Ana Dilimiz - آنا دیلیمیز - Our Mother Language

پیام خانم ایرینا بوکووا دبیر کل یونسکو به مناسبت ۲۱ فوریه ۲۰۱۰ روز جهانی زبان مادری

2010-02-21T09:32:00.000-08:00

تبریز سسی : از ده سال پیش مراسم گرامیداشت روز جهانی زبان مادری با حضور کشورهای عضو در مقر سازمان یونسکو برگزار می شود.از فعالیت های بسیاری که در این ده سال در جهت ترفیع مسایل مهمی هم چون تنوع زبانی و چند زبانگی انجام گرفته است تشکر و قدردانی می نمایم. سالهاست که کارکردهای چندگانه و حیاتی زبان در عرصه های مختلفی هم چون فرهنگ ,اقتصاد , آموزش به اثبات رسیده است.

اولین کلمات و هم چنین تفکرات فردی که اساس و شالوده تاریخ و فرهنگ است از طریق زبان مادری ابراز می شوند لزوم تحصیل کودکان در مراحل اولیه آموزش بزبان مادری به اثبات رسیده است.

مفهوم زبان مادری در حقیقت مکمل سیستم آموزشی چند زبانه ایست که یونسکو در تلاش برای ارتقا و ترویج حداقل ۳مهارت زبانی یعنی زبان مادری ,زبان ملی و گویش مختلط می باشد.

امسال یازدهمین مراسم گرامیداشت روز جهانی زبان مادری در چارچوب" سال بین الملی نزدیکی فرهنگها" واقع شده است. چرا که زبانها ابزار مترقی تحمل و درک یکدیگر می باشند زبانها عامل کلیدی برای تضمین زندگی مسالمت آمیز بدون استثنا در بین اعضای یک جامعه می باشند.

سیستم آموزشی چند زبانه را می توان توسعه متوازن زبانهای مختلف در فضای مشترک تعریف نمود باید به این امر توجه خاصی نمود و هم چنین این امر به مولفه اساسی سیاستهای فرهنگی و آموزشی تبدیل شود.

در عین حال یادگیری زبانهای خارجی از طریق استعداد فردی و بکارگیری زبانهای مختلف عامل درک فرهنگها از یکدیگر و باز کننده دریچه تنوع باشد و از این روست که باید به عنوان جز سازنده آموزش پیشرفته تشویق و ترویج گردد.

با توجه به روند پر شتاب تجارت در عصر جهانی , ترجمه رشد بی سابقه ای را در تاریخ بشریت تجربه می کند و به همین دلیل به ابزار حقیقی گفتگو و درک متقابل تبدیل شده است. باید بتوانیم عرصه مبادلات علمی و فرهنگی را افزایش داده و به توازن برسانیم

سیستم آموزشی چند زبانه , یادگیری زبان خارجی و ترجمه ۳ سیاست استراتژیک زبانی آینده هستند. به مناسبت یازدهمین مراسم گرامیداشت روز جهانی زبان مادری از جامعه جهانی درخواست می کنم تا به مسله زبان در هر 3 محور یاد شده توجه نمایند چرا که توجه به این امر (زبان) آنرا به جایگاه بنیادی که سزاوارش است در پرتو احترام و تحمل به مسیر صلح و دوستی رهنمون خواهد ساخت

توضیح

با توجه به اینکه در سایت یونسکو نسخه اصلی پیام خانم ایرینا بوکووا دبیر کل یونسکو به مناسبت ۲۱ فوریه ۲۰۱۰ روز جهانی زبان مادری بزبان فرانسه درج گردیده این پیام ابتدا از طریق سرویس ترجمه گوگل به انگلیسی ترجمه شده و سپس توسط مترجم به فارسی ترجمه شده است.

ترجمه : امید شکری

لینک منبع

دو زبانگی یا دیگلوسی ترک زبانان در ایران ! ــ حسن راشدی

2010-02-21T09:25:00.000-08:00

تبریز سسی : تحصیل به زبان ترکی یکی از نیازمندیهای اساسی مردم ترک ایران است که بی توجهی به آن می تواند عواقب ناخوشایندی را به دنبال داشته باشد.

باور اکثریت مردم ترک ایران بر این است که مسئولین کشور با این نیازمندی معنوی مردم کشورمان بیگانه نیستند، اما تمامیت خواهان و انحصار طلبان فرهنگی و شوونیستها که می خواهند زبان و فرهنگ و ادبیات غنی و متنوع ایران را فقط در قالب تنگ زبان فارسی بگنجانند و ایرانی بودن را تنها فارس بودنتبلیغ کنند ، با پیش کشیدن تصورات واهی،مسئولین مملکتی را در اجرای اصول 15 و 19 قانون اساسی دچار تردید می کنند.

حتی مدافعان دموکراسی خواهی و آنهائیکه شعار "ایران برای همه ایرانیان" را سرلوحه تبلیغات انتخاباتی خود برای مجلس ششم قرار داده بودند در جواب سئوال علت عدم اجرای اصول 15 و 19 قانون اساسی و تدریس به زبانهای غیر فارسی در مدارس،به کلی گوی متوسل شده و اساسا مسئولیت خود را در دفاع از اصول دموکراسی فراموش می کنند!

اما ملت آگاه آذربایجان می داند که دیگر تاریخ مصرف فرضیه کهنه " یک کشور و یک زبان " سالهاست به سر رسیده و با اتکا به این فرضیه فرسوده نمی توان ملتی را از حقوق فرهنگی و زباتی خود محروم کرد !

مردمی که امروز در چارچوب خط مرزی ایران زندگی کرده و به ترکی سخن می گویند بر خلاف تصورات و تبلیغات تفرقه افکنانه آریائیست ها و پان ایرانیست ها،خود را وارثین اصلی و بومی این سرزمین کهنسال می دانند که تاریخ آن نه از 2500 سال پیش و از زمان کوچ اقوام آریایی از استپ های جنوب سیبری به ایران و تشکیل حکومتهای هخامنشی،بل از زمان ارائه اولین تمدن بشری به جهان بشریت و 7000سال پیش توسط ترکان دیرین این کشور یعنی سومریان شروع شده و تا به امروز ادامه یافته است.

در طول تاریخ 7000 ساله ایران،تنها هزار سال پادشاهان غیر ترک از جمله مقدونی ( یونانی ) و فارس و عرب بر ایران حکومت کرده اند که کمتر از 6/1 زمان کل تاریخ ایران است !
از شروع حکومت سلجوقیان و از هزار سال پیش تا پایان حکومت قاجار نیز جز حکومت کوتاه مدت زندیه هیچ عنصر غیر ترکی در ایران حکومت نکرده است. در طول مدت 2500 سال، دو ملت ترک و فارس همواره در کنار هم زندگی مسالمت آمیزی داشته و در طول حکومت هزار ساله اخیر، پادشاهان ترک همواره ازنخبگان فارس زبان در اداره امور کشوری استفاده کرده و آنها را تا مقام نخست وزیری ارتقا داده اند.

در طول حاکمیت هزار ساله سلاطین ترک بر ایران ، در عین حالی که زبان پادشاهان ، وزرا ، وکلا ،صاحب منصبان عالی مقام کشوری و لشکری ترکی بوده و در مباحث دینی و فلسفی و علوم ریاضی و طب و نجوم از زبان عربی استفاده میشد، زبان دری(فارسی) هم به عنوان زبان شعر دربار و زبان بزم و شادی سلاطین مورد حمایت پادشاهان ترک بوده و این سلاطین ، در تشویق شاعران فارسی گوی به سرائیدن شعر و تقویت زبان فارسی دری نقش اساسی داشتند .

در طول حکومت سلاطین ترک و در طول ۱۰۰۰ سال ، زبان ترکی و فارسی در کنار هم و به موازات هم تا پایان دوره قاجار مورد استفاده در گفتار و نوشتار قرار می گرفته که آثار ارزشمندی از هر دو زبان به یادگار مانده است.

از زمان حاکمیت خاندان پهلوی که به حاکمیت مطلق زبان فارسی در ایران منجر گردید،تدریس زبان ترکی در مدارس ممنوع شد(1) و بجز یکسال و در زمان نهضت مردم آذربایجان به رهبری سید جعفر پیشه وری در سالهای 1324-1325 که زبان ترکی ، زبان رسمی دانشگاه و مدارس و ادارات آذربایجان شد در بقیه زمانها اجازه تدریس به این زبان در مدارس و مراکز آموزشی ایران داده نشده است ؛ و در حالی که زبان ترکی آذربایجانی در دانشگاههای مختلف جهان تدریس و تحقیق می شود و دانشجویان زیادی در این کشورها به تحصیل و بررسی این زبان در مقاطع مختلف دانشگاهی می پردازند در کشور خودمان فرزندان این مرز و بوم از تحصیل به زبان خود محروم مانده اند!

در کشوری که نزدیک به نصف جمعیت آن را ترک زبانان تشکیل می دهند و در دانشگاهها و مراکز آموزشی عالی آن زبان چینی،ژاپنی،ارمنی،هوسایی و سواحلی آفریقائیها تدریس می شود ولی برای تدریس و تحصیل قانونمندترین زبان دنیا یعنی ترکی آذربایجانی در این مراکز جایگاهی نیست!

و در حالی که رئیس جمهور کشور با ارائه " گفتگوی تمدن ها "چراغ روشن فرهنگ و تمدن را به عبادتگاه فرهنگ دنیا تقدیم می کند،خانه کوچک گفتگوی تمدن و فرهنگ خود در ایران در تاریکی است!
علی رغم عدم امکان تحصیل و تحقیق به زبان ترکی در داخل کشور،در سالهای اخیر مطالعه و بررسی این زبان مورد توجه دانشمندان زبانشناس،محققین و دانشجویان دانشگاههای مختلف جهان قرار گرفته و در این زمینه تحقیقات نسبتا گسترده ای انجام گرفته و در حال انجام می باشد.

در طول یک سال گذشته ( از پائیز 1378 تا پائیز 1379) سه نفر از دانشجویان دانشگاههای کشورهای کره جنوبی،سوئد و سوربن فرانسه موضوع پایان نامه های خود را تحقیق و بررسی زبان ترکی در ایران قرار داده اند.

"کلمات مشترک در زبان کره ای و ترکی" موضوع پایان نامه دانشجوی کره ای،"ترکان دو زبانه تهران" موضوع پایان نامه دکترای دانشجوی سوئدی و "دو زبانگی یا دیگلوسی در ایران" موضوع پایان نامه آقای سونل بوسنالی دانشجوی دانشگاه سوربن فرانسه می باشد.

آقای "سونل بوسنالی" که ملیت ترکیه ای دارد و در دانشگاه سوربن فرانسه تحصیل می کند با ارائه ارقام و آمار در مورد ترک زبانان ایرانی که به زبان غیر مادری تحصیل کرده و مجبور به نوشتن و حتی صحبت کردن به زبان فارسی می باشند دو زبانگی یا دیگلوسی را از نظر کاربرد زبان مادری در محیط های مختلف مورد مطالعه علمی قرار داده و پس از تحقیق و بررسی به مدت یک سال در ایران خلاصه پایان نامه خود را روز دوشنبه 23/ 8 /79 طی مراسمی در تهران در محل ساختمان انجمن فرهنگی ایران و فرانسه با شرکت رئیس انجمن آقای کریستوفر بالایی و دیگر اعضا انجمن و در حضور تعداد زیادی از استادان دانشگاه تهران ،دانشمندان،محققین و نویسندگان آذربایجانی مقیم مرکز از آن جمله آقایان دکتر جواد هیئت،استاد بهزاد بهزادی،اینجانب و دیگران قرائت کرده و توضیحات لازم را ارائه نمود.
در این مقاله قسمتی از تحقیقات آقای بوسنالی ارائه گردیده مورد تجزیه – تحلیل قرار می گیرد.

آقای بوسنالی دو شهر تهران و سلماس را به عنوان نمونه شهرهای مورد سئوال تحقیقی خود انتخاب کرده و کاربرد زبان ترکی را در این دو شهر مورد مطالعه حضوری قرار داده است؛ از نظر آقای بوسنالی دو شهر تهران و سلماس از آن جهت انتخاب شده اند که در تهران زبان ترکی در همسایگی زبان فارسی و دیگر زبانهای مرسوم ایران قرار دارد و در سلماس نیز این زبان همسایگانی چون کردی و ارمنی دارد.
نمونه آماری آقای بوسنالی در تهران 10000/1 و عدد 555 و در سلماس 1000/2 و عدد 36 می باشد.ایشان سئوال خود را در تهران در بین دوزبانه های ترکی شروع کرده که

الف: والدین آنها ترک زبان بوده و در تهران متولد شده اند

ب: یکی از والدین آنها ترک زبان بوده است

پ: ترک زبانانی که مدت طولانی در تهران ساکن بوده اند .

اما در سلماس انتخاب خاصی نبوده است.

همچنین پرسش شوندگان ایشان در تهران از سه قشر مرفه(شمال شهر) ، متوسط (مرکز شهر) و فقیر (جنوب شهر) انتخاب شده اند.

دانشجوی دکترای دانشگاه سوربن در مورد جمعیت واقعی ترک زبانان ایران موفق به کسب آمار دقیق نشده و با توجه به آمارهای ارائه شده از طرف مراکز رسمی و دولتی و آمارهای غیر رسمی عددی بین ده میلیون تا سی میلیون را ارائه داده است ؛ اما ایشان با مراجعه به بعضی از آمار بدست آمده بین المللی رقم بین 14-17 میلیون را ثبت کرده است.

اولین سئوال ایشان در تهران و سلماس نام زبانی است که از پرسش شوندگان شده است.

پرسش شوندگان تهرانی و سلماسی نام زبان ترکی را که مورد سئوال آقای بوسنالی بوده چنین نامیده اند:

در تهران _

ترکی آذربایجانی ، ترکی آذری ، آذری ، ترکی

در سلماس-

ترکی آذربایجانی ، ترکی آذری ، آذری ، ترکی ، عجمی

عجمی نامی است که در بین عده ای از کردزبانان به ترکی اطلاق می شده است.در سلماس 86% پرسش شوندگان زبان ترکی را زبان مادری خود می دانستند و 14% دیگر نیز که والدین غیر ترک داشتند زبان مادری خود را غیر از ترکی می دانستند.

در تهران در بین 146 پرسش شونده تهرانی که پدر و مادر ترک داشتند و یا یکی از والدین آنها ترک بود 74%زبان مادری خود را ترکی، و از تعداد 26% بقیه 21% فارسی و 4% نیز زبان مادری خود را گیلکی ،تالشی و یا لری می دانستند.

همچنین کسانیکه یکی از والدین آنها فارس زبان بود زبان مادری خود را فارسی می دانستند اما در بین پرسش شوندگان 2% نیز زبان مادری خود را ترکی می دانستند که والدینشان ترک نبودند.
در بین پرسش شوندگان در سئوال اینکه در چه مکانهای به زبان ترکی صحبت می کنید؟با توجه به درجه اهمیت اجتماعی استفاده از آن از کم اهمیت به پر اهمیت جواب چنین بوده است:

در سلماس : خانه محله بازار مدرسه اداره همه جا

۷۴ ٪ ۹۱ ٪ ۸۸ ٪ ۸۶ ٪ ۷۰ ٪ ۷۵ ٪

در تهران : ۸۱ ٪ ۴۹ ٪ ۴۸ ٪ ۳۳ ٪ ۲۸ ٪ ۲۶٪

در اینجا منظور از مدرسه "محیط مدرسه" می باشد و الا در بین پرسش شوندگان که آیا در کلاس درس به ترکی صحبت می کنید جواب همه آنها منفی بوده است.

29%از پرسش شوندگان تهرانی ترکی را فقط در خانه صحبت می کنند و 26% نیز آن را در همه جا صحبت می کنند اما 10%در هیچ جایی به ترکی سخن نمی گویند و 3%نیز گفته اند در همه جا به ترکی سخن می گوییم مشروط بر اینکه همه ترک باشند و یا در موقع لازم به ترکی حرف می زنیم.

در بین پرسش شوندگان سلماسی در سئوال اینکه آیا ترکی را تنها در خانه صحبت می کنید؟ فقط یک نفر به این سئوال جواب مثبت داده است.

با توجه به آمار داده شده در دو شهر نمونه تهران و سلماس استفاده از زبان ترکی بیشتر در محیط خانواده انجام می گیرد.در تهران تعداد استفاده کنندگان از این زبان در خارج از کانون خانوادگی و با توجه به اهمیت اجتماعی مکانهای عمومی به خصوص در بین نسل جدید کاهش یافته است !

در تهران بیشتر پرسش شوندگان خانه را محل مناسب برای استفاده از زبان ترکی می دانند و از صحبت کردن آن در مکانهای عمومی خودداری می کنند و بعضی ها هم حتی استفاده از آن را درمکانهای عمومی و رسمی رد می کنند!

از نظر آقای بوسنالی "دو زبانگی و یا دیگلوسی" در تهران به صورت آشکار مشاهده می شود اما دیگلوسی و یا رد زبان مادری را در بین ترک زبانان سلماسی نمی توان مشاهده کرد.
در سلماس در مکانهای عمومی تعداد صحبت کنندگان به زبان ترکی بیشتر از خانه است و این روند نشان می دهد علاوه بر ترک زبانان،کردزبانان و یا دیگر زبانان ساکن سلماس نیز در مکانهای عمومی به ترکی صحبت می کنند.

در سلماس فقط در مکانهای رسمی است که استفاده از زبان ترکی کاهش می یابد؛ آمار بدست آمده در سلماس نشان از موقعیت اجتماعی بالاتر زبان ترکی است اما این موقعیت در تهران به قدری ضعیف می شود که بعضی ها حاضر نیستند در هیچ جا به ترکی صحبت کنند!

با توجه به تحقیقات اقای بوسنالی می توان نتایج زیر را هم بدست آورد:

29% از تهرانی ها ی دو زبانه ،ترکی را فقط در خانه صحبت می کنند و از صحبت کردن آن در بیرون از خانه دوری می کنند و 10% نیز در هیچ جا به ترکی سخن نمی گویند.این آمار نشان از احساس حقارت 39% از ترک زبانانی است که تاب مقاومت در مقابل تحقیرها و توهین ها به زبان مادری را نداشته و باانکار زبان مادری و یا صحبت نکردن آن در بیرون خانه حتی با کسانیکه فارسی نمی دانند یعنی با آسیمیله کردن خود،در سنگر زبان فارسی پناه می گیرند!!

همچنین فارسی نامیدن زبان مادری خود توسط 70% از کسانیکه یکی از والدین آنها ترک می باشد نشان از احساس عدم امنیت در هویت ترکی و چسباندن خود به هویت فارسی می باشد.

