدرسه لر هر بیر میلتین آنا دیلی اساسیندا قورولمالی دیر. باشقا بیر حقیقت بودور کی، ایرانداکی دیللر(تورکجه، فارسجا، کردجه، بلوچجا و عربجه) هم بیریاشییان بؤلگه ده، منطقه ده و همده دنیا سویه سینده تانینمیش دیللردیرلر. و گینده باشقا حقیقتی دئملیم کی قید ائتدیگیمیز دیللرین اساسیندا بوگون دولتچیلیک، ایالتی سویه ده (پاکستانین بلوچستانی و عراقین کردستانی کیمی) و یا مستقل فورم دا (آذربایجان جمهوریتی، عرب اولکلری، تاجیکستان و ترکمنستان کیمی) قورولموشدور. هانسی کی، ایران حاکمیتی و حتی اونون اوپوزسیونودا اولان قوه لر غیرفارس دیللری آشاغی سویه ده تانیتدیرماغا جهد گؤستریرلر.


اورتاق دیل مسئله سی بوگون فرقلی مدللر ایله حل اولموشدور. فرقلی مدللر طبیعی دیر کی فرقلی شرایط دن قاناقلانیرلار. بو اساسدا، اورتاق دیل مسئله سین 3 تانینمیش فورمادا گؤسترمک اولو و او مدللردن ایلهام آلاراق ایراندا کی شرایط ایله اویقون بیر شیوه نی سئچمک اولار:


1- سویس مدلی


بو مملکت ده اورتاق دیل آدینا بیرشئی یوخدور. سویس ده 4 رسمی دیل وار. او اؤلکه ده، دیللر آراسیندا آیریم و فرق یوخدور و هر کس اؤز دیلی اساسیندا، بیر یا ایکی باشقا دیل اؤرگشمک مجبوریتینده دیر و هراوشاق ایستر-ایسته مز ایکی و یا 3 دیلی، اختیاری اولاراق، اؤرگنملی دیر. بللی دیر کی هر بیر فعال وطن داشین بوگون صلاحیت لری اساسیندا ایش تاپا بیلر. هر بیرسویسلی کی ایکی و یا 3 دیله احاطه سی اولسا، بیر دیله احاطه سی اولان وطن داش،ایش تاپمادا، اونلا رقابته گیره مز. بو رقابت، آییله لری و اوشاقلاری ایکی و یا 3 دیلی اورگنمییه تشویق ائدلر. سویس بیر کنفدراتیو سیستمی ایله قورلموشدور.


2- هندوستان و پاکستان مدلی


بو اؤلکه ده، گینه ده آنا دیلینده تحصیل آلما، تحصیل سیستمی نین اساسلاریندان دیر. آمما اینگلیس دیلی، او اؤلکه ده کؤکو اولدوغونا گؤره، اورتاق دیله چئویریلمیشدیر. البته هندوستاندا، دمکراتیک قورومون اینکشافینا گؤره، او اؤلکه بو عرصه ده داها چوخ گئنش میشدیر و پاکستان ایسه غیر دمکراتیک بیر سیاسی سیستم چرچواسیندا اولدوغونا گؤره، غیر موثر بیر تحصیل سیستمی اساسیندا دیل مسئله سی حل اولونور. گینه ده بو اولکه لر فدرالیزم اساسیندا قورولموشدورلار. هانسی کی هندوستان دمکراتیک و پاکستان هله ده غیردمکراتیک بیرگئدیشات دادیر.


3- افغانستان و عراق مدلی


افغانستان و عراق دا، نئچه دیللی لیک مسئله سی حلین ده، ان سون سئچیلمیش شیوه دیر. افغانستان دا، تمام دیللر رسمیته تانیندی. آمما دیللرین استاتوس موقعی فرقلی ایدی. پشتون و دری دیللرینین هر بیری او مملکتین یوزده 30 دان چوخون تشکیل ائتمک اوچون افغانستانین اؤلکه بویو دیللری کیمی رسمیته تانیندی. آمما اؤزبک تورکجه سی، مملکتین یوزده 10 تشکیل ائتمک اوچون محلی بیر استاتوسا صاحب اولدو.


عراق دا شرایط داها فرقلی ایدی. عرب دیلی یوزده 80 یاخین جمعیتی تشکیل ائدن و کورد دیلی، جمعیتین یوزده 16 نی تشکیل ائتمک اوچون، اؤلکه بویو استاتوسا صاحیب چیخدیلار. آمما تورکمن لرین سایی آذ اولدوقلارینا و اونلارین سیاسی موقع لری قدرتلی المادیغینا گؤره محلی رسمیت تاپدیلار.


ایرانین دیل مسئله سی نئچه حل اولمالی دیر؟


آمما ایران مدلی؛


یوخاریدا ایشاره ائتدگیمیز اساس، ایراندا دا اؤزونه محتشم بیر یئر آچمالی دیر. و او اولکه دن یاشییان اینسان لار، اوشاقلار، هر بیر شئ دن اول، آنا دیلینده تحصیل آلمالی دیرلار، بیرینجی درسلیک دن، ان سون سوییه دک. مدرسه دن، یونورسیتیه دک. بو اساسدا تمام دیللر ایران دا رسمی استاتوس قازانمالی دیرلار.


آمما رئاللار گؤستریر کی ایراندا اولان تحصیل سیستمی، یوخاریداکی قید اولونان، 2جی مدل له 3نجو مدلین ترکیبندن یارانمالی دیر. بو معنادا کی؛

دنیانین علمی اینکشافاتیندان، اونون ایلرله مه سیندن و تجربه سیندن اوزاق قالماماق اوچون،
دنیانین بوگون واسطه چی و اورتاق دیلی اولاراق و هر بیر گنج وطن داشین تحصیل آلما و یا هربیر ایش مسئله سینه باغلی اؤلکه دن خارجه چیخیرسا دنیا واسطه چی دیل ایله تانیش اولماسی اوچون،

ایرانین تحصیل سیتیمینده، آنا دیلیندن سونرا، اینگلیس دیلینه آغیرلیق وئریلملی دیر.
باشقا طرفدن دن، عراق و افغانستان متدولاری ایراندا گئچرلی اولسالار، گله جک ایراندا ایکی دیل، یعنی تورک و فارس دیللری و بلکه ده اوچ دیل، یعنی تورک، فارس و کرد دیللری، گنل سویه ده، عمومی سویه ده دولت دیللرینه چئویرله بیلرلر. بو حالدا بلکه بلوچ ، عرب و باشقا دیللر محلی استاتوس قازانسین لار.