در سلماس نیز در عین حالیکه نمی توان از دیگلوسی و یا رد زبان مادری صحبت کرد اما در بین 86% از کسانیکه زبان مادری خود را ترکی می دانند،فقط 74% آنها در خانه به ترکی صحبت می کنند یعنی 12% از این خانواده ها تحت تاثیر تبلیغات رادیو-تلویزیون،روزنامه ها و دیگر رسانه های فارس زبان آسیمیلهشدن را از درون خانه خود شروع کرده اند و در خانه با خود و با فرزندان خود به فارسی صحبت می کنند،اینان تحت تاثیر فشار روانی دست به این کار می زنند و این بدان معناست که در تهران آسیمیله شدن هم در خانه صورت می گیرد هم در خیابان،اما در سلماس این جریان از درون خانه ها شروع شده است!

سون ۲۳ / ۹ / ۱۳۷۹

..........................................................................................................
(1) به دستور رضا شاه در سال 1309 به جز زبان فارسی،تدریس بقیه زبانها در ایران ممنوع شد.

آنا ديليندن اوزاق قالان ملر ! ــ رضا براهني

2010-02-21T09:23:00.000-08:00

تبریز سسی : 18 ماه اول زندگی را دوران ؛ کورا؛ (chora) میدانند، وقتی که زبان مادری بین مادر و کودک، بازی اول جهان شمرده میشود.

زبان در این دوره بی آنکه توسط کودک فهمیده شود، به داد و ستد یک تساوی عاطفی، یک پینگ پونگ عاشقانه بین مادر و بچه تبدیل میشود. این داد و ستد، به رغم آنکه بعدها، در سایه گذشت زمان، به فراموشی سپرده میشود، مأخذ و مبنا و مرجع همه روابطی قرار میگیرد که در آینده قرار است بیاید.

آنا، دیلین آناسی دیر

آنا دیلی، دیللرین آناسی دیر

آنا دیلیندن اوزاخ قالان ملر، گئجه گوندوز ملر، منیم کیمین ملر

آنا دیلی، گئتمز، گئتسه ده، دؤنر، قاپیدان سالسان ائشیه، پنجره دن گلر

پدر در این دوره شخص ثالث است. شخص ثالث شاهد است. نه خطاب می کند، نه مخاطب قرار میگیرد. پدر است، حضور غایب، غایبی حاضر. رابطه مادر و بچه رابطه دو ؛ من؛ با همدیگر، دو ؛ تو؛ با یکدیگر است. رابطه من و تویی که درآن گاهی بچه ؛ من؛ است و مادر ؛ تو؛ و گاهی مادر ؛ من؛ است و بچه ؛ تو؛. زبان، که هنوز زاییده نشده، دراین رابطه، رابطه عشق دو عاشق و دو معشوق است. بازی عشق است. مادر، در وجود بچه ساخته میشود، اورا میسازد، با او ساخته میشود. و او لبالب از بچه میشود.

بعد دوره ای پیش می آید که درآن یک چیز نشانه قرار میگیرد. اشیا نشانه قرار میگیرد. نگاه، حرکت دست، لبها، خنده سایه روشن مانند چهره و گونه ها، همه نشانه قرار میگیرند. پدر وارد میشود. گردن به طرف ضمیر سوم شخص ( او) کج میشود. بتدریج جهان نشانه ها، جانشین آن بازی تساوی مادر و بچه میشود. پدر به عنوان شخص ثالث وارد میشود. خود، جنسیت ویا جنس خودرا به رخ میکشد: بچه به رؤیت ؛ دیگری؛ ، ؛ آندیگری؛ نائل میشود. آنا دیلی به تسخیر جهان برمیخیزد. آینه صاف و ناصافی برای انعکاس اشیا و صداها میشود.

زبان در رابطه ؛ من و تو؛ی بچه و مادر از یک سو و ؛ من و او؛ی پدر و جهان از سوی دیگر زاییده میشود. اساس آن بازی زیبا، شاد و حتی شهوانی، رابطه بچه و مادر است، در مرحله بعدی عبور از جهان نمادها، به سوی معانی آغاز میگردد، از جهان معناها به سوی نمادها آغاز میشود. شاعر کسی است که پس از فراموش کردن ان بازی اولیه مادر و بچه، بعدها به یاد آن بازی می افتد، وقتی شعر خوب میگوید، اساس را بر بازی سراسر لذت کلمات قرار میدهد، یعنی برای شناسایی جهان از آن بازی اولیه بسوی نمادها و معانی و ساختارها و ساختارشکنی می آید، اما بعد، انگار یادش می آید که اگر قرار باشد برگردد، باید آن بازی را در دورانی که دیگر بچه نیست احیا کند، آنوقت چه اتفاقی می افتد؟ لذتی دیگر جانشین آن لذت اولیه میشود.

شب اول هفت پیکر نظامی یادتان هست؟ زنی داستان شهری را میگوید که درآن همه لباس سیاه پوشیده اند. پادشاه سرّ آن سیاهپوشی را می طلبد، میهمان قصابی میشود و قصاب، شب اورا در باغی در سبدی میگذارد، و او در آن سبد بالا میرود. ارآن بالاها، باغ زیبایی را می بیند که درآن زنان زیبا می رقصند. زنی زیباتر از همه زنان پا درمیان زنان دیگر میگذارد. مرد نظاره گر عاشق او میشود و از او وصال اورا می طلبد. زن هرشب اورا به سراغ یکی از کنیزکان زیبای خود می فرستد. ولی مرد پس از گذشت چند شب دیگر صبرو تحملش به پایان میرسد و ازآن زن، فقط وصل اورا میخواهد. زن میگوید، چشمهایت را ببند و مرا ببوس. مرد اطاعت میکند، اما وقتی چشم باز میکند، خودش را در داخل همان سبد می یابد و درحال پایین آمدن از آن بهشت زیبا. او نیز عزادار آن زن میشود و لباس سیاه میپوشد. میدانید اسم آن زن در هفت پیکر چیست؟ ترکناز و یا ترکتاز.

قصه ای به این زیبایی جانشین زن زیبایی میشود که ما همه گم کرده ایم. ما همه از آن مادر، از زبان آن مادر دور مانده ایم، از آن ترکناز یا ترکتاز.

آنا دیلیندن اوزاخ قالان ملر، گئجه گوندوز ملر

منیم کیمی بو قارانلیقدا ملر.

23 فوریه 2005- تورونتو

ترجمه تركي اين مقاله را در ادامه مطلب بخوانيد

آنا ديليندن اوزاق قالان ملر!

کؤرپه اوشاغين حياتی‌، ياش ياريمينی دولدورانا قدر کورا chora دؤوره‌سی آدلانير. بو زاماندا آنانين اوشاغينی آنا ديلينده دينديرمه‌سی و ديله توتماسی اوشاق دونياسی‌نين ان ايلکين اويونلاريندان ساييلير.

اوشاق بو دؤنمده ديلين نه اولدوغونو باشا دوشمه‌سه ده، ديل، آنا ايله اوشاغين آراسيندا، سئوگيليلرين توپ آتيپ-توتما(پينک پونک) اويونونا، عاطيفی (ائموسيونال) برابرليگين آل-وئرينه چئوريلير. بو کيمی عاطيفی آليب-وئرمه‌نين، سونرالار، آيلار- ايللر و عؤمور- گون سووشدوقجا، اونودولماسينا باخماياراق، بونلار گله‌جکده قورولان بوتون رابيطه‌لرين بينؤوره‌ داشی، تملی و قايناغی دير.

آنا، ديلين آناسی‌دير

آنا ديلی، ديللرين آناسی‌دير

آنا ديليندن اوزاق قالان ملر، گئجه گوندوز ملر، منيم کيمين ملر

آنا ديلی گئتمز، گئتسه ده دؤنر، قاپيدان سالسان ائشييه، پنجره‌دن گلر

آتا بو دؤورده اوچونجو آدامين خوصوصيتينده دير. اوچونجو آدام شاهيد حؤکمونده‌دير. دينديرمزهمده دينديريلمز. آتادير، حوضورو گؤزه گلمز، گؤزه گلمزسه ده حاضير دير. آنا ايله اوشاغين موناسيبتی ايکی من-ين بيربيرلريله، ايکی سن-ين بيربيريله موناسيبتی‌دير. بئله‌جه من ايله سن موناسيبتينده، بيرجار اوشاق من،‌ آنجاق آنا سن اولور؛ ائله وخت ده وارکی، آنا من اولور و اوشاق سن اولور. هله دوغولماميش ديلين رولو بو موناسيبتده، ايکی وورغونون و ايکی سئوگيلی‌نين سئوگی ديلينی اويناماغيدير. سئوگی اويونوبئله‌اولور. آنا، اوشاغين وارليغيندا دوغرولور، اوشاغی دوغرولدور، اونونلا دوغرولور. آنا باشدان- آياغا اوشاغ ايله منيمسه‌له‌نير.

سونرا بيرزادا نيشان قويما دؤوره‌سی باشلايير. شئيلره نيشان قويولور. باخيشا، الين ترپنمه‌سينه، دوداقلارا، اوزدن و ياناقلاردان سئزيلن گولومسونمه‌لره! آتا داها ايچری گلير. اوشاغين اوزو اوچونجو شخصی ضميره، دئمک «او»-نا ساری دؤنور. گئت-گئده نيشانه‌لر دونياسی، آنا ايله اوشاغين برابرليگی اويونلارينين يئرينی توتور. آتا اوچونجو آدام کيمی اورتايا چيخير. اؤزونو، جينسيتينی ياداکی جينسينی اوزه چکير: اوشاق باشقانی، او بيريسينی گؤرمگه نايل اولور. آنا ديلی دونيانی قاپساماغا دوغرو بويلانير. اشيانين و سسلرين اؤزونده عکس ائتدير‌ن آری- دورو گوزگوسونه يادا، کاس و بولانليق آيناسينا چئوريلير.

ديلی دوغوران، بير ياندان اوشاق ايله آنانين من ايله سن ايلگيسی ؛ اوبيری ياندان اوشاق ايله آتانين و دونيانين من ايله اوموناسيبتی دير. او گوزل، شن و حتا شهوانی اويون، اوشاق و آنانين موناسبتی اساسيندا قورولور. سونراکی مرحله‌ده ايشاره‌لر(سيمبوللار) دونياسيندان معنالارا گئچمگه باشلايير، معنالار دونياسيندان ايشاره‌لره (سيمبوللارا) دوغرو يولادوشمگه باشلايير. شاعير دئديگين کيمسه، آنا ايله اوشاغين او ايلکين اويونونو اؤتوشن ايللرين آرخاسيندا اونودارکن، سونرالار اويونون يادينا دوشور، گؤزل شعر قوشارکن، کليمه‌لردؤزمه‌سی‌نين باشدان باشا دادلی اويونونو ايشينده اساس گؤتورور. دئمک دونيانی تانيماغا گؤره، او ايلکين اويوندان ايشاره‌لره، معنالارا، قورولوشلارا و قورولوش پوزمالارا دوغرو قاييدير، آنجاق سونرا، ائله ‌بيل نه‌ ايسه يادينا دوشور کی، گئری دؤنمه‌لی اولدوقدا، اوشاقليقدا اويناديغی اويونو داها اوشاق اولماديغی بير دؤورده يئنیدن اويناماليدير. بئله اولاندا، نه حاديثه باش وئره بيلير؟ قاباقکی لذتين يئرينی آيری بير لذت توتور.

نيظامی‌نين يئددی گؤزل-ينده‌کی بيرينجی گئجه‌ يادينيزداديرمی؟ بيرقادين، هاميليقجا آداملاری قارا گئينميش بير شهرين ناغيلينی سؤيله‌يير. پادشاه قارا گئييمه چولقانمانين سرينين آچيلماسينی ايسته‌يير. بير نفر قصابا قوناق ايکن ، قصاب اونو گئجه ايلن بير سبده قويور و سبد ايله یوخاری چکيلير، يوخاريدان باخاندا گوزل بير باغدا اوينايان گوزل قادينلار گؤرور. اونلارين ايچينده بولونان ان گؤزل قادينا وورولور و قاديندان اونون ويصالينا چاتماغينی ايسته‌يير. قادين گئجه‌ده اونو اؤزونون کنيزلرينين بيريسی‌نين يانينا گؤندرير، آنجاق نئچه گئجه گئچندن سونرا کيشی‌نين صبيری دؤزومی

کسيلير و قاديندان يالنيز اؤزونون ويصالينه يئتيشمگی ايسته‌يير. قادين دئيير، گؤزلرينی يوموب منی اؤپ. کيشی اونون سؤزونه باخير، آنجاق گؤزلرينی آچاندا اؤزونو سبد ايچينده آشاغی دوشمکده و او گوزل جنتدن اوزاقلاشماقدا گؤرور. بئله‌ليکله اودا قاتيلير قادينين آغيسينی چکنلره و قارا گئييمه بورونور. قادينين يئددی گؤزلده‌کی آدينی بيليرسينيزمی نه‌ايميش؟ تورکناز ياداکی تورکتازايميش.

بيزيم هاميميزين ايتيرديگيميز گوزل قادينين يئرينه بئله گوزل بير ناغيل اوتورور. بيزلر او آناميزدان، او تورکنازدان ياداکی تورکتازدان، آناميزين ديليندن اوزاق دوشموشوک.

آنا ديليندن اوزاق قالان ملر، گئجه گوندوز ملر

منيم کيمی بو قارانليقدا ملر.

تورکجه‌يه چئويرنی : سئودالی

بو يازي 2005ده يازيليب آمما بوگونده گچرلي اولدوغونا گوره سيزينله پايلاشماني اويقون گوردوم . بو بير قيسا مقاله جناب رضا براهني دندير

گزارش روز: ۳۱ سال زبان مادری در ایران

2010-02-21T09:21:00.000-08:00

تبریز سسی : سازمان یونسکو از سال ۱۹۹۹ روز 2 اسفند ـ21 فوریه ـ را به نام "روز جهانی زبان مادری" نام گذاری کرده، تا دولت ها و شهروندان جهان را به دادن اهمیت بیشتر به تدریس زبان مادری در مدارس فراخواند. به همین مناسبت "روز" در مصاحبه با صاحب نظران در زمینه مسایل ملتها و قومیت های ایرانی، به عمده ترین نکات مرتبط با این بحث و وضعیت تدریس زبان مادری در کشور پرداخته است.

خانم ایرینا بوکووا،دبیر کل یونسکو دیروز به همین مناسبت طی پیامی که در سایت سازمان یونسکو درج شده است، با ابراز خشنودی از تجربه ده ساله "روز جهانی زبان مادری" بر لزوم آموزش کودکان به زبان مادری و گسترش سیستم آموزشی چند زبانه تاکید کرد.

دبیر کل یونسکو با اشاره به اینکه امسال یازدهمین مراسم گرامیداشت روز جهانی زبان مادری در چارچوب" سال بین الملی نزدیکی فرهنگها" برگزار می شود،تاکید کرده است که "زبانها ابزار مترقی تحمل و درک یکدیگر و عامل کلیدی برای تضمین زندگی مسالمت آمیز در بین اعضای یک جامعه می باشند".

پیام دبیر کل یونسکو به مناسبت روز "جهانی زبان مادری" در حالی منتشر شده که مساله زبان و زبان مادری در ایران،به ویژه طی 31 سال گذشته یکی از جدی ترین چالش های جامعه ایرانی و از اصلی ترین موارد نقض حقوق بشر بوده است.

اصل 15 قانون اساسی؛ تعلیقی 30 سال

صالح نیکبخت کارشناس مسایل حقوقی، وکیل دادگستری و از فعالان حقوقی و مدنی کرد، در گفتگو با "روز" با اشاره به اینکه زبان مادری اولین حق فرد است که در آغاز تولد کسب می کند، می گوید: "این حق نه از بین میرود و نه کاهش مییابد بلکه با افزایش سن افراد و دانایی ها او، استفاده از این زبان به عنوان وسیله ارتباطی وی با دیگران بیشتر و بیشر مورد احتیاج قرار می گیرد. به همین جهت وقتی بچه ها در سن 5 سالگی آماده ورود به کودکستانها و یک سال بعد آماده ورود به مدراس ابتدایی میشوند انتظار دارند همه چیز با همان زبان برای آنان توضیح داده شود و با همان زبان و وسیله با همکلاسی ها و هم سن و سالان خود و معلمان و دیگران ارتباط برقرار کنند. بنابراین اولین حق بشری، فطری و طبیعی انسان آموزش به زبان مادری است که اسناد بین اللملی هم بر این حق انسان تاکید نموده و روز دوم اسفند یا 21 فوریه به عنوان روز زبان مادری تعین شده و هیچ کشوری نمی تواند مدعی رعایت حقوق بشر شود ولی فرزندان خود را از خواندن نوشتن و ارتباط برقرارکردن با دیگران به زبان مادری خود منع کند و یا این زمینه را برای آنان فراهم نیاورد".

وی با یادآوری نقض حق تحصیل به زبان مادری در بعضی از کشورهای خاورمیانه نظیر ترکیه، به ممنوعیت به کارگیری زبان مادری در ایران می پردازد و می افزاید: "در حالی که در اصل 15 هم قانون اساسی ایران استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس زبان و ادبیات آنها در مدارس آزاد است، با و جود گذشت بیش از سی سال و چهار ماه از تصویب قانون اساسی ایران، هنوز این اصل قانونی به اجرا در نیامده است، درحالی که وقتی صورت مذکرات مجلس و بررسی نهایی قانون اساسی در سال 1358 را می خوانیم و در جریان بحثی که بین مرحوم مولوی عبدالعزیز نماینده مردم بلوچستان و مرحوم دکتر بهشتی نایب رئیس وقت مجلس قرار میگیریم، انگیزه های تصویب این قانون و حوزه های آن تنها محدود به خواندن و تدریس ادبیات این اقوام در مدارس نیست، بلکه مبنای تصویب این اصل با توجه به شرایط تصویب آن، این بوده که دولت در مناطقی که اقوام ایرانی (اقلیتهای ملی مانند کرد، ترک، عرب، بلوچ و ترکمن و غیره) زندگی می کنند، باید زمینه آموزش به این زبان برای کودکان را فراهم آورد تا آنان از این حق فطری و ذاتی خویش بهرمند گردند".

در اصل 15 قانون اساسی جمهوری اسلامی، با تاکید بر آزادی زبان های محلی و قومی آمده است: "استفاده از زبان های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است".

اما این اصل به اجرا در نیامده آن هم در حالی که برخی از فعالان حقوق بشر و اقوامی ایرانی بر این باورند که حتی در صورت اجرای کامل این اصل هم باز هم حرکتی آنچنانی در راستای احقاق کامل حق بشری استفاده از زبان مادری صورت نخواهد گرفت.