سونوج بو کی، تحصیل سیستمی اوشاغین آنا دیلینه سایقی، اونون اینکشافینا یول و مملکتین گئنیشمه سینه اوفوق آچمالی دیر. بو گونکو سیستم بو فاکت لارین قارشی سیندا دورور... بو ناگوره ده ایران دا گئنیش دگیشیلمک هر بر دمکرات اینسانین آرزو و ایستگی دیر.
بیر دمکراتیک، اوغورلو گلجک اوچون چالیشما، اوشاقلارین یولونا ایشق ساچیب، اونلاری بیر دیرلی اینسان کیمی یاشاداجاقدیر.


Yones_shemeli@hotmail.com
2007-09-21

منبع: گون آسکام

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

آنا ديلی‌نين اينکشافی

حميد داديزاده


آنا ديلی اينسانين تمام کوتله‌وی و عموم بشری جنبه لريلن چوخ ياخين ايلگيليدير. هر اينسان هر بير زاددان اول اوز آنا ديليلن علاقه باغلار و اونا ماراقلانار. آنا ديلين خصيصه لری و اوندا اولان پوتانسيل و قودرت هر اينسانين سوسيال اينکشافيندان آسيليدير. اونا گوره مکتبلر، مدرسه لر، کالجلر، انستيتولر و يونيورسيته لر هاميسی اينسانين ديلين، و ديلينده اولان کاراکترلارين ديرچلتمه ليديلر


زبان مادری موسيفی ابدی و بازگو کننده داستان زندگی هر ملتی است - حميد محمد زاده
آنا ديلی اينسانين تمام کوتله‌وی و عموم بشری جنبه لريلن چوخ ياخين ايلگيليدير. هر اينسان هر بير زاددان اول اوز آنا ديليلن علاقه باغلار و اونا ماراقلانار. آنا ديلين خصيصه لری و اوندا اولان پوتانسيل و قودرت هر اينسانين سوسيال اينکشافيندان آسيليدير. اونا گوره مکتبلر، مدرسه لر، کالجلر، انستيتولر و يونيورسيته لر هاميسی اينسانين ديلين، و ديلينده اولان کاراکترلارين ديرچلتمه ليديلر. آيری سوزله دئسم آنا ديلی، اينسانين اينسانی ايستک لرين، عاطفه و احساسلارين بئجردمه ليدير. بونا گوره آنا ديلی آتمسفری يارادماق بيرينجی اونملی ايشدير. فيلولوقلار و روانشناسلار آنا سوديلن گلن اينسان قوه‌لرين، خصلتلرين و ديگر باشاريلارين گول آچيب پارلاماسينی، آنا ديلين محيطنده گورورلر. بونا گوره بيرلشميش ميللتلرده اوز بين الخلق چارترلاريندا ۱۹۴۶ دا، آنا ديلين تدريسين مکتبلرده بوتون اوشاخلارا تنفيذ ائديب و بو اهميتلی معنايه اشاره ائديبدی.



 بو ساحه ده دونيا بويو تانينميش برزيللی پداگوگ، پائولو فرئير(۱) چوخ دولغون و قاليجی ايشلر گوروب و جانلی تجربه لرله اوز فيکيرلرين و تئوريلرين ثبوته چاتديربدير. آنا ديلی اينسانين “جان” ديلی دئمک ، اوشاقا بير قودرت حساب اولونور. پائولو فرئير اينسانلاری اوز اينسانلايقلارينا و اينسان حاقلارينا چاتديرماق ايچون، اونلارين آنا ديلينين اينکشافينه اشاره ائدير. بير اينسانی بير يئرده نظرده آلين کی اوز آنا ديلی اولا اولا، اوز آنا يوردوندا، يعنی دوغولان يئرده اوز ديلينه تعليمات گورميه. و امما بير رسمی ديل تعليمات ديلی اولا، بير يابانجی ديلده خاريجی ديل . سيز بويله اينسانين يئرينه اولسوز نئجه دوشونرسوز؟ اوز وجدانيزا جاوابينيز نه اولارمی؟ ايکی ديله درس ساحه لرينده معروض اولااولا اوز آنا ديلينيزدن محروم قالاسانيز؟



اونا گوره، شبهه سيز ، بيزيم مکتبلرده ، آنا ديلی تربيه سی بير آتمسفر گره‌ک مکتبلرده يارادا، کی درسه گئدن اوشاخلار، اور آنا ترکی ديللرين بير زنگين خزينه کيمی گوروب، او ديليله بير ئولمز باغليليق و علاقه يارادالا. چون کی آنا ديلی اوشاخلارين بيرينجی تملوکی حساب اولونور، آنا سوديلن گلن قوه و باشاری. بونا گوره ده “ّگوردون ولزّ(۲)” واونون همکارلاری تورنتو اونيورسيته سينين پداگوژی انستيتوسوندا درين آراشديرما آپاريب و بويله يازيرلار:



”اوشاخلار، درس اوخويانلار مکتبلرده آنا ديلی اوخوماقينان اوزلرين بير فيکير صاحبی گوروب و اوز اوزلرينه گووه نيب و درس کلاسلاريندا يارادماق و دايالوگلا اوز آنا ديللرين يوخاری سويه لره قالديرا بيلرله”"


 آنا ديلينه احترام ائديب و اعتبار وئرمکله ، اوشاخلاريميز مکتبلره و تعليمات ساحه لرينده اوز وارليغلارين کيتابلاردا وراقلايب، اوخويوب، و چاغداش حياتين ملزمه لريلن تانيش اولوب ، اوز آنا ديللرين داها اسارتده گورمزله.


 آذربايجان کلمه سی قولاغا ديرکن گره‌ک بو ميللتين ديلی نظره آلينسين. ديلسيز بير ميللت اولارمی؟ يادداشتسيز بير توپلوم معاصر دونيادا ياشارمی؟ آذربايجان تاريخی ده نظره گلنده هر بير مسئله دن اول بو بويوک ميللتين ديلی گره‌ک نظرده آلينا. بير آيدين، امما غصه‌لی، ملاللی فاکتا اشاره ائديم بوردا: بو گون يونيسف، بيرلشميش ميللتلرين ساوادليقا يئتيشن اورگانی، دونيادا ساوادسيزلاری ساوادلی ائتمکه چاليشير. چوخ گوزل بير ايشدير. ايندی آذربايجاندا بيزيم قادينلاريميزين بير حصه سی بو انسانليقين بيرينجی نعمتيندن محرومديلار. نيه گره‌ک معاصر تکنولوقيا دورونده يوزمينلر ديرلی آذربايجانلی ساوادسيزقالا. اوزااقا گئتمه ين. آنا ديل تعليماتين محروم ائدن پهلوی سلاله لری، بو ايشده تاريخه گره‌ک جاواب وئرسينلر. آذربايجانين شهرلرينده آنا ديلی تعليماتی ياساقلانماسينين اثرلريندن بيری ده آذربايجان قادينلارينين ساوادسيز قالماسی دير. يا اوشاخلاری مکتبلر عوضينه، آنا ديلی تعليمات يئرينه، کندلرده اوبالاردا کليم، ججيم و يا فرش دزگاهلارينين باشيندا حبس ائديلمه سيدير.



 آنا ديلی يالنيز بير سيرا کدلار و يا خود حارفلار دگيل. آنا ديلی يالنيز بير بسيط اشاره لر و رمزلردن عبارت دگيل. آنا ديلی بير ميللتين اعتباری آدلانير. آنا ديلی يالنيز شفاهی، هرج و مرجله دانيشيق دگيل. آنا ديلی بير نعمت کيمی آنا سوديله نسيلدن نسيله وئريلر. بو قوه، نوام چامسکی دئميشکن بير “موتور” کيمی اوشاخلارين بئينلرينده ميراث کيمی وار. بو ميراثی و يا بالقوه وارليغی، تانينميش متدلارلا مکتبلرده تدريس ائديب و گراماتيکين اوشاخلاريميزا اورگدماق لازيمدی. آنا ديلين مقامين و آنا ديلين شرفين اوشاخلاريميزا دونه_ دونه تاپشيرماليوق. آنا ديلی بير ثروتدی، هر ميللتين بطنينده؛ بو ثروت هر ميللتين ذاتی وارليغين عکس ائدير. بو ثروت يازيلی و متدولوژيک شکليده بديعی ادبی و هنری ژانرلار فورمتينده ياراناندا، بير ميللتين تاريخده کيم اولماسينی ترنم ائدير.


”اهل تمکينم منی بنزتمه ای گول بولبوله

درده يوخ تابی اونون هر لحظه مين فريادی وار



 محمد فضولی(۳) بغدادی نين شعرينين بو مصرع سی منيم سوزومه بير نشانه دير. يعنی بيزيم آذربايجانين ترک ديلی ادبی فورمالاشماسيندا، فضوليلار يارادا بيلر.بو شعرده اينسانين تاريخ بويو وارليغی و اقتداری ياتيب. بويله محتوالی ادب پارچالاری بيزيم اوشاخلاريميزا ايضاح ائديلمه ليدی. بو کولتور و يازيلی ادبيات تکجه آذربايجان مدنييتی يوخ، دونيا تمدونونی ده زنگينلشديرير. ائله اونا گوره‌ده، ويل دورانت اوز تانينميش “دونيا تمدونی تاريخی” اثرلرينده اشاره ائدير کی” دونيا تمدونی بوتون دونيا خالقلارين مشترک محصولودور”. يعنی بيزيم ادبی_ بديعی ياراديجيليقلاريميز دا، بو محصولون بير حصه سين تشکيل وئرير. نتيجه آلماق اولا بيلر کی، آنا ديلی اوز باشينا اوتورمک اولماز. بو ديلی بير آت کيمی تومارلايب، يم وئريب، قورويوب، و صاحب چيخماليوق. آنا ديلی بيزيم وارليغيميزين ان اونملی پارچاسيدير. بو نعمت، بو وارليغ بير ديری، جانلی اورگانيزمی واردير. آتا بابالاريميز دئميشکن بد نعمت” الله وئرگيسيدير”. داها ساده‌جه دئسم، آذربايجان تورک ديلی بير ديری موجود کيمی ياشيور. بيزيم ميللتين بورجودی بو آتا بابالارين، بويوک آنالارين ميراثين معاصيرلشديريب، چاغداش حياتين ايستکلريله، بو ديلين قول بوتاغين مدرن لشديريب، و يئنی ژانرلاری ميللته ارائه ائتسين. بو گون آذربايجان موسيقيسينين اينکشافی گوزه دگير. چون کی معاصر فورملاری اوز تملوکونه آلير و ثروتين آرتيرير. امما يازيلی ادبياتيميز شاه دوروندن تحريم اولدوغونا گوره، شفاهی حالتده قاليب و دئمک بير دموده و ئولی استاتوستا ثابيت قاليبدير.