ناصر بولیدی، نویسنده و از فعالان حقوق بشر بلوچ در ایران، در همین راستا در گفتگو با "روز" می گوید: "اصل پانزده هم قانون اساسی در رابطه با مساله زبان مادری حاوی نکاتی است که در همان حد هم اجرا نشده،در حالیکه این نکات اشاره های بسیار ضعیفی به این حق بشری دارد و حاوی هویت زبانی اقلیتهای ملی و قومی در ایران نیست و توان حل مساله و نیازهای ملتها و اقوام ایرانی از جمله بلوچها را ندارد. در صورتی هم که اصل مورد اشاره اجرا شود، باز چیزی را حل نخواهد کرد، چون این اشاره ضمنی، خواسته های زبانی خلق های غیر فارس را محدود می کند. آنهم به علت اینکه مساله زبان مادری در قانون اساسی به عنوان یک اصل اساسی ذکر نشده است".

ممنوعیت زبان مادری تازه نیست

با اینکه ممنوعیت "تحصیل به زبان مادری" و جلوگیری از اجرای اصل پانزدهم قانون اساسی ایران، به ویژه به دوران معاصر ایران و مشخصا حکومت جمهوری اسلامی ایران بر میگردد، اما فعالان ملیت ها و اقوام ایرانی و همچنین فعالان حقوق بشر بر این باورند که این مساله در ایران قدمت بیشتری دارد.

دکتر علیرضا اصغرزاده، استاد جامعه شناسی دانشگاه یورک تورنتو در کانادا و از فعالان حقوق آذربایجان در مصاحبه با "روز" در این مورد می گوید: "کلا در تاریخ جدید ایران و بعد از به قدرت رسیدن رضا شاه در سال 1925 یک سیاست مرئی و نامرئی که دولت ایران داشته این بوده که زبانهای غیر فارسی را در مملکت از بین ببرد. همین سیاست در زمان رضاخان و در زمان پسرش محمد رضا اعمال شده است. در زمان جمهوری اسلامی هم اعمال شده و هم اکنون نیز اعمال می شود. بنابراین چندان انتظاری نمی شود داشت. از سوی دیگر وظیفه برخی از ادارات آموزش و پرورش و نهادهای آموزشی در دوره های معاصر این بوده که زبان های غیر فارسی را در مملکت محو و نابود کنند".

رحمان جوانمردی، حامی و فعال حقوق بشر در ایران نیز بر این باور است که مساله به رسمیت نشناختن زبان مادری در ایران قدمتی بیشتر از دولت جمهوی اسلامی ایران دارد.

وی در گفتگو با "روز" با اشاره به تجربه های تاریخی جهان و منطقه از جمله در فرانسه و ترکیه، در رابطه با همگون سازی ملی می گوید: "در ایران نیز نیروهایی که میخواستند مدرنیته را جایگزین سنتهای قدیمی نمایند، بیشتر تحت تاثیر تئوری آسیمیلاسیون ملی (همگون سازی ملی) بوده و علیرغم قانون ایالتی و ولایتی مشروطه که پاره ای از حقوق ملی غیر فارسها را در بر دارد، به سیاست یکپارچگی ملی روی آوردند. این سیاست در دوران رضا شاه بشدت دنبال شده و "ممالک محروسه" را که آزادیهایی طبیعی، بدلیل غیرمتمرکز بودن در خود داشت، به کشور یکپارچه و یک بنی ایران آریایی تغییر شکل داد. تئوریسین های این راهبردها بر حکومت مرکزی قوی و یکپارچگی "دولت ـ ملت" مدرن تاکید بسیاری میکردند و بر همین اساس، آزادیهای فرهنگی و زبانی در میان مرزهای ایران را بمثابه خطری که یکپارچگی ملی ایران را تهدید می کند نفی می کردند".

ناصر بولیدی فعال بلوچ نیز با این نظر که نظامهای حکمرانی در ایران معاصر از زبان مادری به عنوان ابزاری برای "همگون سازی ملی" و تثبیت قدرت حاکمان استفاده کرده اند، موافق است.

وی می گوید: "در دوران معاصر ایران تنها دو نظام سیاسی وجود داشته است، یکی پهلوی و دیگری هم جمهوری اسلامی. در هر دوی این سیستم ها،مسئله زبان نزد حاکمان ایرانی نکته ای بوده که رژیم خواسته از آن به عنوان ابزاری جهت همگوم سازی ملی استفاده کند. در سیستم های قبل از اینها البته مساله زبان به شکل امروزه مطرح نبوده و کارکرد آن تنها در حد وسیله ای ارتباطی بوده است. اما مشخصا در سیستم های مدرن، ایران از زبان به عنوان ابزاری برای تثبیت قدرت و یا برای تثبیت شکل خاصی از حکومت بر اساس ناسیونالیزم افراطی استفاده شده است. و گرنه قبل از آن مثلا در عصر قاجاریه، زبان تنها موضوعی اداری و وسیله ای برای ارتباط بوده است نه الزاما عاملی سیاسی".

صالح نیکبخت نیز با اشاره به اجرای حداقلی مواد مربوط به حقوق اقلیتهای ملی و قومی در ایران با سابقه تاریخی نقض "حق تحصیل و تکلم به زبان مادری" موافق است.

این وکیل دادگستری می گوید: "اگر چه در وضعیت کنونی ایران تا حدودی اجازه انتشار محدود کتاب و روزنامه برای مثال به زبان کردی داده می شود، اما این حق در هیچ دوره ای از تاریخ ایران وجود نداشته. در زمان رضا شاه نه تنها اجازه آموزش به زبانهای قومی داده نمی شد، بلکه حتی در مدارس بچه ها را مجبور می کردند که به لباس فرم مشخص درس بخوانند و اگر با لباس مثلا کردی می آمدند در شهرها ممانعت می کردند که این موضوع در سالهای دهه چهل برای خودمن پیش آمد".

از سوی دیگر یوسف عزیزی بنی طرف، نویسنده نیز با اشاره به پیامدهای محرومیت از حق "تحصیل به زبان مادری" در جامعه خوزستان به روز می گوید: "کودک غیر فارس در ایران وقتی وارد کلاس اول دبستان می شود باید دو چیز را بیاموزد: نخست زبان فارسی و دوم الفبای فارسی، در صورتی که کودک فارس فقط الفبای فارسی را می آموزد واین آغاز مسابقه نابرابر در عرصه زندگی میان کودک فارس وکودک غیرفارس است.این آغاز نابرابری زبانی به نظر من اساس نابرابری های فرهنگی، سیاسی واقتصادی آینده این کودک است. من وهمگنان عرب من وقتی وارد کلاس اول ابتدایی شدیم فقط عربی، یعنی زبان مادری ام را می دانستیم و محیط مدرسه که در آن صرفا به زبان فارسی تدریس می شد برای ما بیگانه بود. لذا این محرومیت از ابتدایی ترین حقوق انسانی یک کودک عرب زبان امروزه باعث شده تا در خوزستان شاهد ترک تحصیل حدود 33 در صد از دانش آموزان در مقطع دبستان و 50 درصد در مقطع راهنمایی و 70 درصد در مقطع دبیرستان باشیم. نسبت حضور دانشجویان عرب زبان در دانشگاه ها هم بسیار ناچیز است وقابل قیاس با نسبت حضور دانشجویان فارس در دانشگاه ها نیست و اساسا قیاس مع الفارق است".

ازخود بیگانگی؛ ارمغان محرومیت از زبان مادری

به عقیده کارشناسان، محرومیت از تحصیل به زبان مادری پیامدهای فرهنگی، روانشناسی واجتماعی ناگواری به بار می آورد. تاثیرات این امر اما بیش از همه بر ساختار اجتماعی جوامع محروم از تحصیل مشاهده می شود. در بعضی موارد هم پیامد محرومیت از این حق بشری منجر به دامنه دار شدن اختلافات سیاسی و عقیدتی شده است.

دکتر علیرضا اصغرزاده در همین ارتباط با اشاره به افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان و دانشجویان، در مورد تبعات محرومیت از تحصیل به زبان مادری بر جامعه آذربایجان می گوید: "از جمله عوارضی که بدلیل ممنوعیت تحصیل به زبان مادری در ایران گریبانگیر آذربایجان شده است، افت شدید تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان آذری بوده است، چون سیستم آموزشی در ایران بر یک اساس قلدرانه و دیکتاتورمابانه عمل کرده است. از همان مراحل ابتدایی شروع به تحصیل به دانش آموزان القا می شود که زبان شما زبان تحقیری است و زبان فارسی زبان رسمی شماست و باید با این زبان صحبت کنید. این درحالی است که در هیچ جای دنیا حالت مشابهی وجود ندارد و مسایل آموزشی فارغ از تمام متعلقات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی بر اساس نظریه های علمی نگریسته می شود،اما در ایران بچه ها به علت اینکه مجبورند زبان مادری خود را از یاد ببرند و با یک زبان بیگانه صحبت بکنند و درس بخوانند، حداقل تاثیری که این موضوع به جا می گذارد ترک تحصیل است. وقتی تعداد بیسوادها در جامعه نیز افزایش یابد مسایل دیگری هم به تبع آن به میان خواهد آمد".

رحمان جوانمردی، فعال حقوق بشر نیز با اشاره به پیامدهای روحی و روانی محرومیت از تحصیل به زبان مادری می گوید: "پاره ای از محققین معتقدند آموزش بزبانی که اطرافیان یک کودک با آن صحبت می کنند باعث رشد روانی و سلامت روحی شده و عکس آن میتواند مشکلات روانی برای کودک ایجاد کند. کودکی که اولین کلمات را برای تعریف و تفهیم اطراف خود از زبان مادر یاد میگیرد، در تغییر انها به کلمات و آواهای دیگر مشکل خواهد داشت. تلاش برای پاک کردن ذهن کودک از آموزه های پایه ای و اولیه میتواند بشدت مخرب و نابود کننده باشد. کودک برای تفکر و اندیشه احتیاج به مفاهیم دارد، این مفاهیم، زمانی که در دوران رشد بیشتر شوند، برای کودک ایجاد اختلال در اندیشه در پی دارند".

دکتر ناصر بولیدی از فعالان بلوچ هم با اشاره به اهمیت زبان و زبان مادری در شکل گیری ساختار شخصیتی فرد، در باره پیامدهای محرومیت از آن می گوید: "اساسا زبان یک مساله شخصیتی و فردی است. به عنوان مثال در ایران هنگامی که فرد غیر فارس به مدرسه می رود غیرمستقیم به او گفته می شود که زبانش کامل نیست و بایستی یک زبان دیگر را فرابگیرد. در واقع دولت ایران در دوران معاصر از طریق تشکیل یک سیستم تبعیض آمیز، باعث شده افراد غیر فارس در مراحل متفاوت، به مراتب مورد تبعیض قرار بگیرند که مسلما در ساختار شخصیتی آنها و بعدها در کل ساختار اجتماعی و فرهنگی تاثیرات بسیار ناگواری به بار خواهد آورد".

وی با اشاره به نقش زبان مادری در روحیه تسامح و بی توجهی به این امر می افزاید: "حتی گاهی از زبان فارسی به عنوان ابزاری برای سرکوب استفاده و نهایتا باعث از بین رفتن تسامح ملی و گاها به وجود آمدن تنشهای سیاسی شده است".

اما اساسا دولتها در قبال شناسایی و تضمین سطح و عمق حقوق بشر به ویژه حق آموزش به زبان مادری تعهداتی دارند که نقض آنها پیامدهایی برای آن دولتها به بار خواهد آورد.

دکتر صالح نیکبت کارشناس مسایل حقوقی و وکیل دادگستری درباره پیامدهای حقوقی نقض حق "تحصیل به زبان مادری" برای دولت ایران می گوید: "البته نقض حقوق بشر در کشورهایی مانند ایران و ترکیه و سوریه و سایر کشورهای خاورمیانه، محدود به این مورد نیست،اما با این وجود یکی از موارد نقض این حقوق و از جمله آموزش به زبان مادری این است که زمینه آسیمیلاسیون در ملتهای غالب به وجود می آید و انچه که در دنیا برای جلوگیری از آن فعالیت و هزینه میشود و آن نگهداری فرهنگ ها و تمدنهای کهن ولو کوچک میباشد در این مورد به صورت علنی پایمال میشود. بدون شک نقض این حق یکی از مواردی است که همواره توسط مجامع بین المللی به دولت ایران تذکر داده میشود اما ظاهرا همواره جواب این دولت به این مسائل، رد و انکار بوده است".

زبان مادری باید اجباری شود

برخی اما بر این باورند که در ایران نه تنها باید زمینه‌های شکوفائی زبانهای گوناگون مردم ایران فراهم باشد، بلکه باید آموزش زبان مادری درست بمانند زبان فارسی اجباری شود و فارسی زبانان را نیز وادارکرد تا یک زبان دیگر را هم بیاموزند.

ناصر بولیدی نویسنده و فعال بلوچ در این باره می گوید: "مسلما باید در منطقه بلوچستان یادگیری زبان مادری برای تمام ساکنان آن اجباری شود. آن هم نه به شکل تحقیر آمیزی که قانون اساسی هم اکنون مطرح کرده، بلکه به عنوان یک امکان و حق عادی به موضوع زبان مادری پرداخته شود. یعنی همزمان و هم شان با دیگر زبانهای کشور به شکل اجباری باید آموزش داده شود.عدم توجه به این امر باعث ایجاد تنش و از بین رفتن همزیستی مسالمت آمیز در میان خلقهای ایرانی خواهد شد".

رحمان جوانمردی دیگر فعال حقوق بشر در ایران در مورد اجباری کردن زبان مادری در کشور می گوید: "زمینه‌های شکوفائی زبانهای گوناگون مردم ایران باید فراهم شود. زبان وسیله و ابزار ارتباط، شناختن و اگاهی است. در کشوری که مردمانی با تنوع فرهنگی و زبانی در آن زندگی مشترک دارند، نیاز به شناخت همدیگر دارند. خانواده بدون آگاهی از همدیگر دچار بلبشو و هرج و مرج خواهد شد. مردم ساکن یک کشور خانواده ای بزرگتر هستند که با قرارداد نا نوشته ای با هم زندگی میکنند. همانگونه که تبعیض و بالادستی در یک خانواده، پایداری نظام خانواده را بطور جدی تهدید میکند، تبعیض و نابرابری میتواند باعث از هم پاشیدن یک خانواده بزرگتر نیز گردد. مردمان غیر فارس ساکن ایران گاهی از فارسها نیز زبان فارسی را بهتر یاد گرفته اند. نمونه های فراوانی در این مورد را میتوان به عنوان شاهد این ادعا مطرح کرد. محمد قاضی مترجم صاحب نام ایرانی یک کرد زبان بود. هه ژار مکریانی که قانون ابن سینا را بفارسی ترجمه کرده یک کرد زبان بود. نویسندگان ترک زبان، عرب و بلوچ که در زبان فارسی شاهکارهایی خلق کرده اند کم نیستند. انسان مدرن و متمدن از خود سئوال می کنند چرا برعکس آن ممکن نیست؟ چرا شهروند فارس زبان نباید نوشته ای بزبان کردی یا ترکی داشته باشد؟ سیر پیشرفت در زمینه حقوق فردی و جمعی انسان در قرن حاضر و گفتمانهای مدرن باید به میان مرزهای ایران نیز نفوذ کند. دمکراسی یک پاکت و مجموعه و شامل اجزایی بهم پیوسته است. عدم اجرای یکی باعث فاسد شدن دیگر اجزا میشود. اصل اول و دوم میثاق جهانی حقوق بشر بر عدم تبعیض و احترام متقابل تاکید دارد".

دکتر علیرضا اصغرزاده، استاد جامعه شناسی دانشگاه یورک تورنتو در کانادا نیز با اشاره به ضرورت اجباری کردن «زبان مادری» در ایران به تجربه ی برخی از کشورها با تفاوتهای ملی و قومی به "روز" می گوید: "همین روش در اکثر کشورهای جهان خصوصا در کشورهای چند زبانه و به ویژه در کشورهای افریقایی به اجرا گذاشته شده است. به عنوان مثال نیجریه، افریقای جنوبی، غنا، سیاستهای زبانی اینها در سیستم تحصیلی بدین قرار است که دانش آموز در مراحل ابتدایی فقط به زبان مادری آموزش می بیند. بعد از مرحله ابتدایی زبان انگلیسی هم اضافه می شود که علیرغم اینکه زبان استعمارگر بوده اما به مرور زمان در میان مستعمره ها به زبان رسمی تبدیل شده است. در مرحله دبیرستان به علاوه زبان مادری و زبان انگلسی یک زبان دیگر افریقایی هم آموزش داده می شود. این روش، روشی کاملا علمی، منصفانه و برابر طلبانه است".

جنبش سبز و زبان مادری

روز جهانی "زبان مادری"در ایران امسال مصادف با ظهور و تداوم جنبشی است که بعد از دور دهم انتخابات ریاست جمهوری در ایران به جنبش سبز نام گرفت. این جنبش در راستای ارائه و تحقق خواسته های خود از مناسبتهای ملی و جهانی به عنوان عاملی برای عینیت بخشیدن به خواسته های خود و پیشبرد آنها استفاده کرده است. فعالان فارس زبان این جنبش در این میان اما واکنشی به "روز جهانی زبان مادری" نشان ندادند.

در حالیکه برخی بر این عقیده بودند که این روز می توانست فرصت مناسبی برای برطرف کردن آن چیزی باشد که از آن به عنوان "آسیب عدم فراگیری جنبش" یاد می شود.

ناصر بولیدی در این مورد به روز می گوید: "جنبش سبز چه چیزی برای ملتها و اقوام ایرانی دارد؟ این سئوالی است که تاکنون سران نمادین و روشنفکران این جنبش به آن پاسخی نداده اند. این دوستان که در قبال قشرهای اجتماعی مثل زنان، دانشجویان و غیره همواره مواضع شفاف داشته اند، به طور بسیار غیر شفاف و حداقلی در مورد مسایل ملتها و اقوام سخن گفته اند. در حالیکه با ارتقای سطح سیاسی و آگاهی بلوچ ها، کردها و آذری ها، این مساله در آینده برای آنها غیر قابل قبول است و حل مساله ملی به شکل کامل خواسته اصلی این مردمان است؛ مطلبی که از سوی جنبش سبز به طور کلی به حاشیه رانده شده است".

دکتر علیرضا اصغرزاده از فعالان آذربایجان نیز با ذکر اینکه یکی از ضعف های اساسی جنبش سبز نادیده گرفتن حقوق خلق های غیر فارس بوده است به "روز" می گوید: "از بدو تشکیل جنبش سبز یک آسیب جدی وجود دارد که همانا نادیده گرفتن حقوق خلق های غیر فارس است. سران نمادین جنبش سبز و فعالان آن می توانستند از روز جهانی زبان مادری به نحو احسن برای تقویت اعتماد بین خلق های غیر فارس، استفاده کنند.نه تنها مسئولان نمادین این جنبش در داخل ایران از این مساله غافل ماندند، بلکه برخی از سخنگویان نمادین جنبش در خارج از ایران هم که عموما از روشنفکران درجه اول ایرانی هستند، به این مساله هیچ توجهی نشان ندادند. در حالیکه به نظر من این مساله اصلی ترین ضعف جنبش سبز است و طبیعتا اگر برخورد جنبش با ملتها و اقوام ایرانی اینگونه ادامه بیابد، خلق های غیر فارس هم دنباله روی از جنبش نخواهند کرد".