 آنا ديلين مقامی انسانی توپلوملاردا او قدر اونمليدير کی هر ميللتين روحونون ساغلامليغی ، اقتصادی ساحه لرده اونون ايره لی يورومه سی، بالالارينين استعدادلارينين چيچکلنمه سی ده او ميللتين آنا ديلينين استاتوسونه باغليدير. بير باشقا ترم لرله دئمک اولور کی، آنا ديلی جان ديليدير. ائله دليلسيز دگيلدير کی شاعيرلرين آنا ديلينده شعرلری و ادبی بديعی اثرلرين، باشقا ديللره چئويرمه سی چوخ زور و چتين اولور. آنا ديلده آکسانلار، هجالار، سسلر، فونيملر مورفيملر بير توتاليته و مجموعه يارادير، کی هئچ بير زامان ممکين دگيل باشقا ديله عينی فرم و محتواسيندا ترجمه اولا بيله. بوردا بير نوکتيه ده اشاره ائديم، اودا آنا دبلينين کاراکتری و هر کيمسه يه بير فرد کيمی يا هر بير جمعيته “هويت” يارادماسيدير. اونا گوره ده او اوشاخلارکی غريب ئولکه لرده دوغولورلا و يا عمورلرين اورداگئچيرديللر، اونلاردا اوز ديللرين ده دانيشماسالاردا، اونلارين تانينميش هويتی اوز آنا ديللريله تانينير. هويت يا کيمليک هر ميللتين دونيا راداريندا شخصييتين گوسترير و آغاج کيمی يئر اوزونده او ميللتين ريشه لرين (کيمليکين) آيدينلادير. بو سورو آرايا گلير کی دسپوتيک نيظاملاردا کی تاپدالانميش ميللتلرين وارليغی دانيلير، و بير ديل رسمی و حاکيم ديل تحميلی شکيلده فورمال يا رسمی آدلانير، نتيجه‌سی اوزون سوره ده نه اولور؟



 بير دانيلماز حقيقت بودرکی هر بير زاد دانيليرسادا آنا ديلی دانيلماز. بو بير علمی فنومن‌دير کی آنا ديلی هر اينسانين قان کيمی دامارلاريندا دولانير و او اينسانا هويت باغيشلير. اينسان ديلی اينسانلار آراسيندا يازيليب پوزولماقلا، زنگينله شير. اونا گوره پداگوگلار تاکيد ائديرلر کی، درس کلاس لاريندا آنا ديلی گره‌ک درسه گئدنلرين آراسيندا بير ايتی سلاح کيمی کسرلی اولا. دانيشيلا، گون به گون باشقا ديللرله آليش وئريشده اولا. آنا ديلی بير دگرلی ميراث کيمی بير ميللتين حضورون دونيا عرصه لرينده گوسترير و ثبوت ائدير. آنا ديلی يازيلی فورماسيندا بير تکست اولوب و سونرا بو تکست يا متن چشيتلی ادبی ژانرلاردا اوزون يازيچيلارين ياراديجيليقلاريندا گوسترير.



کيمدير بو گون آذربايجاندا اوستاد يحيی شيدا، استاد بارز، دکتور فرزانه، دوکتور هيئت و يا گنجعلی صباحينی دانا بيله. بونلار اوز آنا ديللرينه چتين گونلرده يازيب ياراتماقلا بير ميللتين ساتين آليب، وارليغين تضمين ائديب و بو ميللتين ياراشيقين عکس ائديبلر.



 آنا ديلی اوشاخ دونيايه گوز آچاندا اوندان برابر دوغولور و آنا سوديله و آنا محبتيله اوشاقين وجودوندا دولانير. بو معنوی ثروت اوشاقا اور‌ک قوه‌سی ، روانی ثبات، سوسيال هويت، و قودرتلی اينسانی و مدنی سلاح وئرير. بوتون مدرن فيلولوقلار و يازيچيلار آنا ديلين بو قودرتينه اشاره ائديب و ديلی، دئدييم کيمی، “انديشه ابزاری و تفکر قاليبی ” آدلانديريلار. ايندی سيز بير جامعه يا بير عائله و يا بير مکتب نظره آلين کی اوردا آراشديرانلار، محققلر و فيکير صاحيبلری اوز نورمال و ماليک اولدوغو ديللريندن محروم ائديله . محروميت بير طرفه، بير طرفدنده يوزلرجه اهانت، حورمت سيزليق و راسيستسی و شووينيستی اوبرازلار و تشبثلر اونلارا گوستريله. بو وضعييته معروض اولان اينسانلار، سوسيال هيرارشينين هر يئرينده اولورسا اولسون، ، هر مقامدا دا، ياواش ياواش، اوز ديلليندن، يازيلی وارليغيندان آيريلارکن، اوز اوزوزندن، اوز هوييتيندن ده “فاصله” آچار و اوزاقلاشار. بو مرحله بير تراژيک مرحله دير. “من کيمم” سوروسو او زامان نورمال جاواب تاپار کی، اينسان نورمال حالدا اوز آنا ديليله کونوشسون، و آنا ديلين پناهيندا دينجله بيلسين. بوردا ديل يالنيز آلفابت يا حرف و کد حساب اولمور؛ بلکه بير “معنا و هوبت و وارليق” ظرفی حساب اولونور. بوردا آنا ديلی بير آيدين آيکان و يا مارک و اشارت کيمی بير اينسانی مشخص اينسان کيمی تانيتديرير. بوردا هر اينسان، بير “اوتنتيک” موجود و بير معين انديويدوال کيمی يئر تاپير. بونا گوره او اينسانلار کی مولتی کالچر و يا نئچه ديللی توپراقلاردا ياشيورله، اونلارين کيمليکلری، جغرافيايی رسمی و تحميل اولونموش مستملکه چيليق هوويتينده يوخ، بلکه اونلارين آنا ديللريله تانيلير. . اونا گوره آذربايجانين ضيياليلاری بو اونملی فاکتدا گرک ديققت ائديب، ديلين مقامين يالنيز اونون مکتبلرده تدريس اولومماسينا کفايت ائتمه ييب، ديلين مقامين هر توپلومون ايره ليه گئتمه سينده ده گر‌ه‌ک گورسونلر. بو کونکو آمارلار و رقملر گورسه دير کی، آذربايجاندا گون به گون ميللتيميزين ساوادسيزلاری چوخالير، چوخالماسادا آزالمير. آذربايجان شهرلری بوشالير، و اقتصادی _ کولتورل عرصه لرينده ديگر استانلاردان گئريه قالير. بو بير تراژدی آدلانا بيلر. بير نمونه تاريخدن فاکتا اشاره ائديم. ۶۰ ايل بوندان ئونجه ، يالنيز بير ايل آذربايجاندا ميللی حوکومت دورونده، ساوادليلارين سايی چوخاليب،و جامعه بير تعادله چاتير. ويليام داگلاسين يازديغينا گوره آذربايجاندا “جرم، جنايت، اوغورلوق آزالير”. ميللی حوکومت دورون چشيتلی ساحه لرده آراشديرماليوق. ديلين آزاد اولماسی مبللتين پسيکولوژيک زنجيرلرين بوشالديب ، بير قودرت اونلاردا يارادير. اينسانلار اوز ديليله تانيش اولور، اونلا دونيانی “معنا” ائدير، حياتی”تبيين” ائدير، و ياشاير. دئمک اولور کی ديل اوز مقامين تاپاندان سونرا، ميللت آلياناسيوندان اوزون قورتارير، اور سوفره سين اوزی آچير؛ اوز چراغين اوزی يانديرير ؛ ديلينين ارزشلرينه وقوف تاپير. بو حالتده ميللت بير هارمونيه چاتير؛ آسلانيقلی استاتوستان قورتولور، و روانی باخيمينداندا اوزن بير شعورلی اينسان، و بير مشخص ميللت کيمی تانيور.



بو اصلی دوشونمک چوخ استعداده احتياجی يوخدور کی بير ميللت اوز ديلينين کيفييتينی آنلايب و اونی يوخاری سويه ده اورگه شندن سونرا، بير تعادوله چاتير. بو هارمونی اوزون جامعه نين چشيتلی ساحه لرينده کوسترير. آذربايجاندا ميللی دولت زامانی بو تعادل و هارمونی سبب اولدی ايشلر گورولسون، مکتبلر تيکيلسين. . دوغروداندا ديلسيز بير ميللت و آلياناسيونا دچار اولان بير خالق يالنيز بحرانلارا معروض قالا بيلير. باشقا سوزله دئسم، ديل هارمونيسی اولماسا ميللت بير تعارض آتمسفرينده ياشار. آنا ديلی غايب اولان يئرده اينسانين عاطفه لری ارضا اولمايب، محيطده بير جور تعارضلر گورسه نر. تعارض اولان يئرده ميللت اوز آنا ديلين دانيشماقدان خجالت چکر. . بير تورپاق، يا بير ميللت کی ايراندا ساواد، علم، مدنييت، هنر، و توليدين مرکزی و بيرينجيسيدی، بيرينجی مطبوعات و ياين ائوی اوردا بر پا اولدو و تهرانينان رقابت ايليردی، بو گون بير تحقيقاتا گوره ايرانين ۲۴ ايالتينين ايچينده، ساواد باخيميندان آذربايجان ايگيرمينجی رديفده و اورميه و غربی آذربايجان ۲۲ نجی رديف ده قرار تاپير. (۴)



سوزوم آخرينده چوخ يئرلی گورورم آيت الله ميرزا عبدالله مجتهدی نين خاطراتيندان بير پارچايا اشاره ائده‌م. بوردا من چوخ ديل پداگوژيسی باخيميندان مسئله يه اوغراشيرام. آقای مجتهدی ۱۳۲۵ نجی ايلده ميللی مجليسين قورولماسينا اشاره ائدرکن اوردا ترکی ديلينده دانيشيب ، شعر اوخوماقلاری يازير و چوخ دقيق بويله قيد ائدير: “….ترکی ديلی يازيب اوخوماق ادامه تاپسا، او زامان يازيلی ادبياتين تطبيقی ده آسان اولاجاق. آنا ديلين تدريسی ، بيرينجی مرحله ده، ابتدايی درسه گئدن اوشاخلارين ايشين راحاتليه جاق. جونکی يازماق و اوخوماق ديلی آنا ديلينن بير اولماقينان مدرسه اوشاخلارينين يوکی يونگولله شيب و ايکی ايش بير اولاجاقدير”.۵



 آنا ديلين اوگره نيلمه سی اگر يوخاری سويه ده اولسا، بير معين اينجه ليکلر و طراوت انسانا باغيشلار. حميد محمد زاده بو مسئله يه اشاره ائدرکه دئير۶:



 “آنا ديلی ابدی موسيفی، عمرون غنچه لی گونلرينين سولماز بير داستانی در. آنا ديلينده اولان اينجه ليک و هم_آهنگ ليک انسانين سونرادان تحميل و زور ايله ئوگرنديگی ديلده تاپيلا بيلمز. کونوللی اولاراق ئوگره شيلمه ين بير ديلين خاطرلاديغی حادثه لر نه اينکه ماراقلی دگل حتی ديمک اولار که نفرتلی در”. سونرا آنا ديلين هر ميليتين هويتيله باغليليغينا اشاره ائديب و يازير


 “آنا ديلی، آنانين دوشوندن سود امرکن آنانين دوداقلاريندان آلينان سوزلر ايله محکمله نيب جان ايله بدندن چيخان ديل در. بو بيرنجی نوبه ده هر ميللتين ئوز گله جک نسلی ايچون تاپشرديغی ميراث و اونون ، او ميللتين عضوی ساييلماسی ايچون اساس مدرکی دير”. بو يازی ۵۰ ايل بوندان ئونجه بو دقتلی آنا ديلينين مقامينا اشاره ائتميشدی.