گفتنی است نقض حق تحصیل به زبان مادری از سوی جمهوری اسلامی و کم توجهی فعالان سیاسی، مدنی، روشنفکری و حقوقی فارس زبان طی 31 سال گذشته در حالی صورت می گیرد که این حق در بسیاری از اسناد و معاهدات حقوق بشری مانند منشور زبان مادری، اعلامیهی جهانی حقوق زبانی، بندهای ۳ و ۴ مادهی ۴ اعلامیهی حقوق اشخاص متعلق به اقلیتهای قومی، ملی، زبانی و مذهبی، مادهی ۳۰ کنوانسیون حقوق کودک، مادهی ۲۷ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و… مورد تاکید قرار گرفته است.

لینک گزارش روز

و تو چه مي داني كه ...

2010-02-21T09:18:00.001-08:00

تبریز سسی : زبان اولين وسيله ارتباطي انسانهاست،كه وظيفه اصلي آن برقراري ارتباط كلامي است.اماوظيفه فرعي ديگري را نيز بردوش مي كشد كه بعضا مهمتر از وظيفه اول مي باشد و آن تشكيل يكي از پايه هاي هويت ملي اقوام بشري است.در هرزباني معمولا يك زبان مادر وجود دارد كه شاخه هايي به نام لهجه از آن انشعاب يافته است.

يادگيري زبان مادري بر همه گويندگان آن زبان فرض مسلم مي باشد.چرا كه همانگونه كه ذكر شد بدون زبان مادري پايه هاي هويت و شخصيت فرهنگي افراد و به تبع آن جامعه به طور ناقص شكل مي گيرد.شايد به همين دليل سازمانهاي فرهنگي دنيا با ارائه كنوانسيون وبيانيه هاي مختلف خواستار حمايت واحياي زبان مادري اقوام مختلف در سراسر جهان هستند.سازمان يونسكو به عنوان مهمترين سازمان فرهنگي،با نامگذاري 21فوريه به عنوان " روز جهاني زبان مادري " و نامگذاري سال 2008 به عنوان " سال بين المللي زبانها " و ... نقش مهمي در اين ميان ايفا نموده است.

21 فوريه حاصل تلاش مردم كشوري پرجمعيت در حوالي شبه جزيره هند است.كشوري با بيش از 102ميليون نفر جمعيت كه اهل موسيقي شعر و اكثرا تعطيلات هستند.

روز 21فوريه، در ميدان اصلي شهري كوچك در 30 كيلومتري شمال داكا- كه زماني استراحتگاه يكي از راجوهاي هندي بوده است- احمد سليم شاعر محبوب نسل جوان ويكي از مبارزين استقلال بنگلادش از پاكستان درمراسم يادبود زبان مادري و در ميان فرياد "زنده باد زبان مادري" حاضرين؛در دفاع از زبان بنگا و استقلال آن از زبان اردومشغول ارائه خطابه اي آتشين است و همه حاضرين را مبهوت كلمات جادويي خويش نموده است.احمد سليم با شور خاصي صحبت مي كند.تا به شعر معروف خود مي رسد:

و تو كه زبان آب و آفتاب را نمي فهمي

وتو كه لالايي مردم بنگال را درك نمي كني

و تو كه نگاه نرم كودكان شيرخوار را نمي داني

چكونه ضربان قلب مادر بنگال را درك خواهي كرد؟

مادر بنگال،

مادر آب،

مادر هواي شرجي دلتا

زبانت را پاس مي داريم

زبانت را پاس مي داريم

مادر آلونك هاي كنار رودخانه

مادر كرجي هاي رود بنگال

مادر مردان و كودكان ماهي گير و كارگر

مادر مقدس بنگال... .

سليم مي خواند و مردم غرق دراشعار او بودند؛كه ناگهان صداي مهيب گلوله در ميان فرياد " جاسوس هندوستان... جاسوس بت پرستان ... وطن فروش و ... " همه را به خويش آورد.گلوله گلوي احمد سليم را شكافت تا نداي قلبي او براي هميشه خاموش شود.غافل از اينكه چندين سال بعد-21 فوريه 1999- به پيشنهاد دولت بنگلادش و به ياد احمد سليم و هزاران شهيد راه زبان مادري، سازمان يونسكو اين روز را" روز جهاني زبان مادري" بنامد تا زبان مادري براي هميشه در تقويم فرهنگي كشورها زنده بماند.احمد سليم شهيد شد شايد به ميليونها انسان مهجور از زبان مادري طريق كسب زبان مقدس مادري را بياموزدو بهانه اي باشد براي نوشتن سطوري مختصر پيرامون زبان مادري آذربايجاني ها يعني زبان تركي.

دونيادا نئچه ديل وار؟

2010-02-21T09:12:00.000-08:00

تبریز سسی : اولو اجداديميز بيزيم ديلي بيليردي؟

يقين کي، دونيادا کئت ديلي نين ده اولدوغوندان چوخ آز آدامين خبري وار. بو ديلده ايندي دونيانين يالنيز بير يئرينده - سيبيرين مرکزينده يئنيسئي واديسينده دانيشيرلار، هم ده اونلارين سايي جمعي 200 نفردير.

آما باشقا ديللر کيمي کئت ديلي ده بنزرسيزدير اولدوقجا مورککب قراماتيک قورولوشو وار. عاليملر بو جور بالاجا ديللرين قورونوب ساخلانماسي سيويليزاسييا اؤچؤن اولدوقجا موهوم حساب ائديلير.

نييه؟ بو سوالين جاوابيني هاروارد اونيوئرسيتئتيني بيتيرميش ديلچي عاليم و محو اولماق تهلوکه سي ايله اوزلشميش ديللر اينستيتونونون ديرئکتورو قرئقوري آندئرسون بئله بير بنزتمه ايله جاواب وئرير:

- تصوور ائدير کي، هانسيسا اولو اجدادينيزي يوخودا گؤرورسونوز، اونونلا هانسي ديلده دانيشاجاقسينيز؟ بؤيوک احتيماللا او، ايندي سيزين دانيشديغينيز ديلي هئچ باشا دوشمور. بئله ليکله ده بالاجا ديللري دانيشان آداملارين اؤز تاريخلري ايله علاقه سي تام کسيلير.

قرئقوري آندئرسون سانکي کئت خالقي نين وضعيتيني ايضاح ائدير. يئني آراشديرمالارا گؤره، اولا بيلر کي، کئت ديلي ناواژو کيمي قديم آمئريکا ديللري نين اوزاق قوهومودور. اگر بو نظريييه دوغرودورسا، اوندا کئت ديلي نين اؤيره نيلمه سي بوز کؤرپوسو ايله آسيادان آمئريکايا اينسان کؤچونون تاريخيني ده اؤيرنمه يه ايمکان وئره بيلر.

بو جور اهميتينه باخماياراق، بالاجا ديللر حاضيردا سورعتله سيردان چيخماقدادير.

قيسا بير ديل ستاتيستيکاسي

حاضيردا دونيادا مؤوجود اولان 6700 ديلين يالنيز بئش فايزيندن فعال ايستيفاده ائديلير و ياخشي سندلشديريليب.

آبش-داکي ميللي جغرافييا جمعيتي نين (ناتيونال گئوگراپه يج سوجيئتي) معلوماتينا گؤره دونيادا هر 14 گونده بير ديل سيرادان چيخير. بو گئديشله ده 2100- جو ايله قدر داها 3500 ديل محو اولاجاق.

حاضيردا مؤوجود اولان ديللردن 28 فايزينده جمعي 1000 نفره قدر آدام دانيشير. بو دا او دئمکدير کي، همين 28 فايز سون درجه تهلوکه آلتيندادير.

افقانيستانداکي تيراهي ديلينده جمعي 100 آدام دانيشا بيلير. ائرمنيستانداکي لوماورئن ديلينده دانيشانلارين سايي ايسه جمعي 50 نفردير.

حاضيردا محو اولماق تهلوکه سي آلتيندا اولان ديللرين اساسن يئني قوينئيا، قافقاز و سيبير زونالاريندا اولدوغونو دئييرلر.

پروبلئمي گونده ليکده ساخلاماق اؤچؤن بی ام ت - نين علم و تحصيل تشکيلاتي - اونيئسجو 1999- جو ايلده فئورالين 21- ني آنا ديلي گونو ائلان ائديب. بير ديلين محو اولماسي پروسئسيني اؤيرنن عاليملر چوخ سايدا سبب گتيريرلر. آما سببلر سيياهيسي نين باشيندا ايقتيصادي عاميللر گؤستريلير

يئنه قرئقوري آندئرسون:

- ان باشليجا سبب ايقتيصادي فعالليقدير. سايجا چوخ اولان ائتنيک قروپ داها ايقتيصادي فعال اولور و اونلارين ديللري اوستونلوک تشکيل ائدير. اونا گؤره ده سوسيال - ايقتيصادي اينکيشاف ديلين ده اينکيشافي اؤچؤن اساس ساييلا بيلر. اينسانلار ايقتيصادي ايئارارخييايا چوخ حسساس اولورلار. اگر هانسيسا ديلدن ايمتيناع ائتمکله بو ايئارارخييايا دوشمک مومکوندورسه، اينسانلار بو يولو سئچيرلر.

ديللرين ياشاماسيندا سيياستچيلر ده اولدوقجا بؤيوک رول اويناييرلار. دومينانت ميللت نوماينده لري يالنيز اؤز ديللرينده دانيشانلاري ايره لي بوراخيرسا، بو، باشقا ديللرين اؤلومو دومک اولور.

آذربايجاندا دا آزسيالي خالقلارين ديللري نين قورونماسي ضرورتي زامان-زامان گوندمده اولوب. يئرلي عاليملر خصوصيله بودوخ، تات، روتول، تاليش، ساخور، خيناليق، اودين، جوهور، کيليت، کريز ديللري نين گئتديکجه محو اولماق تهلوکه سي قارشيسيندا اولدوغونو دئييرلر.

بالاجا ديلي نئجه قورومالي؟

عاليملر بيلديريرلر کي، بو، تکجه ديلچي عاليملرين باجارا بيله جکلري بير ايش دئييل. بو ديللرده صؤحبتلرين آوديو و ويدئو ايله يادداشا کؤچورولمه سي، قراماتيک قورولوشونون، لوغت ترکيبي نين هئچ اولماسا بير قيسمي نين سندلشديريلمه سي لازيمدير. بونا دا عاليم ساوادي ايله ياناشي او قدر ده آز اولمايان مبلغده پول دا لازيمدير.

ديل نييه اؤلور؟

بالاجا ديلين نئجه قورونوب ديرچلديلمه سينه نومونه ده وار. بؤيوک بريتانييادا محو اولماق تهلوکه سي ايله اوزلشميش وئلس ديلي دؤولتين يارديمي ايله يئنيدن جانلانديريلدي و آرتيق بو ديلده دانيشانلارين سايي مينلرله دير.

حاضيردا کيچيک ديللرين قورونماسي ايشلرينه پول وئرن اساس تشکيلات بريتانيياداکي هانس راوسينگ محو اولماق تهولکه سي ايله اوزلشميش ديللر لاييهه سيدير. بو قوروم ايلده ديللرين قورونماسي لاييهه سينه 2 ميليون دوللار قرانت وئرير. همين تشکيلات ايندييه قدر 150 ديلين سندلشديريلمه سينه نايل اولوب. آلمانييانين وولکسwاگئن آوتوموبيل شيرکتي ده سون 10 ايلده 80 ديلين سندلشديريلمه سينه ماليييه آييريب. بوندان باشقا، آبش - داکي ميللي علم فوندو دا بو ساهه ده لاييهه لري ماليييلشديرير.

عاليملر بيلديريرلر کي، پول و ايجتيماعي تشببوسلر محو اولماقدا اولان ديللرين ساخلانماسينا، بعضي حاللاردا يئنيدن ديرچلديمه سينه ايمکان وئره بيلر.

آذربايجان ديلي نين لوغت ترکيبي حاقيندا باکيدا کئچيرديگيميز بير / آزادلیق .

کؤچؤره ن تبریز سسی خبر قوروپو

روز جهانی زبان مادری امسال فرق می‌کند

2010-02-21T09:09:00.000-08:00

ساوالان سسی
سازمان ملل ۲۱ فوریه (۲ اسفند) را روز جهانی زبان مادری اعلام کرده است. به همین مناسبت در ایران و دیگر نقاط دنیا مراسم مختلفی برگزار می‌گردد. استقبال ایرانیان از روز زبان مادری گفته می‌شود امسال با سال‌های دیگر تفاوت دارد.

مردودی به دلیل ندانستن زبان فارسی

در آستانه‌ی فرا رسیدن روز جهانی زبان مادری هشدار بسیاری از کارشناسان تعلیم و امور تربیت مبنی بر "افزایش مردودی" در مناطق قومی تائید شد.

در گزارش "مرکز پژوهش‌های مجلس جمهوری اسلامی ایران" آمده است، در ۶ سال اخیر نزدیک به ۵ ملیون نفر از دانش‌آموزان مردود شده‌اند. کارشناسان تائید می‌کنند، بیشترین میزان مردودی‌ها در مناطق قومی کشور بوده است.

شیرزاد عبدالهی، کارشناس مسائل آموزش و پرورش با اشاره به میزان بالای مردودی‌ها در مناطق قومی به سایت "خبر آنلاین"، می‌گوید: «کودکانی ‌که در این مناطق به مدرسه می‌روند به دلیل عدم آشنایی به زبان فارسی و مواجه با آن، دچار شوک وحشتناکی می‌شوند و خود را نمی‌توانند تطبیق دهند.»

عبدالهی در ادامه‌ی صحبت‌هایش نتیجه می‌گیرد، اجرای اصل ۱۵ قانون اساسی سبب کاهش چشمگیر آمار مردودی‌ها در مناطق قومی خواهد شد.

"هرگز در ایران دعوای زبان نداشتیم"

دکتر ضیاء صدرالاشرافی، محقق آذربایجانی معتقد است، زبان مادری با هویت هر انسان آمیخته است. وی در گفتگو با بخش فارسی دویچه‌وله تاکید می‌کند: «ما هرگز در ایران دعوای زبانی نداشتیم که به دیگران بگویند، حق خواندن و نوشتن به زبان مادری را ندارید.»

صدرالاشرافی در ادامه می‌افزاید: «این مسئله بویژه برای کودکان ایجاد اشکال کرده است. به‌نحوی که اخیرا وزیر آموزش و پرورش گفته اعلام کرده ۷۰ درصد کودکان دوزبانه اشکال دارند و ما این اشکال را به اصطلاح با "روش جمهوری اسلامی" به این صورت حل بکنیم که کودکان از همان سال اول زبان مادری را فراموش کنند، تا مساوات برقرار شود.»

مهد کودک به جای زبان مادری

کارشناسان می‌گویند، دانش آموزان کلاس اول در مناطق قومی از نخستین روزها مجبور می‌شوند به زبان مادری خود فکر نکنند و به این ترتیب، ارتباط فکری، ذهنی آنها با دنیائی که در آن بزرگ شدند، قطع می‌گردد.

به قول این کارشناسان، دولت برای از بین بردن این نقصان و برای پیشگیری از افت تحصیلی در مناطق قومی در سال‌های اخیر به میزان قابل توجهی، مهد کودک ساخته است، تا کودکان از سنین پائین‌تر به جای زبان مادری خود، زبان فارسی یاد بگیرند.

ممنوعیت زبان مادری در کلاس اول

حق تحصيل به زبان مادرى يك حق ابتدائى بشرى است از سوی دیگر آموزش و پرورش در مناطق قومی با برپائی سمینارهایی تلاش کرده است، مشکلات معلمان مناطق دوزبانه را حل کند. این اداره در مناطق قومی به معلمان بومی ابلاغ کرده است، با دانش آموزان به زبان مادری آنها سخن نگویند. کارشناسان انتقاد می‌کنند، این اقدام‌ها تابحال نتیجه‌ای نداده و این گونه روش‌ها کارشناسانه نبوده است.

ادامه‌‌ی این روند سبب نارضایتی والدین کودکان هم شده است. در یکی از طومارهایی که پیش از آغاز سال تحصیلی در ایران جمع آوری شده، اولیاء دانش آموزان به این گونه روش‌ها اعتراض کردند. آنها نوشتند: «این قابل قبول نیست که با طرح حساسیت‌های امنیتی، تدریس به زبان مادری میلیون‌ها دانش آموز را ممنوع کنند.»

برگزاری روز جهانی زبان مادری در کانادا

همزمان با برگزاری مراسم ویژه‌ی روز جهانی زبان مادری از سوی سازمان ملل، ایرانیان مقیم خارج نیز به این مناسبت در تورنتو کانادا و همچنین در برلین، پایتخت آلمان مراسم برگزارخواهند کرد.

به‌نظر انصافعلی هدایت، روزنامه‌نگار، امسال برگزار روز جهانی زبان مادری با سال‌های دیگر تفاوت دارد. وی در گفتگو با دویچه وله دراین‌باره چنین توضیح می‌دهد: «امسال در شهر تورنتو چندین مراسم بطور همزمان و یا پشت سرهم در روزهای متفاوت خواهد بود. بخش اصلی درخواست‌های برگذارکنندگان احترام به زبان مادری و رسمی بودن آن در ایران هست.»

این روزنامه‌نگار آگاه به مسائل قومی در ایران در ادامه‌ی صحبت‌هایش می‌افزاید: «در ایران هیچ حرکتی چه از طرف دولت حاکم و چه از طرف مخالفین به نتیجه‌ای نمی‌رسد مگر اینکه به خواست اقوام توجه بکنند و در برنامه‌های دولت به آن اولویت بدهند.»

مراسم روز جهانی زبان مادری در برلین

حافظ مهین، یکی از سازمان‌دهندگان مراسم روز جهانی زبان مادری در شهر برلین است. وی در گفتگو با بخش فارسی صدای آلمان می‌گوید: «این مراسم از سوی انجمن فرهنگی آذربایجانیان مقیم شهر برلین برگزار می‌شود. در این مراسم مهمانانی از ترکیه از جمله سیف الدین آلتایلی، فولکلورشناس، نویسنده و متخصص ادبیات آذربایجانی و از آمستردام هلند مختار شمس سیاست شناس شرکت خواهد کرد.»

حافظ مهین هم هدف اصلی برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری را آزادی تدریس زبان مادری در ایران می‌داند. وی تاکید می‌کند که در ایران مسئله حق تدریس به زبان مادری به خواست عمومی مردم آذربایجان تبدیل شده و این مسئله اکنون از جنبه روشنفکری و محفلی خارج شده و به نوعی جنبه توده‌ای پیدا کرده است.