نتيجه آلماق اولارکی هر بير نورمال انسان يا بير نورمال ميللت بو گونکو دونياده اوز وارليغين گلن نسيللره انکيشاف ائديب و دونيا مدنييتين زنگينلشديرماق ايچون، اوز آنا ديلينده تعليمات گورمه ليدير. آنا ديلين يوکسلمه سی يولدا چاليشماليدير. بو بير فطری و غريزی اصليدير. ميللتين روحی ساغلامليغی دا او ميللتين آنا ديلينين مقدس مقامينا چاتماقدادير. آذربايجانين داهی و برجسته و تانينميش عالملری ده بو نکته يه اشاره ائديب، ميللتين رئال حياتيندان تاريخده مثاللار وئريبله. آنا ديلين انکيشافی بير ميللتين ادبی علمی کنجينه لرينين انکشافيدير. بير ميللتين آينا کيمی حيات نبضينين ووريلماسيدير. آما ديلين انکشافی بير بويوک ميللتين گيزلی حافظه ده اولان تاريخينين آيدينلاشماسی و او ميللتين فطری استعدادلارينين چيچکلنمه سيدير. بو يولدا هر نه قدر سرعتله چاليشيلسا، داها چوخ ثمرلر الده ائديله جاقدير. آنا ديلی بير فيضان ائدن قويو کيمی‌دير. بو قويو درينشديق سا داها دورولوب، زلال لاشار. بو بير علمی سوژه دير و بونو چوخ اونملی توتماليوق.
 
منابع
۱_پائلو فرئير، “آزادليق پداگوژيسی “_ ?A Pedagogy for Liberation, with ira Shore , ISBN 0 89789 105 8 ۱۹۸۷،چاپ آمريکا
۲_گوردون ولز _ جک نيکولز، “ديل و اورينماق “?Language and Learning, an Interactional? Perspective چاپ انگلستان ، ۱۹۹۰، شماره استاندارد کتاب ۱۸۵۰۰۰و۰۲۸
۳_ويليام داگلاس، سرزمينهای نا آشنا و مردم مهربان، ترجمه حميد داديزاده، تابستان ۲۰۰۳
۴_ عليرضا صرافی ، ضرورت آموزش به زبان مادری، تبريز، اينترنتدن آلنميشدی.
۵_آيت الله ميرزا عبدالله مجتهدی، بحران آذربايجان، (سالهای ۱۳۲۴_۱۳۲۵ش)، به کوشش رسول جعفريان،۱۹۷۵. چاپ تهران جاپ و نشر نظر 
۶_محمد زاده، حميد، آنا ديلی ابدی موسيقی، عمرين غنچه لی کونلرينين سولماز داستانی در، ۲۰۰۱،ملی حکوومت و رای لر کيتابيدان . ۲۰۰۱ کانادا ونکوور
*_حميد محمد زاده ، آنا ديلی،ابدی موسيقی ،۲۰۰۱_ونکوور ملی حکومت و رای لر(۵)
منبع: گون آسکام

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...

كودك و زبان مادری

صديقه عدالتي

مقاله‌اي كه ذيلا خواهيد خواند ترجمه متن سخنراني خانم دكتر صديقه عدالتي استاد دانشگاه هامبورگ است كه تحت عنوان "زبان مادري چيست و چرا اهميت دارد؟" به مناسبت روز جهاني زبان مادري در فوريه 2005 در تالار جان. اف. کندي شهرداري شهر برلين براي جمع كثيري از ايرانيهاي متعلق به اقوام و ملل مختلف قرائت شده است.


زبان مادري زبانيست که از مادر، پدر و نزديکانمان آموخته‌ايم. بنا به نظر برخي از پژوهشگران کودک در رحم مادرش با زبان مادريش آشنا ميشود و هنگام بدنيا آمدن که گريستن آغاز ميکند اگر به زبان مادري با وي سخن گفته‌شود، گريه‌اش را قطع کرده گوش ميدهد.


کودک با گذشت زمان و شنيدن مکرر، زبان مادريش را آموخته آغاز به اداي آن مي‌کند. کم-کم با ساختن جملات کوتاه آغاز به سخن گفتن به زبان مادري ميکند. در طول زمان کوتاهي مي‌آموزد تا به زبان مادريش احساسات و خواسته‌هايش را به اطرافيان خود تفهيم نمايد. با زبان مادريش با ديگران رابطه برقرار کند. با همين زبان بازي ميکند، مي‌خندد، مي‌گريد و وارد مشاجره و بگو-مگو مي‌شود. تنها و تنها با زبان مادريش است که قادر مي‌شود دنياي پيرامون خود را بشناسد و بيان نمايد. با سخن گفتن به زبان مادري از فرديت و تنهايي خويش خارج گشته از تعلق خود به گروه همزبانش آگاه ميشود. او با مهر و محبت، اعتماد و امنيتي که اين تعلق به وي ارزاني داشته‌است، زندگي ميکند.


اگر بخواهم يک توضيح علمي بدهم، خواهم گفت که سخن گفتن خود تفکري آهنگين (مصوّت) است. ما هنگام تفکر خاموشانه با خود سخن مي‌گوئيم. و آنگاه که لب به سخن مي‌گشائيم، در حقيقت با صدا مي‌انديشيم.


هنگاميکه ما به زبان مادري سخن مي‌گوئيم، بين ذهن و دهان (زبان) رابطه‌اي مستقيم برقرار مي‌شود. در اينجا مي‌خواهم مسئله را قدري بيشتر باز کرده بگويم، زمانيکه ما بزبان مادريمان سخن مي‌گوئيم در حقيقت بين قلب و ذهن و دهانمان (زبانمان) رابطه‌اي تنگاتنگ برقرار ميشود. زيرا اين سخنان لحظات زندگي و تجارب گذشته‌مان را تداعي کرده در ذهن و روانمان زنده ميکند، با هر واژه‌اي احساسات خود را ابراز ميكنيم، خرسند ميشويم، ناخشنود مي‌گرديم، حسرت مي‌خوريم و انتظار ميکشيم. با زنده شدن جملاتي که در ذهنمان شکل گرفته‌اند، مکنونات قلبي ما جان گرفته، از طريق دهان و زبان تمامي احساسات و انديشه‌هاي خود را بيان و بديگران تفهيم ميکنيم. درست بهمين جهت هنگاميکه ما بزبان مادريمان سخن مي‌گوئيم، مکانيزم سه‌گانه‌اي بين دهان و قلب و ذهنمان نظم و شکل ميگيرد که با طبيعت انساني سازگاري کامل و تمام دارد. لذا زبان مادري همچون کليديست که دنياي دروني‌مانرا گشوده به نمايش ميگذارد. حجب و حيا، عيب و هنر و تمامي مکنونات دروني‌مان تنها و تنها زماني آشکار مي‌گردد که ما به زبان مادريمان سخن مي‌گوئيم.