نگرانی سازمان ملل از نابودی زبان‌ها

سازمان ملل در یکی از گزارش‌های سالانه‌ی "برنامه توسعه انسانی" یادآور می‌شود که «خواست گروه‌های قومی، مذهبی و زبانی نیاز به رسیدگی جدی و فوری دارد و ثبات بین‌المللی و توسعه‌ی انسانی در قرن بیست و یکم را تحت تاثیر قرار خواهد داد.»

این سازمان از دولت‌ها می‌خواهد که حق اقوام ساکن کشور خود را برای آموزش به زبان مادری‌شان به رسمیت بشناسند و زمینه‌ی تدریس زبان آنها را در نظام آموزشی کشورشان فراهم آورند.

در بسیاری از کشورهای دو یا چند زبانه، یادگیری زبان‌ها بصورت طبیعی انجام می‌گیرد و جزو امتیازات مردمانی است که در آنجا زندگی می‌کنند. در این کشورها فرهنگ‌ها و زبان‌ها عامل تهدید نیستند، بلکه به عنوان یک ارزش و گوهر گرانبها معنوی به آنها ارج گذاشته می‌شود.

طاهر شیرمحمدی
تحریریه: مصطفی ملکان
لینک گزارش

آنا دیلی گؤنؤ موناسیبت ایله حبیب ساحرده ن بیر شعر

2010-02-21T09:01:00.000-08:00

تبریز سسی : آنا گولدور٬ بير گون سولار
آنا ديلى شيرين اولار

بيزيم توركو شيرين ديلدير

خوش صدالى٬ زنگين ديلدير

ديل گونشدير٬ ايشيق ساچار
آزادليغا قاپى آچار

يادين ديلى بويوندوروق
بير گئچيددير بوروق بوروق

بويوندوروق خالقى بوغار
گئچيدلرده قولدور سويار

قوى يادلاشسين سئناتورلار
خالقى سويان تاجير٬ توججار

يالتاق شاعير يولون آزسين
تكجه فارسى غزل يازسين

حبيب ساحير تهران 1357 ــ 1344

دعوت به تجمع اعتراضی" روز جهانی زبان مادری" در تبریز

2010-02-19T07:16:00.000-08:00

به گزارش بی تی ان همزمان اعلامیه های متعددی در سطح شهر تبریز به صورت گسترده پخش شده است که زمان برگزاری تجمع اعتراضی در تبریز را ساعت ۵ بعد از ظهر روز یکشنبه دوم اسفند اعلام میکند.
همزمان با فرارسیدن روز جهانی زبان مادری از شهرهای مختلف آذربایجان خبر میرسد که اقشار مختلف مردم و فعالان آذربایجانی خود را برای برگزاری با شکوه مراسم این روز آماده میکنند.

همچنین نسخه های از این اعلامیه ها به بی تی ان ارسال شده است که جهت آگاهی خوانندگان بدون دخل و تصرف عینا درج میگردد

به مناسبت ۲۱ فوریه (۲ اسفند)
روز جهانی زبان مادری
و
• در اعتراض به عدم تحصیل به زبان مادری ملت تورک آذربایجان و نابودی میراث ملت، و به تبع آن عدم توسعهیافتگی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، و ... در آذربایجان
• در اعتراض به بازداشتهای اخیر فعالان ملیمدنی آذربایجان و صادر شدن محکومیتهای حبس چند ساله علیه آنها و نیز در اعتراض به بازداشتهای اخیر هواداران تیم فوتبال تراختور آذربایجان
• در اعتراض به وضعیت اسفبار اقتصادی آذربایجانیان و کمبود ۵۰۰ هزار تومانی سرانه درآمد خانوار آنها از سرانه درآمد متوسط کشوری و عدم توسعهیافتگی صنعتی در آذربایجان
• در اعتراض به گسترش بیکاری و اعتیاد به مواد مخدر در شهرهای آذربایجان، و عدم پرداخت شدن و تأخیر در پرداخت حقوق کارگران و کارمندان ادارات دولتی و غیردولتی آذربایجان
• در اعتراض به روند خشک شدن دریاچه اورمیه و نمکزار شدن و از بین رفتن باغها و بستانهای شرقی، غربی، شمالی و جنوبی این دریاچه،
• در اعتراض به وضعیت اسفبار شهرداریها و شوراهای شهر آذربایجان و عدم توسعه شهری،
• در اعتراض به خواب خرسوار نمایندگان مجلس آذربایجان و به تاراج رفتن ثروت ملی آذربایجانیان و مواد معدنی غنی سرزمینمان و عدم رسیدگی این نمایندگان به مشکلات ملت،
• در اعتراض به گسترش فساد مالی در ادارات دولتی آذربایجان و قتل «ارکین امیری» کارمند بازنشسته و معترض دیوان محاسبات آذربایجان شرقی افشاء کننده بیتالمال خواری آقایان،
• در اعتراض به وضعیت حمل و نقل شهری و بین شهری و وضعیت راههای کُشنده آذربایجان،
• در اعتراض به آلودگی محیط زیست و هوای شهرهای آذربایجان و ارسال شدن پارازیتهای شدید ضد ماهوارهای خصوصاً در شهر تبریز، که مقتوع النسل کننده و عقیم کننده هستند،
• در اعتراض به تحقیرها و توهینهای صدا و سیمای تهران به تورکها و فرهنگ غنی ملت آذربایجان و در اعتراض به نبود تلویزیون، رادیو، و روزنامه سراسری به زبان تورکی آذربایجانی و فاذری صحبت کردن (بجز فعل آخر جمله، فارسی بودن همه کلمات: من این عید نوروز را به همه هموطنان تبریک عرض ائلیرم) گردانندگان صدا و سیمای شهرهای آذربایجان و به سخره گرفتن زبان تورکی از طرف آنها،
• در اعتراض به روند "تمرکزگرایی و کل کشور انگاشتن تهران و نادیده گرفته شدن حقوق سایر استانها و شهرها" و تعلق گرفتن بیش از نصف بودجه کشور به استان تهران، و قرار گرفتن همه ادارات کل دولتی و وزارتهای کشوری در شهر تهران،
• و در اعتراض به استثمار و استعمار داخلی آذربایجان توسط شووینیسم و حاکمیت فارس تهران؛

روز یکشنبه، دوم اسفندماه ۱۳۸۸ (روز جهانی زبان مادری)،
ساعت پنج بعد از ظهر، در «چهار راه شهناز تبریز»، همه باهم و یکصدا:

گلین وئرک سس سسه، تورک دیلینده مدرسه
آنا دیلده مدرسه، اولمالیدیر هر کسه!

گفتنی است ۲۱ فوریه مصادف با دوم اسفند ماه از طرف سازمان جهانی یونسکو به عنوان روز گرامیداشت زبان مادری اعلام شده است. هر سال در چنین روزی هر سال در چنین روزی آذربایجانیها با برپایی مراسمهای مختلف ضمن گرامیداشت این روز اعتراض و انزجار خود را نسبت به ممنوعیت تحصیل ، تدریس و ایجاد رسانههای صوتی و تصویری به زبان ترکی آذربایجانی در ایران را به گوش جهانیان میرسانند

توركون ديلي تك سئوگيلي، ايستكلي ديل اولماز

2010-02-15T22:02:00.000-08:00

توركون ديلي تك سئوگيلي، ايستكلي ديل اولماز

اؤزگه ديله قاتسان، بو اصيل ديل، اصيل اولماز
اؤز شعريني فارسا، عربه قاتماسا شاعر
شعري اوخويانلار، ائشيدنلر كسيل اولماز
فارس شاعري، چوخ سؤزلريني بيزدن آپارميش
صابركيمي بير سفره لي شاعر، بخيل اولماز

توركون مثلي، فولكلورو دونيادا تك دير
خان يورقاني، كند ايچره مثل دير، ميتيل اولماز
آذر قوشونو، قيصر رومي اسير ائتميش
كسرا سؤزودور، بير بئله تاريخ، ناغيل اولماز
پيشميش كيمي شعرين ده گرك داد - دوزو اولسون
كند اهلي بيليرلر كي دوشاب سيز خشيل اولماز
سؤزلرده جواهر كيمي دير، اصلي - بدلدن
تشخيص وئرن اولسا، بو قده ر، زير - زيبيل اولماز
شاعر اولا بيلمزسن، آنان دوغماسا شاعر
مس سن، آبالام هر ساري كؤينك قيزيل اولماز
چوخ قيسا بوي اولسان اولورسان جن كيمي شيطان
چوخ دا اوزون اولما كي اوزوندا عقيل اولماز
مندن ده نه ظالم چيخار اوغلوم، نه قصاص چي
بير دفعه بونو قان، كي ايپكدن قزيل اولماز
آزاد قوي اوغول عشقي طبيعتده بيلينسين
داغ - داشدا دوغولموش دلي جئيران، حميل اولماز
اينسان اودو توتسون بو ذليل خلقين اليندن
آللاهي سئورسن، بئله اينسان ذليل اولماز
چوخ داكي سرابين سويووار، ياغ - بالي واردير
باش عرشه ده چاتديرسا سراب، اردبيل اولماز
ملت غمي اولسا، بوجوجوقلار چؤپه دؤنمز
اربابلاريميزدان دا قارينلار طبيل اولماز
دوز واختا دولار تاختا - تاباق ادويه ايله
اوندا كي ننه م سانجيلانار، زنجفيل اولماز
بوشهريار ين طبعي كيمي چيممه لي چشمه
كوثر اولا بيلسه دئميرم، سلسبيل اولماز

International Mother Language Day, February 22 and 23

2010-02-13T01:57:00.000-08:00

Is technology friend or foe when it comes to preserving local languages? That’s one of the questions to be posed as part of a two-day event to mark the 11th International Mother Language Day (IMLD).

©UNESCO
The International Symposium: Translation and Cultural Mediation will bring together experts in Paris on February 22 and 23 to discuss topics including bridging global and local languages and Translation, Mutual Understanding and Stereotypes.
Information sessions on UNESCO’s languages and multilingualism activities will include one on the New Atlas of Endangered Languages. In addition there will be two education presentations, one on mother tongue instruction in bilingual or multilingual education and the other entitled Technology and the Mother Tongue; Friend or Foe?

IMLD has been celebrated annually on 21 February since 2000 to raise awareness of the importance of recognizing cultural and linguistic diversity and multilingual education. This year it is celebrated as part of the 2010 - International Year for the Rapprochement of Cultures.
IMLD grows in importance each year with more and more countries organizing educational and cultural events. This year, among other events worldwide, the village of Kocavica in the Republic of Serbia where national minorities of Slovaks. Romanians, Roma, Hungarians, Ruthenians and Croats live alongside Serbs, will celebrate the event with roundtables and discussions. On February 21 one lesson in every school in Serbia will be dedicated to mother languages.
Related Links
Programme
Languages in Education website
Literacy website
Celebrating IMLD in a Canadian school

روند رو به رشد اعتزاضات مدني در خوي همچنان ادامه دارد

2009-02-18T12:44:00.000-08:00

اویرنجی:
چهارشنبه ٣۰ بهمن ۱٣٨۷ - ۱٨ فوريه ۲۰۰۹
در حالی که رفته رفته به روز 21 فوریه مصادف با روز جهانی زبان مادری نزدیک و نزدیک تر می شویم، بسیاری از محلات شهرستان خوی دستخوش دیوارنویسی هایی شده است که در آن به خواسته های حرکت ملی آذربایجان، که از اهم آن رسمی شدن زبان مادری ملت آذربایجان می باشد تاکید فراوانی شده است . این دیوار نویسی ها در حالی صورت می گیرد که در یک ماه گذشته خبر توزیع هزاران اعلامیه وسی دی با مضامینی همچون جنایات ارامنه در قاراباغ – غرب آذربایجان و توطئه های تروریسم کرد –آذربایجان و دغدغه ای به نام زبان مادری از گوشه وکنار این شهر به گوش می رسد. چندی قبل نیز در تاسیس شعبه بانک پارسیان در این شهرِ تابلو بانک مذکور بارها مورد رنگ رنگ پاشی افراد ناشناس قرار گرفته بود که نهایتا آغاز به کار آن در میان تدابیر شدید امنیتی صورت گرفت.

در آستانه فرا رسیدن روزجهانی زبان مادری به همت تعدادی از فعالین جوان حرکت ملی صدها جزوه در رابطه با خواسته های حرکت ملی آذربایجان در میان جمع کثیری از اساتید و دانشجویان دانشگاه های پیام نور – غیر انتفاعی آزاد اسلامی واحد مرکزی و واحد سما وهمچنین دانشکده فنی مهندسی واحد پسران شهر خوی توزیع شد. در این جزوات نسبتا کم حجم به معرفی حرکت ملی آذربایجان خواسته ها وچالش های پیش روی آن نیز پرداخته شده است. و در آخر ضمن تبریک روز جهانی زبان مادری مصوبه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در رابطه با حقوق انسانی ملت های مختلف دنیا که در تاریخ 18 دسامبر 1992 به تصویب رسیده آورده شده است. گفتنی است این جزوه ها استقبال بی نظیری از دانشجویان و اساتید دانشگاه های شهر خوی را در بر داشته است.

روز جهاني زبان مادري و زبان تركي- افشين اميري ججين

2009-02-18T12:41:00.000-08:00

اویرنجی:

توزگون(سه‌شنبه) ۲۹ بهمن ۱٣٨۷ - ۱۷ فوريه ۲۰۰۹

و تو چه مي داني كه ...
زبان اولين وسيله ارتباطي انسانهاست،كه وظيفه اصلي آن برقراري ارتباط كلامي است.اماوظيفه فرعي ديگري را نيز بردوش مي كشد كه بعضا مهمتر از وظيفه اول مي باشد و آن تشكيل يكي از پايه هاي هويت ملي اقوام بشري است.در هرزباني معمولا يك زبان مادر وجود دارد كه شاخه هايي به نام لهجه از آن انشعاب يافته است.يادگيري زبان مادري بر همه گويندگان آن زبان فرض مسلم مي باشد.چرا كه همانگونه كه ذكر شد بدون زبان مادري پايه هاي هويت و شخصيت فرهنگي افراد و به تبع آن جامعه به طور ناقص شكل مي گيرد.شايد به همين دليل سازمانهاي فرهنگي دنيا با ارائه كنوانسيون وبيانيه هاي مختلف خواستار حمايت واحياي زبان مادري اقوام مختلف در سراسر جهان هستند.سازمان يونسكو به عنوان مهمترين سازمان فرهنگي،با نامگذاري 21فوريه به عنوان " روز جهاني زبان مادري " و نامگذاري سال 2008 به عنوان " سال بين المللي زبانها " و ... نقش مهمي در اين ميان ايفا نموده است.