کودک در پنجسال اول زندگيش 80% کل معلوماتي را که در تمام طول زندگيش بايد بيآموزد، در خانواده‌اش کسب ميکند و در سن 7-6 سالگي نيز زمان رفتن او به مدرسه فرا مي‌رسد.


مدرسه در شکل‌گيري شخصيت کودک نقش بسيار بزرگي دارد، زيرا مدرسه همانند پلي است بين خانواده و جامعة بزرگ، که آموخته‌هاي کودک در آغوش خانواده‌اش را کامل‌تر و علمي‌تر ميکند و با پرورش جسم و روح خود، وي را براي کار و زندگي در جامعه آماده ميکند.


احساس هويتي را که کودک در آغوش خانواده‌ کرده بود و نيز پيوند او را به خانواده و خلق تقويت مينمايد و در عين حال وي را از مسئوليتهائي که در قبال جامعه‌اش دارد آگاه ميسازد.


هنگامي كه كودك پا به مدرسه ميگذارد، دو وضعيت كاملا متفاوتي ممكن است پيش آيد:


1- کودک در مدرسه بزبان مادري تحصيل خواهد کرد.


2- کودک به زباني غير از زبان مادري تحصيل خواهد کرد.

در اينجا نخست تأثيرات روحي و شخصيتي شرائطي را بررسي ميکنيم که کودک به زبان مادري خود تحصيل مي‌کند:
گرچه متأسفانه اين شرايط براي ما آشنا نيست، اما آن چيزيست که ما پيوسته در آرزو و حسرت آن به سر برده‌ايم. نخستن باري که کودک پا به مدرسه ميگذارد، از آنجائيکه نخستين تجربه جدائي او از ميان خانواده و نزديکانش است، احساسات غريب و شگفت‌انگيزي احاطه‌اش ميکند. او نخستين بار وارد يک محيط رسمي مي‌شود که در آنجا کسي را نمي‌شناسد. کودک با چنين احساساتي وارد کلاس ميشود، سپس معلم نيز وارد كلاس شده به سخن گفتن آغاز ميکند. معلم جايگاه بسيار والايي داد و کودک احساس ترسي آميخته به احترام به معلم خود دارد.


هرچند کودک در گيرودار اينهمه احساس تنهائي و بيگانگي، خانواده و نزديکانش را در کنار خود نمي‌بيند اما او آنچنان نيروي حمايتگري با خود دارد که وي را در ايجاد رابطه با ديگران ياري ميرساند و در اين محيط شگفت و بيگانه گرما و نيرو مي‌بخشد. اين نيروي حمايتگر و نجاتبخش "زبان مادري" اوست. بياري زبان مادري با ديگران و حتي با انسانهاي ناآشنا ايجاد رابطه مي‌کند.


هرچند معلم را نمي‌شناسد، اما زباني را که او صحبت ميکند بخوبي مي‌فهمد و در ساية اين زبانست که او احساس ميکند، معلم نيز يکي از افراد ملتش ميباشد. دروسي را که معلم مي‌آموزد، چون به زبان مادري است، مي‌تواند بخوبي درك كند.


از آنجائيکه زبان گوينده بهمان زبانيست که وي بخوبي درک و احساس مي‌کند، به سرعت قادر مي‌شود به سئوالهاي معلم جواب دهد، و اين بنوبة خود به کودک اعتماد به نفس و آرامش روحي مي‌بخشد و راه خلاقيت را به روي او مي‌گشايد.

کودک صاحب آنچنان توان و امکانيست که گفته‌هاي معلم را مورد تجزيه و تحليل قرار داده، سئوالات جديدي را طرح نمايد و بهمين جهت نيز نيروي تحقيق و بررسي، پرس و جو و خلاقيتش به مرحلة رشد و شکوفائي مي‌رسد. از آنجايي كه تدريس به زبان مادريش جريان پيدا مي‌کند، در وجود کودک نيز اعتماد بخود، به خانواده و جامعه‌اي که به آن تعلق دارد هرجه بيشتر و مستحکم‌تر گشته، شخصيت او بطور کاملي شکل مي‌گيرد.
اکنون ببينيم اگر تحصيل به زبان مادري نباشد چه پيش خواهد آمد؟


اولا چرا نبايد تحصيل بزبان مادري باشد؟


در هر جامعه‌ايکه انسانها از تعليم و تربيت به زبان مادري خود محرومند، معني‌اش حاکميت ظلم و استبداد سياسي و اجتماعي در آنجا ميباشد. بي‌عدالتي وجود دارد زيرا در آنجا زباني بر ديگر زبانها و يک گروه انساني بر ديگر گروههاي انساني در موضعي برتر و حاکم قرار دارد. اين به معني آنست که در آن جامعه استثمار انسانهاي غيرحاکم و محوشدنشان از صحنه تاريخ از پيش طرح‌ريزي گشته‌است.


براي نابودي انسانها سه راه عمده وجود دارد:


1- نابود کردن فيزيکي نسل ديگران توسط يک بمب اتمي که در مملکت ما غيرممکن است. زيرا غيرفارسها در تمامي پهنة ايران و در تمامي گوشه و کنار آن پراکنده شده‌اند.


2- عنوان کردن فرضية خون پاک و ژن خالص!