21 فوريه حاصل تلاش مردم كشوري پرجمعيت در حوالي شبه جزيره هند است.كشوري با بيش از 102ميليون نفر جمعيت كه اهل موسيقي شعر و اكثرا تعطيلات هستند.
روز 21فوريه، در ميدان اصلي شهري كوچك در 30 كيلومتري شمال داكا- كه زماني استراحتگاه يكي از راجوهاي هندي بوده است- احمد سليم شاعر محبوب نسل جوان ويكي از مبارزين استقلال بنگلادش از پاكستان درمراسم يادبود زبان مادري و در ميان فرياد "زنده باد زبان مادري" حاضرين؛در دفاع از زبان بنگا و استقلال آن از زبان اردومشغول ارائه خطابه اي آتشين است و همه حاضرين را مبهوت كلمات جادويي خويش نموده است.احمد سليم با شور خاصي صحبت مي كند.تا به شعر معروف خود مي رسد:
و تو كه زبان آب و آفتاب را نمي فهمي
وتو كه لالايي مردم بنگال را درك نمي كني
و تو كه نگاه نرم كودكان شيرخوار را نمي داني
چكونه ضربان قلب مادر بنگال را درك خواهي كرد؟
مادر بنگال،
مادر آب،
مادر هواي شرجي دلتا
زبانت را پاس مي داريم
زبانت را پاس مي داريم
مادر آلونك هاي كنار رودخانه
مادر كرجي هاي رود بنگال
مادر مردان و كودكان ماهي گير و كارگر
مادر مقدس بنگال... .
سليم مي خواند و مردم غرق دراشعار او بودند؛كه ناگهان صداي مهيب گلوله در ميان فرياد " جاسوس هندوستان... جاسوس بت پرستان ... وطن فروش و ... " همه را به خويش آورد.گلوله گلوي احمد سليم را شكافت تا نداي قلبي او براي هميشه خاموش شود.غافل از اينكه چندين سال بعد-21 فوريه 1999- به پيشنهاد دولت بنگلادش و به ياد احمد سليم و هزاران شهيد راه زبان مادري، سازمان يونسكو اين روز را" روز جهاني زبان مادري" بنامد تا زبان مادري براي هميشه در تقويم فرهنگي كشورها زنده بماند.احمد سليم شهيد شد شايد به ميليونها انسان مهجور از زبان مادري طريق كسب زبان مقدس مادري را بياموزدو بهانه اي باشد براي نوشتن سطوري مختصر پيرامون زبان مادري آذربايجاني ها يعني زبان تركي.
مختصري در مورد زبان تركي:
زبان تركي به عنوان سومين زبان قدرتمند دنيا ،زبان بيش از 250ميليون ترك ساكن آسيا و اروپا مي باشد.كه از ميان 28 لهجه اين زبان، 20 لهجه داراي كتابت و ادبيات كتبي مي باشد.خانواده هاي زبان تركي اشتراك نزديكي به هم نشان مي دهند.اين همانندي در عرصه آواشناسي ، مورفولوژي و ساختار نحوي آنهاست.
منشا زبان تركي آذربايجاني شاخه غربي از خانواده بزرگ زبان تركي ازشاخه زبانهاي آلتاييك و آن هم جز دسته زبانهاي اورال-آلتاييك مي باشد. تركي آذربايجاني ،استانبولي و تركمني جز شاخه غربي زبان تركي(اوغوز) و تركي قزاقي،قيرقيزي،اوزبكي و اويغوري جز شاخه شرقي زبان تركي مي باشند-بايد ذكر كرد كه در اين مورد تقسيمات ديگري هم ذكر گرديده است-. از ديگر زبانهاي آلتاييك مي توان به مغولي ،كره اي ،ژاپوني،مانچو وتونقوز اشاره كرد.زبانهاي فنلاندي و مجاري نيز جز شاخه زبانهاي اوراليك مي باشند.
زبانهاي زنده دنيا را علاوه بر منشا بر حسب ساختار نيز به 4 دسته عمده تقسيم نموده اند:
1-تك هجايي:مثل زبان چيني كه هر كلمه بيشتراز يك هجا نبوده و بر اساس موقعيت آن در جمله معاني متعددي مي دهد.
2-قالبي:مثل عربي كه كلمات آن در قالب (ابواب و اوزان)خاصي شكل مي گيرد.(در بعضي از تقسيم بندي ها اين مورد جز زبانهاي تحليلي دسته بندي گرديده است)
3-تحليلي:مثل فارسي و زبانهاي اروپايي كه در ساختن هر كلمه تازه،بن كلمه تماما زير و رو مي گردد.مثال: Go –went-gone كه شكل اصلي فعل درافعال گذشته قابل تشخيص نيست.
4-التصاقي:كه تركي از اين گروه است ودر ساختار آن كلمه هميشه داراي يك بن ثابت است و كلمات با افزودن پسوند به اين بن ثابت ساخته ميشود.مثال:بن فعلي" آل "و افعال " آلديم،آلميشام " و ... .
تركان دنيا در وسعتي از تركستان شرقي در همسايگي چين تا قلب لروپا-كشورهايي نظير آلمان،اتريش،اسپانيا،مجارستان،بلغارستان،روماني،فنلاند و... – زندگي مي كنند.قلمرو تركي آذربايجاني همانطور كه ياقوت حموي ذر معجم البلدان بيان داشته است شامل: " از مرز گيلان(طارم)شروع و تا بردع و دربند در آن سوي رود ارس و ارزنجان در تركيه امروز ادامه مي يابد". تركان اطراف ساوه،همدان،قزوين،اراك،اصفهان،تركان استان مركزي(شهريار- زرند – ساوه )،تركان سونقور در كرمانشاه،تركان خراسان،قشقايي هاي ايران و تركان عراق(اطراف موصل و كركوك) نيز با همين لهجه صحبت مي كنند.
خصوصيات زبان تركي در ميان لهجه هاي مختلف آن يكسان و شامل موارد ذيل مي باشد:
1-در بين صداهاي كلمات هم آهنگي اصوات وجود دارد(ذيلا توضيح داده خواهد شد).
2-جنس و حرف تعريف موجود نيست.
3-صرف به وسيله اضافه كردن پسوند صورت مي گيرد: آل +ديم،آل+دين و... .
4-در صرف اسامي پسوند ملكي به كار مي رود : آل + ديغيم.
5-اشكال افعال غني و متنوع است.
6-حرف جر بعد از كلمه مي آيد:ائودن به معناي از خانه.
7-صفت قبل از اسم مي آيد:قاراداغ
8-بعد از اعداد علامت جمع به كار نمي رود.
9-مقايسه با مفعول منه صورت مي پذيرد: مندن آلچاق
10-براي فعل معين به جاي داشتن از بودن(ايمك)استفاده مي شود.
11-پسوند سوالي موجود است: گلدين مي؟ يا گوردون مو؟ و ...
12-به جاي حرف ربط از اشكال فعل استفاده مي شود:" گوردوگوم داغ " به معناي كوهي كه ديدم كه به غلط بعضي " او داغ كي گوردوم" مي گويند.
13-علاوه بر موارد فوق مي توان از موارد ذيل نيز به عنوان نكاتي كه باعث تمايز و زيبايي زبان تركي از ساير زبانها مي شود نام برد:
1-هماهنگي اصوات كه باعث راحتي تلفظ و خوش آهنگي مي گردد.يعني صداهاي كلفت(O - U- A- I) و صداهاي نازك (Ü-Ö-İ-Ə-E) نمي توانند در ريشه يك كلمه با هم مخلوط شوند.مثال: Görmək ,Qalmaq.تركها هنگام صحبت كردن به فارسي به طور غريزي اين قانون را به كار مي برند.مثلا سميه را Sumaya و عباس را Abbas ذكر مي كنند.
2-كلمات تركي انعطاف زيادي براي اصطلاح سازي دارند.مثلا از كلمات باش(سر)،گوز(چشم)و ديل(زبان) بيش از دويست اصطلاح و تعبير وجود دارد: ديل آچماق – ديللنمه ك – ديلي توتولماق .باش وورماق،باش چكمه ك،باش ايمه ك و ... .
3-پسوندهاي تركي غني و متنوع است و امكان ساخت لغات نو را بالا مي برد. پسوندهايي مثل "چي،ليك،لي،سيز،جيل و ..." .
4- افعال تركي به جز فعل ناقص " ايمك" همگي باقاعده اند.
5-افعال متعدي تركي با اضافه كردن پسوند به فعل لازم به راحتي ساخته مي شوند: اويناماق=بازي كردن(لازم) ، اويناتماق=چيزي را بازي دادن(متعدي).افعال متعدي درجه دو و سه هم در تركي قابل ساخت است: وورماق(متعدي) به معناي زدن- ووردورماق(متعددي درجه دو)،به معني به وسيله كسي زدن – ووردوتدورماق(متعددي درجه سه) به معناي وسيله زدن كسي را فراهم آوردن.
6-زبان تركي حدود 24000 فعل دارد.
7-در زبان تركي كلماتي با اختلاف جزيي در معني وجود دارندكه در ساير زبانها كمتر نظير آن ديده مي شود.مثلا براي دعوا كردن كلماتي مثل : ساواشماق – دويوشمه ك – توتوشماق- توقوشماق – چيرپيشماق – ووروشماق و ... وجود دارد كه هر كدام نوع خاصي از درگيري را مطرح مي كند.
8-تركيب پسوندها و حالات افعال تركي به خلق كلماتي منجر مي شود كه بيان آنها در ساير زبانها با يك يا چند جمله امكان پذير است.مثل " سئويشديرمه ليييك" (1فعل تركي) به معني " آنها را بايد وادار كنيم كه همديگر را دوست داشته باشند" (2جمله فارسي).
9-نفوذ بسياري از لغات تركي در ساير زبانها.مثلا حضور كلمات يوغورت(ماست)، ديب(عمق)، ياشماق(روبند) و ... در زبان انگليسي. ويا كلماتي بين المللي مثل چاققال(شغال) كه در زبانهاي عربي ، انگليسي ،آلماني ، فرانسوي و فارسي به اشكال مختلف ديده مي شود.همچنين مي توان از راهيابي چند هزار لغت تركي به فارسي اشاره نمود كه جز كلمات مصطلح و روزمره زبان فارسي است.مثل: آقا ،خانم،اتو،سراغ،بشقاب و اكثر لوازم آشپزخانه،دوقلو،باتلاق،چوپان،چكش،چادر و... .
***
همانطور كه ابتدائا نيز گفته شد زبان سند هويت هر ملتي است.سندي كه اثبات ان تبلور ذات هر خلقي است.زبان هيچ ملتي در عرف بين المللي احتياج به اثبات ندارد.بزرگترين دليل وجود هر زباني حضور ملتي است كه به آن زبان صحبت مي كنند.درواقع موجوديت هر ملتي در اين كره خاكي نشانه حضور زباني اوست.زباني كه متكلم واقع مي شود و از طريق اصوات،هجاها و آثار مكتوب سند زنده اي به جاي مي گذارد كه جزيي از ميراث بشري است و باعث غناي تمدن بشري در گذر تاريخ مي گردد.خواه متكلمين زبان ميليوني باشد،يا كمتر.در واقع شرايط آموزش زباني با چند صد نفر متكلم هم بايد فراهم باشد.چرا كه حفاظت از فرهنگ هر قومي در درجه اول بستگي به حفاظت و گسترش زبان آن قوم داردو وظيفه همه دولت ها و انسانهاي فكور است كه از موجوديت،حق حيات و فضاي تنفسي زبان هر قوم وقبيله اي با هر كميت متكلمين در ابعاد گوناگون مدافعه نمايند.
در شرايط حاضر با توجه به جمعيت بيش از 40ميليوني تركان ساكن ايران، آموزش زبان تركي به عنوان زبان مادري ايشان در مدارس و دانشگاهها حق مسلم تركان ايران مي باشد.چه اين مورد در اصول مختلف قانون اساسي پيش بيني و لزوم اجراي آن احساس مي گردد.اما متاسفانه در سالهاي اخير در جامعه چند زباني ايران زبان تركي آذربايجاني هنوز جايگاه خود را نيافته است.با توجه به آغاز روند بيداري اجتماعي و موج عظيم رنسانس فرهنگي ،اميد است كه زبان تركي آذربايجاني نيز در مقام مناسب خويش قرار گيرد.زباني كه طي قرون و اعصار از گذرگاههاي خطرناكي عبور كرده ،زباني كه بنا به نظر زبانشناسان به عنوان سومين زبان قانونمند وتوانمند دنيا شناخته شده و حتي يكي از توركولوژهاي معروف اروپايي زبان تركي را اعجاز غير بشري معرفي نموده است.هرچند اين زبان در ايران حالت رسمي ندارد وآن را به زبان مكتوب ديواني ارتقا نداده اند،اما توانمندي هاي ساختاري اين زبان سبب شده كه با وجود تسلط سياست هاي ترك ستيزي و ممنوعيت پخش و نشر آثار مكتوب به اين زبان-علي الخصوص دوران رژيم منحوس پهلوي- هنوز در زمره زبانهاي زنده ولي در حال خطر دنيا باقي مانده و تا سالها به حيات خود ادامه دهد.
اميداست كه با تلاشهاي سياستمداران آذربايجاني و نيز اجراي اصول قانون اساسي توسط دولت جمهوري اسلامي ايران،شاهد تدريس زبان تركي آذربايجاني در مدارس آذربايجان و ايجاد رشته زبان و ادبيات تركي آذربايجاني در دانشگاهها باشيم.كه اين مورد نه به عنوان خواسته اي بزرگ،بلكه به عنوان حق مسلم ميليونها ترك ساكن ايران مي باشد.
بو دالغا باشيميزدان سووشاجاغدير،
سووشماسادا؛
سووشدوراجاغيز.... .

يازان:افشين اميري ججين

وارلیغیمیزدیر دیلیمیز- هیدایت ذاکر

2009-02-18T12:35:00.000-08:00

دوشنبه ۲٨ بهمن ۱٣٨۷ - ۱۶ فوريه ۲۰۰۹
(21 فئوریه« 3 اسفند » دونیا آنا دیلی گونو موناسیبتیله)

اولو تانری یئر اوزونده تام یاراتیق لارینا دیل وئرمیش و اونلارین اؤز دیل لرینی، وارلیق لاری اولاراق بیربیرلرینه تانیق یاراتمیشدیر، بو سؤز یئر کوره سینین اوستونده یاشایان بوتون جانلیلارا، اؤزل لیک له اولو یارانمیش اینسان لارا یاراشان دیر، کوتله لرین قوردوغو چئشیت لی مدنیت لر، گئچمیش ده اؤز یئرلی دیل لریندن آسلانمیش، گلیشمه یاشام لارینی گله جک نسیل لره تاپشیرمیش دیر.
رنسانس دئورینده اینسانلار وارلیق لارینی اؤز کیملیک لرینده ایضاح لاییب یئنی دوشونجه بئجرتمیش دیلر، بو اوزدن رنسانس، توپلوم آراسیندا کؤکسل اولاراق قاناجاق لاردا، داها دوشونجه لر ایسه باخیش لاردا تمل دهییشیم یاراتدی کی اونون آردیجا صنعتی دئوریم باشلانمیش دیر.
سونوج دا بو باخیش دهییشیم لری 19 و 20. جی یوز ایل لیک لرده اینسان لاری توپلوم چرچیوه سینده اؤز میللی حاقلاریندان مودافیعه ائتمه سینه ساری یؤنلتدی، بو چاغ لاردا اینسان دوشوندوکی یئر اوزونده کی یاراتیقلاردان، داها اوستون داها اولو و داها یوکسک ساییلیر، اینسان بو دوشونجه یه مالیک اولدوکی اؤزونو اسکی تعریف لردن آییریب، اویغون شکیل ده من لی یینه یانیت وئرسین.
رنسانسین قایناق سال ده ییشیمینده ن سونرا، اینسان چالیشدی تاریخ بویوندان یارانمیش سورغویا جاواب وئرسین:
من کیمم؟ کیمسه یم؟ نه اوچون دوغولوب یارانمیشام؟ وارلیغیم ندیر؟
بو سورولار هامیسی اینسانین کیملییینده ن آسیلی دیر، بونلارا یانیت اوچون فلسفه لر یارانیب و یئنی مدنیت « میللت» چرچیوه سینده، تاریخ توز توپراغینین آراسیندان باش قاوزاییب و اینسان لار توپلومو تاریخی سورغویا میللت لشمه پروسه سینده جاواب وئردیلر ( بئله لیک له « میللت» یارانیر.)
«من بو وارلیق دا ... وارام، یارانیرام، نفس چکیره م دوغولورام، یارادیرام.»
بیر وارلیغا باغلی لیق دویغوسو نه تکجه اینسان لاری بیربیرینده ن آیری سالمیر بلکی چئشیت لی ایمکان لار یارادیر کی میللت لر اؤز وارلیق لارینی اؤزگور و باغیمسیز بیلهره ک بیر بیرلرینه ائتگی بوراخیب، باغلانتی قوروب و داها بیربیرلرینی تانیسین لار.
20 . جی یوز ایل لیک ده بو وارلیق گئدیشده کی بیر تمل لی اویانیش، کوتله نین آراسیندا ساییلیردی، اینسان لار اؤزلرینه عایید اولان کؤکلو عنصره ال تاپدیلار و او تاپینیش « آنا دیل لری » اولدو.
آنا دیل آنلامی :
کؤک دیل، اؤلکه دیل، تاریخ دیل ساییلیردی، نه بیر اوشاغین اؤز آناسینین دیلی، اوندا آناسی دیلین ده ییشسه ....
بورادا « آنا دیل » سؤزو گلنده بیر توپلومون قایناق سال دیلیندن سؤز گلیر، اؤزل لیک له « آنا دیل » آنلامی «آنا یورد»
سیراسیندا یئر توتور، بو اوزده ن « آنا دیل » بیر میللتین کؤکونو، تاریخی و مدنیتینی بیلدیریر.
بعضی تدقیقاتچیلار « دیلی » یالنیز بیر سیرا سس لرده ن تعریف ائدیرلر، کی اینسانلار بیر بیرلری له باغلانتی قورماق اوچون ایشلدیرلر، آنلامی « دیل » سؤزونو او قدر آلچاق و اسکیک لهدیرلر، کی تعریف جانلی حایوان لارلا بیر چرچیوه ده یئرلشیر، بو اوزده ن اینسانلارین دانیشیق لاری سئرچه لر داها قارغالار و .... باشقالاری لا بیر اولور نییه کی اونلاردا هر شکیل ده بیر بیری له چئشیت لی سس لرله آنلاشیرلار و فیکیرلری نی انتقال وئریرلر، بو تعریف دیله گؤره دوز اولسا اوندا دونیادا مدنیت لر یارانمازدی .
بیلیم سل اولاراق بو حدده گلیشمه لر دونیا اؤلکه لرینده قورولمازدی و حتتا رنسانس یارانیشی اوز وئرمزدی .
سون سؤز بو کی اه یر او تعریف دوز اولسایدی اصلن شوونیسم، فاشیسم و باشقا استبدادی دوشونجه لر چاغداش دا تمل داشی قورولمازدی .
سونوج بو کی هر بیر میللتین یارانیشی، وارلیغی، کیملییی و میللی ادبیاتینین یارانماسی اؤز یئرلی و تاریخی آنا دیلینه باغلیدیر و او میللتین دیری و جانلی قالماسی و اؤز کیملییینده یاشاماسی، آنا دیلینی قوروماق و اونو گؤزلجه یایماسی دیر بو اوزده ن گرک لی دیر هر بیر ائلین میللی « آنا دیلی » اوخول لاردا ایلک ده ن سونونا ده ک ائییتیمی اولوب یازیلیب و اوخونسون، هر بیر اوشاق یا یئنی یئتمه لر، داها گنجلر و اؤیرنجی لر گرک لی دیر اؤز دیل لرینده دوشونوب و فیکیرلرینی گلیشدیرسینلر،
بو ایش هئچ بیر فیکیر و دوشونجه یه قارشی دئییر،
هئچ بیر اینانچ و اعتقادلارلا اوز اوزه گلمیر،
هئچ بیر اینسانی حاق آیاق لانمیر،
گئنیشلی باخارکن هئچ بیر امنیتی چتین لیک یاراتمیر.
سؤزون دوغروسو آنا دیلینین یازیب و اوخوماق « ایسته یی » تام بیر مدنی و یاسال ایستک دیر.

بیزیم وارلیغیمیز آنا دیلیمیزده دیر آنا دیلیمیزده
هیدایت ذاکر « آرازلی »
hedayatz_arazli@yahoo.com
تبریز - 17 فئوریه 2009 – 29 بهمن 1387

حضور فاخته زمانی در صدای آمریکا در رابطه با روز جهانی زبان مادری

2009-02-18T12:31:00.000-08:00

اویرنجی:
اودگون(چهارشنبه) ٣۰ بهمن ۱٣٨۷ - ۱٨ فوريه ۲۰۰۹

این بار برنامه میزگردی با شما در بخش فارسی صدای آمریکا در برنامه ای به مناسبت روز جهانی زبان مادری از خانم فاخته زمانی مدیر انجمن دفاع از زندان سیاسی آذربایجانی در ایران دعوت نموده است تا به عنوان مهمان در این برنامه حضور یابد. دیگر مهمان برنامه نادر پیمانی از فعالین ملی گرای فارس است که خود زاده تبریز است.این برنامه روز جمعه دوم اسفند از ساعت ۲۱ الی ۲۲ شب به وقت تبریز ار بخش فارسی صدای آمریکا پخش خواهد شد و موضوع برنامه زبان مادری وحق تحصیل به زبان مادری است.

بينندگان برنامه بويژه ملت آذربایجان مى توانند در طول برنامه نظرات خود را از طریق ایمیل و یا در تماس تلفنی با این برنامه و در سوالاتشان مطرح نمایند.
http://www.oyrenci.com/News.aspx?newsId=5930

کمپین امضای آموزش به زبان مادری

2009-02-18T12:28:00.000-08:00

تعلیم وتربیت به عنوان ساختار اساسی تمدن بشری و پایه و اساس تفکرات انسانی در طول تاریخ محسوب می شود. در این میان یکی از بنیانی ترین اصل که این نهاد عظیم ( آموزش و پرورش) بر آن تکیه می دهد تعلیم هر فرد به زبان مادری خویش هست و طبق تعاریف قوانین بین المللی حقوق بشر و شاخه علمی فرهنگی وآموزشی سازمان ملل( یونسکو) و اعلامیه جهانی حقوق زبانی، انسانی با سواد اطلاق می گردد که بتواند به زبان مادری « بومی » خود بخواند و بنویسدواینکه این حق را برای همه مردمان روی زمین واجب دانسته اند و همچنین آیه ۲۲ سوره روم ( از نشانه های او است آفرینش زمین و آسمان و اختلاف زبان ها و نژادهاست، اینها آیات خداوند را برای انسان روشن می سازد )
صریحا برگوناگونی و عدم تمایز زبانها بر یکدیگر تاکید کرده است. بدین ترتیب برای ممانعت از نفوذ فرهنگ های بیگانه و برای جلوگیری از تعارضات روانی و حذف فرهنگ بد هویتی در جامعه و مضافا بعنوان یک حق ابتدایی و طبیعی، ما تورک زبانان آذربایجان و سایر نقاط تورک نشین کشور، بعنوان امضا کنندگان این کمپین طبق تصریح اصل ۱۵ قانون اساسی، خواستار اجرای اصل « آموزش به زبان مادری » در مدارس کشور در مقاطع مختلف تحصیلی آموزش و پرورش هستیم

Eyitimlə öyrətim uygarlığın ən əsas nədəni, tarix boyu insanlığın təməl düşüncəsidir.Buarada isə “Eyitimlə Öyrətim” hər bir bireyin ən təməl gərəkçəsi olaraq, anadilində eyitim almaqdır. Uluslararası insan haqları yasaların açıqlamalarında o cümlədən UNESCO və dünya anadil eyitim haqqı bildirişində; Ancaq öz anadilində yazıb oxuya bilən, savadlı və eyitimli sayılır. Bu doğal haq isə bütün insanlığa gərəkliyini özənlə vurğulamaqdadır.
Bu önəmli qonu ilə bağlı yenədə Quran`da rum surəsinin 22. ayətdə:”Onun (Tanrı`nın) yaratdıqlarından yerlə gög habelə çeşitli dil ilə soylardır, insanlığı aydınladan ulu Tanrının ayətlərindəndir”. Bütün bu insani haqlara söykənərək, habelə olumsuz yabancıların ruhsal basqıları və aşağılıq kompleksliklə özünü danma və olumsuz duyğuların aradan qaldırılmasına görə, biz Azərbaycanlı Türklər ilə ölkənin bütün Türk yerləşim yerlerində yaşayan Türklərin, İran anayasasının kəskən şəkildə 15. maddəsində vurğuladığı kimi, bu kampanyanın imzalayanları olaraq istəyimiz; Anadildə öyrətimin bütün ölkə səviyəsindəki tüm oxullarda Eytimlə Öyrətimin başlanmasıdır

http://www.anadili.org/

اگر جرم رضا داغستانی، دفاع از زبان مادری است، پس ما را نیز بازداشت کنید

2008-02-26T21:17:00.000-08:00

چهارشنبه ٨ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۷ فوريه ۲۰۰٨

بیانیه جمعی از دانشجویان دانشگاه پیام نور (نقده)
سال ۲۰۰۸ از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان سال بین الملی زبان معرفی و روز ۲۱ فوریه (۲ اسفند) با تدبیر سازمان یونسکو روز جهانی زبان مادری اعلام شده است. مردم اقصی نقاط جهان مقام زبان مادری خود را با مراسم های مختلفی پاس می دارند،

ولی متاسفانه در آذربایجان این حق نه تنها از مردم سلب می شود بلکه نویسندگان، معلمان زبان و ادبیات ترکی، روزنامه نگاران، دانشجویان و فعالین فرهنگی به بهانه های گوناگونی از سوی نیروهای امنیتی بازداشت می شوند.

این در حالیست که دولت جمهوری اسلامی ایران که خود از امضا کنندگان منشور های حقوق بشر بوده و اصول قانون اساسی ایران بر حرمت و کرامت فرهنگ و زبان مردم تاکید صریح و آشکار نموده است. دو لت جمهوری اسلامی ایران که سیاست جلو گیری و آسیملاسیون فرهنگ و زبان آذربایجان را در پیش گرفته با صرف هزینه های هنگفتی که همه از بیت المال بر داشت می شود برای شکوفایی و پیشرفت زبان پارسی در کشور های افغانستان و تاجیکستان سیمنار و گردهمایی بر پا می کند ولی افسوس در دوم اسفند روز جهانی زبان مادری ما خبر دستگیری یکی از هم دانشگاهی هایمان را به جرم دفاع از زبان مادری خود می شنویم.

رضا داغستانی، دانشجوی سال آخر روان شناسی دانشگاه پیام نور سولدوز (نقده)، مدیر مسئول نشریه دانشجویی چنلی بئل، مسئول وبلاگ فرهنگی چنلی بئل، همکار و نویسنده مطبوعات استانی، معلم زبان و تاریخ ادبیات ترکی آذربایجانی٬ در روز دوم اسفند بدون هیچ دلیل و مدرکی به ناگه و در خانه پدری اش بازداشت و بعد از تفتیش منزل به مکان نامعلوم منتقل و طبق شنیده ها تحت فشار های جسمی و روانی قرار می گیرد.

ما دانشجویان دانشگاه پیام نور سولدوز (نقده) ضمن محکوم نمودن بر خورد های خشونت آمیز با فعالین آذربایجانی، بازداشت رضا داغستانی را نقض آشکار حقوق بشر و حقوق شهروندی دانسته و از مقامات قضایی و امنیتی می خواهیم سریعا فشار های جسمی و روانی بر رضا داغستانی را متوقف نموده و زمینه آزادی هر زودتر وی را از سلول های سرد اداره اطلاعات فراهم سازند. ما آموزش به زبان مادری را حق مسلم و طبیعی هر آذربایجانی دانسته و معتقدیم که رضا داغستانی مرتکب هیچ جرمی نگردیده است. اگر دفاع از زبان مادری جرم است٬ پس ما همه مجرم هستیم، ما را نیز بازداشت کنید.

جمعي از دانشجویان دانشگاه پیام نور سولدوز (نقده)

منبع: اؤیرنجی

آخرین درس

2008-02-26T21:08:00.000-08:00

چهارشنبه ٨ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۷ فوريه ۲۰۰٨

منبع: آزیاشا آزادیاشا

آن روز مدرسه دیر شده بود و من بیم آن داشتم که مورد عتاب معلم واقع گردم؛ علی الخصوص که معلم گفته بود درس دستور زبان خواهد پرسید و من حتی یک کلمه از آن درس نیاموخته بودم. به خاطرم گذشت که درس و بحث مدرسه را بگذارم و راه صحرا پیش گیرم.

هوا گرم و دلپذیر بود و مرغان در بیشه زمزمه ای داشتند.این همه ، خیلی بیش تر از قواعد دستور ، خاطر مرا به خود مشغول می داشت اما در برابر این وسوسه مقاومت کردم و به شتاب ، راه مدرسه را پیش گرفتم.

وقتی از پیش خانه ی کدخدا می گذشتم ، دیدم جماعتی آنجا ایستاده اند و اعلانی را که بر دیوار بود ، می خواندند.دوسال بود که هر خبر ملال انگیز که برای ده می رسید ، از این جا منتشر می گشت.از این رو من – بی آن که در آنجا توفقی کنم – با خود اندیشیدم که « باز برای چه ما خوابی دیده اند؟ » آن گاه سر خویش گرفتم و راه مدرسه در پیش و با شتاب تمام ، خود را به مدرسه رساندم.

در مواقع عادی ، اوایل شروع درس ، شاگردان چندان بانگ و فریاد می کردند که غلغله ی آن ها به کوی و برزن می رفت. با آواز بلند درس را تکرار می کردند و بانگ و فریاد برمی آوردند و معلم چوبی را که همواره در دست داشت ، بر میز می کوبید و می گفت:«ساکت شوید!»آن روز هم من به گمان آن که وضع همان خواهد بود ، انتظار داشتم که در میان بانگ و همهمه ی شاگردان آهسته و آرام به اتاق درس درآیم و بی آن که کسی متوجه تاخیر ورود من گردد ، بر سر جای خود بنشینم اما بر خلاف آن چه من فکر می کردم آن روز چنان سکوت و آرامش در مدرسه بود که گمان می رفت از شاگردان هیچ کس در مدرسه نیست.

از پنجره به درون کلاس نظر افکندم؛ شاگردان در جای خویش نشسته بودند و معلم با همان چوب رعب انگیز که همواره در دست داشت ، در اتاق درس قدم می زد.لازم بود که در را بگشایم و در میان آن آرامش و سکوت وارد اتاق شوم.پیداست که تا چه حد از چنین کاری بیم داشتم و تا چه اندازه از آن شرم می بردم اما دل به دریا زدم و به اتاق درس وارد شدم ؛ لیکن معلم ، بی آن که خشمگین و ناراحت شود ، از سر مهر نظری بر من انداخت و با لطف و نرمی گفت:«زود بیا سر جایت بنشین؛نزدیک بود درس را بی حضور تو شروع کنیم.»

از کنار نیمکت ها گذشتم و بی درنگ بر جای خود نشستم.وقتی ترس و ناراحتی من فرونشست و خاطرم تسکین یافت ، تازه متوجه شدم که معلم ما لباس ژنده ی معمول هر روز را بر تن ندارد و به جای آن ، لباسی را که جز در روز توزیع جوایز یا در هنگامی که بازرس به مدرسه می آمد نمی پوشید ، بر تن کرده است.گذشته از آن ، تمام اتاق درس را ابهت و شکوهی که مخصوص مواقع رسمی است ، فرا گرفته بود ، اما آنچه بیش تر مایه ی شگفتی من گشت ، آن بود که در انتهای کلاس بر روی نیمکت هایی که در مواقع عادی خالی بود ، جماعتی را از مردان دهکده دیدم که نشسته بودند.کدخدا و مامور نامه رسانی و چند تن دیگر از اشخاص معروف در آن میان جای داشتند و همه افسرده و دل مرده به نظر می آمدند . پیرمردی که کتاب الفبای کهنه ای همراه داشت ، آن را بر روی زانوی خویش گشوده بود و از پس عینک درشت و ستبر به حروف و خطوط آن می نگریست.

هنگامی که من از این احوال غرق حیرت بودم ، معلم را دیدم که بر کرسی خویش نشست و سپس با همان صدای گرم اما سخت ، که هنگام ورود با من سخن گفته بود ، گفت:«فرزندان ، این بار آخر است که من به شما درس می دهم.دشمنان حکم کرده اند که در مدارس این نواحی ، زبانی جز زبان خود آن ها تدریس نشود.معلم تازه فردا خواهد رسید و این آخرین درس زبان مادری شماست که امروز می خوانید.از شما خواهش دارم که به درس من درست دقت کنید.»

این سخنان مرا سخت دگرگون کرد.معلوم شد که آن چه بر دیوار خانه ی کدخدا اعلان کرده بودند همین بود که : «از این پس به کودکان ده آموختن زبان محلی ممنوع است.» آری این آخرین درس زبان مادری من بود.مجبور بودم که دیگر آن را نیاموزم و به همان اندک مایه ای که داشتم قناعت کنم.چه قدر تاسف خوردم که پیش از آن ساعت های درازی را از عمر خویش تلف کرده و به جای آن که به مدرسه بیایم ، به باغ و صحرا رفته و عمر به بازیچه به سر برده بودم.کتاب هایی که تا همین دقیقه در نظر من سنگین و ملال انگیز می نمود ، دستور زبان و تاریخی که تا این این زمان به سختی حاضر بودم به آن ها نگاه کنم ، اکنون برای من در حکم دوستان کهنی بودند که ترک آنها و جدایی از آن ها به سختی ناراحت و متاثرم می کرد.درباره ی معلم نیز همین گونه می اندیشیدم.اندیشه ی آن که وی فردا ما را ترک می کند و دیگر او را نخواهیم دید ، خاطرات تلخ تنبیهاتی را که از او دیده بودم و ضربات چوبی را که از او خورده بودم ، از صفحه ضمیرم یک باره محو کرد.معلوم شد که به خاطر همین آخرین روز درس بود که وی لباس های نو خود را بر تن کرده بود و نیز به همین سبب بود که جماعتی از پیران دهکده و مردان محترم در انتهای کلاس نشسته بودند.گفتی تاسف داشتند که پیش از این نتوانسته بودند لحظه ای چند به مدرسه بیایند و نیز گمان می رفت که این جماعت به درس معلم ما آمده بودند تا از او به سبب چهل سال رنج شبانه روزی و مدرسه داری و خدمت گزاری قدردانی کنند.

در این اندیشه ها مستغرق بودم که دیدم مرا به نام خواندند.می بایست که برخیزم و درس را جواب بدهم.راضی بودم تمام هستی خود را بدهم تا بتوانم با صدای رسا و بیان روشن درس دستور را که بدان دشواری بود ، از بر بخوانم اما در همان لحظه ی اول درماندم و نتوانستم جوابی بدهم و حتی جرات نکردم سر بردارم و به چشم معلم نگاه کنم.

در این میان ، سخن او را شنیدم که با مهر و نرمی می گفت:

«فرزند ، تو را سرزنش نمی کنم ؛ زیرا خود به قدر کفایت متنبه شده ای.می بینی که چه روی داده است.آدمی همیشه به خود می گوید ، وقت باقی است ، درس را یاد می گیریم اما می بینی که چه پیشامدهایی ممکن است روی دهد . افسوس؛بدبختی ما این است که همیشه آموختن را به روز دیگر وا می گذاریم.اکنون این مردم که به زور بر ما چیره گشته اند ، حق دارند که ما را ملامت کنند و بگویند:«شما چگونه ادعا دارید که قومی آزاد و مستقل هستید و حال آن که زبان خود را نمی توانید بنویسید و بخوانید؟»

با این همه ، فرزند ، تنها تو در این کار مقصر نیستی.همه ی ما سزاور ملامتیم.پداران و مادران نیز در تربیت و تعلیم شما چنان که باید اهتمام نورزیده اند و خوش تر آن دانسته اند که شما را دنبال کاری بفرستند تا پولی بیش تر به دست آورند.من خود نیز مگر در خور ملامت نیستم؟آیا به جای آن که شما را به کار درس وادارم ، بارها شما را سرگرم آبیاری باغ خویش نکرده ام؟ و آیا وقتی هوس شکار و تماشا به سرم می افتاد ، شما را رخصت نمی دادم تا در پی کار خویش بروید؟

آن گاه معلم از هر دری سخن گفت و سرانجام،سخن را به زبان مادری کشانید و گفت :«زبان ما در شمار شیرین ترین و رساترین زبان های عالم است و ما باید این زبان را در بین خویش هم چنان حفظ کنیم و هرگز آن را از خاطر نبریم؛زیرا وقتی قومی به اسارت دشمن درآید و مغلوب و مقهور بیگانه گردد ، تا وقتی که زبان خویش را هم چنان حفظ می کند ، همچون کسی است که کلید زندان خویش را در دست داشته باشد.» آن گاه کتابی برداشت و به خواندن درسی از دستور پرداخت .تعجب کردم که با چه آسانی آن روز درس را فهمیدم.هرچه می گفت به نظرم بسیار آسان می نمود.گمان دارم که پیش از آن هرگز بدان حد با علاقه درس دستور گوش نداده بودم و او نیز هرگز پیش از آن ، با چنان دقت و حوصله ای درس نگفته بود.گفتی که این مرد نازنین می خواست پیش از آن که ما را وداع کند و درس را به پایان برد ، تمام دانش و معرفت خویش را به ما بیاموزد و همه ی معلومات خود را در مغز ما فرو کند.

چون درس به پایان آمد ، نوبت تحریر و نوشتن رسید.معلم برای ما سرمشق هایی تازه انتخاب کرده بود که بر بالای آن ها عبارت «میهن ، سرزمین نیاکان ، زبان مادری»به چشم می خورد.این سرمشق ها که به گوشه ی میزهای تحریر ما آویزان بود ، چنان می نمود که گویی در چهار گوشه ی کلاس ، درفش و بیرق ملی ما را به اهتزاز درآورده باشند.نمی توان مجسم کرد که چطور همه ی شاگردان در کار خط و مشق خویش سعی می کردند و تا چه حد در سکوت و خموشی فرو رفته بودند.در آن سکوت و خموشی جز صدای قلم که بر کاغذ کشیده می شد ، صدایی به گوش نمی آمد.بر بام مدرسه کبوتران آهسته می خواندند و من در حالی که گوش به ترنم آن ها می دادم ، پیش خود اندیشه می کردم که آیا این ها را مجبور خواهند کرد که سرود خود را نیز به زبان بیگانه بخوانند؟

گاه گاه که نظر از روی صفحه ی مشق خود برمی گرفتم، معلم را می دیدم که بی حرکت بر جای خویش ایستاده است و با نگاه های خیره و ثابت ، پیرامون خود را می نگرد؛تو گفتی می خواست تصویر تمام اشیای مدرسه را که در واقع خانه و مسکن او نیز بود ، در دل خویش نگاه دارد.فکرش را بکنید!چهل سال تمام بود ، که وی در این حیاط زندگی کرده بود و در این مدرسه درس داده بود.تنها تفاوتی که در این مدت در اوضاع پدید آمده بود ، این بود که میزها و نیمکت ها بر اثر مرور زمان فرسوده و بی رنگ گشته بود و نهالی چند که که وی در هنگام ورود خویش در باغ کاشته بود ، اکنون درختانی تناور شده بودند.چه اندوه جان کاه و مصیبت سختی بود که اکنون این مرد می بایست تمام این اشیای عزیز را ترک کند و تنها حیاط مدرسه بلکه خاک وطن را نیز وداع ابدی گوید.

با این همه ، قوت قلب و خونسردی وی چندان بود که آخرین ساعت درس را به پایان آورد .پس از تحریر مشق ، درس تاریخ خواندیم.آن گاه کودکان با صدای بلند به تکرار درس خویش پرداختند.در آخر اتاق ، یکی از مردان معمّر دهکده که کتاب را بر روی زانو گشوده بود و از پس عینک ستبر خود در آن می نگریست ، با کودکان هم آواز گشته بود و با آن ها درس را با صدای بلند تکرار می کرد.صدای وی چنان با شوق و هیجان آمیخته بود که از شنیدن آن بر ما حالتی غریب دست می داد و هوس می کردیم که در عین خنده گریه سر کنیم.دریغا!خاطره ی این آخرین روز درس همواره در دل من باقی خواهد ماند.

در این اثنا وقت به آخر آمد و ظهر فرا رسید و در همین لحظه ، صدای شیپور سربازان بیگانه نیز که از مشق و تمرین باز می گشتند ، در کوچه طنین افکند.معلم با رنگ پریده از جای خویش برخاست .تا آن روز هرگز وی در نظرم چنان پر مهابت و با عظمت جلوه نکرده بود.گفت:

«دوستان ، فرزندان ، من...من...»

اما بغض و اندوه ، صدا را در گلویش شکست.نتوانست سخن خود را تمام کند.سپس روی برگردانید و پاره ای گچ برگرفت و با دستی که از هیجان و درد می لرزید ، بر تخته سیاه این کلمات را با خطی واضح نوشت:« زنده باد میهن! »

آن گاه همان جا ایستاد؛سر را به دیوار تکیه داد و بدون آنکه دیگر سخنی بگوید ، با دست به ما اشاره کرد که «تمام شد.بروید،خدا نگهدارتان باد!»