اين فرضيه در مملکت ما به نوعي طرح و تجربه شد، اما اکنون اعتبار خودرا از دست داده‌است. زيرا در نتيجة مهاجرتهاي مداومي که طي قرون و اعصار متمادي صورت گرفته‌است، چيزي بنام ژن خالص نمانده‌است و اگر هم مانده باشد آنها ژنهاي ناقصي هستند زيرا متخصصين و صاحبنظران ژن‌شناسي ثابت کرده‌اند که درجة هوش و استعداد صاحبان ژنهاي خالص بسيار پائين بوده، در مقابل بيماريهاي گوناگون نيز مقاومت بسيار ضعيفي دارند.


3- از طريق نابود کردن ژنهاي مدني و فرهنگي.


ژنهاي فرهنگي چيست؟


ژن مدني، فرهنگ و مجموعة تمدّني است که از نسلهاي گذشته به عنوان ميراثي گرانبها بما رسيده، و اين آن چيزيست كه آماج حملات برخي سياستگذاران قرار دارد.


براي امحاي اقوام و ملل متنوع در داخل يك مليت، مي‌خواهند از طريق ممنوعيت زبانشان در حقيقت فرهنگ، تاريخ و هويت آنانرا نابود کنند و به بردگان و انسانهاي درجه 2 تبديل نمايند. و در نهايت نامشان را از صفحة تاريخ پاک کنند. زيرا تنها و تنها آن خلقي چنان آسان خواهد مرد و نامش از تاريخ زدوده خواهد شد که زبان مادريش را فراموش کرده باشد.


کودک نخستين روز پا به مدرسه مي‌گذارد. معلم وارد شده سر سخن را باز ميکند. کودک چيزي از گفتار معلم نمي‌فهمد زيرا زبان اورا نمي‌داند. در چنين شرايطي کودک گرفتار موقعيت ناگواري مي‌شود!. زباني که از مادر و پدرش آموخته، اينجا بکار نمي‌آيد و ارزشي ندارد. به او گفته بودند براي اينكه آدم درست و حسابي‌اي بشوي بايد به مدرسه بروي. اما براي آدم شدن زبان او بدرد نمي‌خورد و بايد بزبان بيگانه‌اي سخن گفت. براي آدم شدن بايد زبان مادري خود را ترك كرده، به زبان رسمي تكلم نمود!

بدين ترتيب کلية کسانيکه بزبان مادريش با او صحبت مي‌کنند، در ذهن او از درجه اعتبار ساقط ميشوند. اينگونه تفکّرات تلخ هرروز و هرساعت بر روح و روان كودك ضربه ميزند و بدين وسيله نيز هر روز و هر ساعت اعتمادي را که به خانواده، زبان و فرهنگش داشت از دست ميدهد. کودک هر روز تحقير مي‌شود و پس از زماني نه چندان دراز هويتي که از خانواده كسب كرده بود، نابود مي‌شود و بتدريج پيوندي او نيز با جامعه و ملتش مي‌گسلد.
کودک چون زبان معلمش را نمي‌داند، بخش عمدة آموزشهاي او را نيز نمي‌تواند بفهمد. گفته‌هاي معلم را نه ميتواند بررسي کند، نه ميتواند سئوالي طرح کند و نه ميتواند درک کند. اگر هم چيزي بفهمد نميتواند به زبان بيآورد و براي ديگران توضيخ دهد. زيرا زبان فهم و بيانش از وي جدا شده‌است. در زبان مادريش مي‌فهمد اما نمي‌تواند فهميده‌هايش را بيان کند. يعني رابطة بين ذهن، قلب و دهان (زبان) تماماً قطع ميگردد. و اين زيان جبران ناپذيري براي رشد شخصيت و كاراكتر انسان بوده، تأثير منفي بسيار بزرگي بر روح و روان و شخصيت آدمي ميگذارد.


با جمعبندي همة اين واقعيتها مي‌توانيم آنچه را بعلّت محروميت از تحصيل بزبان مادري بر سر کودک مي‌آيد، چنين خلاصه کنيم:


بسياري از کودکان بعلت محروميت از تحصيل بزبان مادري، اعتماد بنفس خودرا از دست داده از همان ابتداء از رفتن به مدرسه امتناع مي‌ورزند. بهمين جهت نيز درصد بيسوادي در اينگونه جوامع بسيار بالاتر از جوامعي است که در آن کودکان بزبان مادري خود تحصيل مي‌کنند.


از آنجائيکه کودکان زبان معلم را نمي‌دانند، قادرند فقط بخش اندکي از دروس را بفهمند. و اين باعث ميشود که اينگونه کودکان بتدريج اعتماد بنفس خودرا از دست بدهند.


از آنجائيکه اينگونه کودکان اعتماد خودشان را به خود، خانواده و جامعه و ملتي که بدان منسوبند از دست مي‌دهند، ناگزير در پي کسب هويت ديگري خواهند بود.


از آنجائيکه زبان فهم کودکان با زبان بيان آنان بيگانه‌است، قادر نخواهند بود، شنيده‌ها و آموخته‌هاي خود را به راحتي مورد تجزيه و تحليل قرار دهند، زير سئوال ببرند، تحقيق و بررسي کنند. در نتيجه صرفاً به يک مقلّد و تکرار کنندة طوطي وار محفوظات تبديل خواهند شد.

زبان ما (همانند نسلي که از آن محروم گشته‌)، نيز خود قرباني بزرگي شمرده ميشود. زيرا زبان ما نتوانسته است رشد و تكامل درخوري بيابد و به يك زبان علمي تبديل گردد. خلاصه و روشن بگوئيم: فرزندان چنين خلقي نسبت به فرهنگ، انديشمندان، زبان، تاريخ و تمامي گذشتة خود بيگانه گشته، بر اساس نقشه‌اي از پيش‌آماده‌، به نسلي تبديل خواهد شد كه حاضر به پذيرفتن اسارت و بندگي ديگران باشد. زيرا يک نسل تنها زماني به دام اسارت ديگران خواهد غلطيد که از زبان مادري، فرهنگ و تاريخ خويش جدا افتاده باشد
منبع: گون آسکام

Read More یازینین دالیسی Mətləbin Ardı...