آفونس دوده - قصه های دوشنبه
یاشاسین آنا دیلیم

یاشاسین تورکی دیلیم

یاشاسین آنایوردوم

یاشاسین آذربایجانیم

(زنده باد زبان مادریم

زنده باد زبان ترکی ام

زنده باد وطنم

زنده باد آذربایجان)

آخرین اخبار از بازداشتهای روز جهانی زبان مادری اورمیه

2008-02-26T21:06:00.000-08:00

چهارشنبه ٨ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۷ فوريه ۲۰۰٨
کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان - آسمک:

به گفته منابع موثق تعداد دستگیرشدگان روز جهانی زبان مادری (دوم اسفند) در ارومیه بسیار بیشتر از آمار منتشر شده است. این منابع در تماس با کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان٬ از نگهداری حدود ۳۰ فعال آذربایجانی در بازداشتگاههای اطلاعات واقع در مناطق ۹ پله (دوققوز پله) و شهرچای ارومیه خبر داده اند.

رضا داغستانی دانشجوی دانشگاه پیام نور نقده٬ مدرس زبان ترکی٬ وبلاگ نویس و روزنامه نگار آذربایجانی که حوالی ظهر دوم اسفند ۱۳۸۶ در پی یورش مأمورین وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران به منزل او در اورمیه دستگیر شده بود٬ در بازداشتگاه اطلاعات در نزدیکی رودخانه شهر چای اورمیه نگهداری می شود.

روز پنجم اسفند خانه پدری وی توسط ۵ نفر از مامورين امنيتی برای بار دوم مورد تفتيش و بازرسی قرار گرفته است. مامورین هنگام بازداشت او کامپیوتر٬ تعدادی سی دی و مجله دانشجویی متعلق به او را ضبط کرده بودند.

این عضو شورای مرکزی کانون نشریات دانشجویی آذربایجانی که با تماس تلفنی خانواده خود را از محل نگهداری خود مطلع ساخته است٬ تا دو هفته ممنوع الملاقات است. خانواده او از احتمال شکنجه وی توسط مامورین بسیار نگران هستند. به گفته آنها ماموران تلاش دارند٬ اتهامات كذايی همچون اهانت به مقدسات و پیامبر اسلام را وارد پرونده فرزندشان کنند.

رضا داغستانی مدیر مسئول نشریه دانشجویی "چنلی بئل" و همکار مطبوعات محلی در استان آذ‌ربایجان غربی می باشد. نوشته هایی از او در دوهفته نامه فردای ما و هفته نامه های توقیف شده صدای اورمیه و ندای سولدوز (نقده) به چاپ رسیده است.

رضا داغستانی همچنین در تشکیل ائتلاف "ارومیه صدای آذ‌ربایجان" برای فعالیت در اتخابات ۲۴ اسفندماه مجلس شورای اسلامی ایران شرکت داشته است. او به همراه پنج تن دیگر با انتشار نامه سرگشاده ای در تاریخ ۱۶ بهمن ماه به دلیل رد صلاحیت غیرموجه و غیر دموکراتیک نامزدهای این ائتلاف٬ ائتلاف را منحل کردند.

همچنین شهرام قلیزاده و سعید نصیری دو فعال جوان اورمیه ای که روز سی ام بهمن ماه هنگام پخش اعلامیه دستگیر شده اند٬ همچنان در بازداشت به سر می برند.

شهرام قلیزاده قبلا نیز در تاریخ پنجم خرداد ۱۳۸۵ سه روز بعد از تظاهرات گسترده مردم اورمیه در اعتراض به کاریکاتور روزنامه دولتی ایران٬ بازداشت و بعد از ۲۵ روز بازداشت در بازداشتگاه اطلاعات با قرار وثیقه آزاد شده بود. سعید نصیری فعال ۱۸ ساله اورمیه ای نیز سابقه بازداشت قبلی دارد. او روز ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۶ چند روز قبل از سالروز اعتراضات خرداد ۱۳۸۵ دستگیر و بعد از چند هفته بازداشت موقت٬ به قید وثیقه آزاد شده بود.

آشیق عسگر ساعد استاد آواز اورمیه ای که صبح دوم اسفند بازداشت شده بود٬ آزاد شده است.

سه‌شنبه ۷ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۶ فوريه ۲۰۰٨
علیرضا جوانبخت
سخنگوی کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان-آسمک
quluncu@gmail.com

نشست تشکل آرمان دانشگاه آزاد تبریز با موضوع زبان مادری بالاخره مجوز گرفت

2008-02-25T05:55:00.000-08:00

اویرنجی نیوز: با توجه به خبری که در وبلاگ آرمان منتشر شده است، بالاخره دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز موفق به اخذ مجوز جهت برگزاری مراسم گرفته اند.

گفته می شود به درخواست این تشکل که در 18 بهمن تحویل هیات نظارت قرار گرفته بود، بالاخره پس از 18 روز و پس از سپری شدن دوم اسفند جواب مثبت داده شده است. هنوز تاریخ دقیق مراسمی که قرار است برگزار شود اعلام نگردیده است.

بنظر می رسد فعالان دانشجوئی جهت مقابله با سیاست سانسور و مخالفت با اجرای برنامه ها در زمانهای رسمی که توسط حکومت اعمال می گردد به سیاست برگزاری مراسم ها در روزهائی دیگر روی آورده اند تا تنور مطالبات ملی در دانشگاههای کشور همواره داغ باشد.

مراسم بزرگداشت روز زبان مادری در دانشگاه صنعتی سهند تبریز

2008-02-25T04:14:00.000-08:00

سهند سسي -يکشنبه ۵ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۴ فوريه ۲۰۰٨

امروز 5 اسفند ماه مراسم گرامیداشت روز زبان مادری در دانشگاه صنعتی سهند تبریز برگزار شد.

در این مراسم که به صورت اعتراضی بود ، دانشجویان با تجمع در مقابل ساختمانهای آموزشی این دانشگاه و با در دست داشتن پلاکاردهایی روز جهانی زبان مادری را گرامی داشته وحقوق حقه ملت تورک آذربایجان را مبنی بر حق برخورداری از آموزش به زبان مادری واجرایی شدن اصول 15 و 19 قانون اساسی را خواستار شدند.

تجمع دانشجویان از ساعت 13 با هدیه دادن گل و نمایش پلاکاردها آغاز شد که در آن شعارهای:

آنا دیلینده مدرسه ،اولمالیدیر هر کسه
زنده باد زبان مادری ،یاشاسین آنا دیلیم
آموزش به زبان مادری ،حق اولیه هر انسان
آذربایجان اویاقدی ،اوز دیلینه دایاقدی
برخورداری از حقوق ملی و فرهنگی یکسان ،شرط اولیه اتحاد ملی
اجرای اصول 15 و 19 قانون اساسی
...
به چشم می خورد و با سکوت اعتراض آمیزی همراه شد.

در ابتدای این مراسم حراست دانشگاه و امورفرهنگی شروع به فیلمبرداری از مراسم نمود که با اعتراض شدید دانشجویان ،این کار متوقف شد. دانشجویان تورک این دانشگاه با شور خاصی در این مراسم شرکت نموده بودند .

مراسم دانشجویان با سخنرانی تنی چند از دانشجویان و قرائت پیام دبیر کل یونسکو در مورد 21 فوریه، روز جهانی زبان مادری در ساعت 13.30 به اتمام رسید.

عکس هایی از این مراسم:

http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00020.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/Picture102.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/20080224227.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00019.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00011.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00025.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00014.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00064.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00016.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00066.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00070.jpg

ادامه عکس ها:

http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/Picture100.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/Picture099.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/Picture088.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/Picture059.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/Picture010.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00111.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00072.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00071.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00068.jpg
http://img.villagephotos.com/p/2007-12/1289975/DSC00090.jpg

بازداشت ۱۵ نفر به خاطر پخش اعلاميه های دعوت به تظاهرات روز جهانی زبان مادری

2008-02-24T23:07:00.000-08:00

صدای آمريکا - 23/02/2008

بنا به گزارشهای رسيده در پی پخش گسترده اعلاميه های دعوت به شرکت در تظاهرات روز جهانی زبان مادری در آذربايجان، روز پنجشنبه در شهرهای اروميه، نقده و زنجان دست کم پانزده نفر بازداشت شده اند .

بنا بر اين گزارش رضا داغستانی دانشجو و روزنامه نگار آذربايجانی روز پنجشنبه در پی يورش مامورين امنيتی وزارت اطلاعات به منزلش در اروميه دستگير شده است.

اين گزارش می افزايد دست کم چهار نفر در اروميه به دليل پخش اعلاميه های دعوت به شرکت در تظاهرات توسط نيروهای امنيتی دستگير شده اند.

آخرین اخبار از بازداشت شدگان روزجهانی زبان مادری در ارومیه

2008-02-23T03:48:00.001-08:00

شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

ساوالان سسی : بدنبال انتشارخبرهاي مبنی بر اینکه گروه هايي در نظر دارند در روز دوم اسفند ماه به مناسبت روز جهاني زبان مادري، در شهرهاي مختلف آذربايجان از جمله اورمیه تجمعات اعتراض آميز برگزار کنند. ماموران وزارت اطلاعات و نيروي انتظامي از همان زمان اقدام به بازداشت تعدادي از فعالين کردند.

بنا به اخبار رسیده از شهر ارومیه سعید نصیری (۱۷ ساله)، و شهرام قلیزاده دو نفر دیگر از فعالینی هستند که در تاریخ سی ام بهمن به دلیل پخش اعلامیه های دعوت به شرکت در تظاهرات توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده اند.

پیش از این خبر بازداشت روزنامه نگار٬رضا داغستانی٬ آشیق عسگر ساعد و مهدی نوری در این شهر منتشر شده بود.

اسامی چند نفر دیگر از دستگیر شدگان، هنوز مشخص نشده است.

از وضعیت و محل نگهداری بازداشت شدگان تاکنون اطلاع خاصی در دست نیست و مقامات قضایی و امنیتی از ارائه هرگونه اطلاعاتی به خانواده آنها خودداری می کند.

طومار ارسالی به دبیرکل یونسکو در سالروز روز جهانی زبان مادری

2008-02-23T03:46:00.000-08:00

متن فارسی - ترجمه: اویرنجی

به یونسکو:

قابل توجه دبیرکل یونسکو - جناب آقای کویچیرو ماتسورا

احتراما به اطلاع میرساند که از طرف حکومت جمهوری اسلامی ایران اقدامات سیستماتیکی برای توقیف زبان تورکی آذربایجانی و تحمیل زبان فارسی در جریان میباشد .

در اغلب جوامع، زبانهای نوشتاری و گفتاری رایج در آن کشورها از ارزش یکسانی برخوردار میباشند و در چنین جوامعی، روز جهانی زبان مادری (21 فوریه) روز بزرگداشت (زبانهای رایج در این کشورها) و شادی به حساب میآید ولی در ایران با 35 ملیون تورک آذربایجانی چنین وضعیتی وجود ندارد.

از سال 1925، حکومتهای ایران استفاده از زبان تورکی آذربایجانی را در سیستم آموزشی ایران یعنی جایی که ملیونها کودکی که والدین آذربایجانی دارند ممنوع کرده و حتی یک مدرسه وجود ندارد تا این کودکان زبان مادری خود را فرا گیرند. از طرف دیگر زبان فارسی بعنوان تنها زبان مورد حمایت حکومت ایران با زور و اجبار به آنها تحمیل میشود.

در حال حاظر علاوه بر استانهای آذربایجان، در سایر مناطق ایران شامل استانهای زنجان، همدان، مرکزی، شمال خراسان و شهرهای اراک و ساوه زبان غالب و اکثر مردم تورکی آذربایجانی میباشد. همچنین تورکهای قشقایی در استان فارس واقع در مرکز ایران به این زبان تکلم میکنند. تمامی این مردمان تحت حکومت ایران از گذراندن حتی یک واحد درسی در مدارس از دوره ابتدایی تا دبیرستان محرومند.

هرساله در جهت بزرگداشت روز جهانی زبان مادری، مردم تورک آذربایجان سعی در برگزاری جشن را داشته ولی همواره با بی مهری و انکار حقوق خود از طرف حکومت مواجه میشوند. رژیم جمهوری اسلامی ایران فعالین فرهنگی و زبانی آذربایجان را بازداشت و روانه زندان کرده و با کسانی که سعی در احقاق حقوق اولیه و اساسی و انسانی ما دارند برخورد میکند. روزنامه نگاران و نویسندگان به زبان تورکی آذربایجانی توسط پلیس مخفی، مامورین وزارت اطلاعات رژیم ایران، مورد شکنجه و آزار قرار میگیرند. آنها همواره تحت آزار و اذیت این مامورین قرار داشته و برچسبهایی چون "پان ترک" یا "جدایی طلب" به آنها چسبانده میشود.

فرهنگ، محصول تلاش یک ملت در طول تاریخ و زبان، بخش جدایی ناپذیر هر فرهنگی میباشد. بنابراین، فرهنگ هر ملتی حامل تمام ارزشهایی است که آن ملت جهت درک پیشینیان خود و به دست آوردن جایگاه جهانی خود به آن نیازمند میباشد. با ایجاد محدودیت و مشکل تراشی برای افراد یک ملت که در صدد فراگیری زبان مادری خود میباشند، نه تنها یک زبان در معرض نابودی قرار میگیرد بلکه همراه با آن فرهنگ، تاریخ، میراث و اقتصاد آن ملت نیز از بین میرود.

ما خواهان توجه جدی شما به این امر خطیر میباشیم که در ایران فرهنگ و زبان بیش از 30 میلیون آذربایجانی در معرض خطر میباشد. از طرف آذربایجانیهای ایران، ما خواهان موضع گیری شما در جهت حمایت از حق فرگیری زبان مادری خود میباشیم.

با احترم

http://www.petitiononline.com/anadil/

شعر ترکمنی (( انه دیل )) از سروده های آقای منصور طبری

2008-02-23T00:53:00.001-08:00

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨
روز 21 فوریه (2 اسفند) روز جهانی زبان مادری را گرامی می داریم
شعر ترکمنی (( انه دیل )) از سروده های آقای منصور طبری
جهت دانلود و شنیدن فایل صوتی این شعر با صدای آقای طبری اینجا را کلیک کنید
قولاق قویونگ قارداشلار اویلانینگ بو سؤزلره
تورکمن دیلی قالیپ دوور یاش دولسون بو گؤزلره
تأزه تأزه سؤزلری آیری دیلدن قوشدیلار
تورکمن دیلین کیچلدیب اوز دیلیندن گچدیلر

جهت خواندن بقیه شعر اینجا را کلیک کنید

http://www.turkmenstudents.com/

بار دیگر زنجان - زنگان اوشاغی

2008-02-23T00:51:00.000-08:00

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

2 اسفند روز جهانی زبان مادری هم آمد و سپری شد. روزی که آذربایجان به همت جوانانش بار دیگر قدرت و غیرت خود را به جهانیان و مخصوصا به شونیست های تا بن دندان مسلّح فارس و « مانقورد » های بومی اش نشان داد.

در خبر ها از اختناق به غایت گسترده در شهر های مختلف آذربایجان خواندیم و بخشی را خود به چشم دیدیم. دیدیم که چگونه رژیم اسلامی ( ؟) نیروهای مزدور خود را در میادین مرکزی شهر های آذربایجان رها کرده تا مبادا صدای حق طلبی و هویت خواهی جوانانش شنیده شود. من به چشم خود در زادگاهم زنجان دیدم که چگونه مرکز شهر ( سبزه میدان، میدان انقلاب، چهار راه سعدی و سعدی وسط ) جولانگاه نیروهای نظامی و انتظامی و اطلاعات و بسیجی های خود فروخته بود. دیدم که این بار نه تنها نیرو های مرد که اتوبوسی از زنان را نیز آورده بودند و این حکایت از ترسی شدید از زنان و دختران شهر مان را میداد. و اینبار حتی انتشارات پینار و مدیر آن خانم ش – ج نیز از دست این هویت ستیزان در امان نمانده بود. دیدم که چگونه پارچه نوشته هایی با عنوان « اجرای طرح ارتقاء امنیت اجتماعی » در سبزه میدان نصف کرده و چگونه دوربینهای گسترده ای در میادین اصلی شهر از جمله در میدان انقلاب و در جوار بانک صادرات نصب کرده بودند تا دیگر اینبار کاملا اوضاع را به دست بگیرند و صدای جوانانمان را در نطفه خفه کنند. همان سان که کردند ! همان سان که با باتوم به جان جوانان شهر افتاده و قبل از آغار مراسم به ضرب و شتم پرداختند . همان سان که چند روز پیش از آن « شهرام الله مرادی » را گرفته و چندین ماه پیشتر هم ( ودر واقع از 2 اسفند سال گذشته ) سعید و جلیل و بهروز را گرفته بودند و نیز بعد علیرضا و لیلا حیدری را هم گرفتند. نمی دانم امسال آیا به جز شهرام کسی از زنجان بازداشت شده یا نه ؟( الله اعلم ) در هر صورت این نشان دهنده ی قدرتمند شدن حرکت ملی آذربایجان و ترسیدن و لرزیده بر اندام پایتخت نشینان و ایادی بومی اش افتادن است! میدانیم که در شهرهای مختلف آذربایجان و از جمله در زنجان اعلامیه های مختلف و زیادی درباره روز جهانی زبان مادری پخش شده بود. همین که جوانان می آیند و در کمال تعجب مرکز شهر را به مثابه پادگان نظامی می بینند و از عمق خفقان آگاه میشوند خود گامی به سوی پیروزی است. من باور دارم دیگر تاب و توان نیروهای اطلاعاتی و امنیتی به سر آمده و از اینکه تمامی سال 24 ساعته باید مراقبت جوانان و هویت طلبان باشند خسته شده اند. چند هفته پیش من خود شاهد بودم در مراسم شب تاسوعا که دسته عزاداری حسینیه اعظم زنجان برپا بود چقدر نیروهای لباس شخصی اطلاعاتی ( آن عده را که می شناسم ) در شهر پرسه می زدند و جوانان را زیر نظر داشتند، با اینکه هیچ برنامه از طرف هویت طلبان تدارک دیده نشده بود. غرض از این گفته اینکه خوشبختانه این حرکت ، مقطعی و موقتی نیست که با نمایش قدرت نیروی نظامی و انتظامی سست و نابود شود. این حرکت و فرایندی مستمر است تا آزادی! و انشا الله این حرکت میرود تا نه تنها حقوق زبانی ( و اقتصادی و اجتماعی و... ) ملت آذربایجان را استیفاء نماید بل حقوق دیگر ملتهای تحت ستم ایران و نیز حتی حقوق - اندک معوق مانده ی - پان فارسیستها و حقوق سکولار ها و دیگر گروهی ها را نیز تامین نماید و آزادی و برابری و عدل و دمکراسی و حقوق بشر را هدیه ی ایران کند. هر چند این بار نیز چون همیشه ی تاریخ آذربایجان جانباز هزینه ی آن را خواهد پرداخت. اما عیبی ندارد و از آذربایجان جز این انتظاری نیست. به قول استاد شهریار:

در مکتب عشق وطن جان باختن آموخته یا رب که بودست از ازل استاد آذربایجان

دست در دست هم به امید آن روز . مقاومت پر صلابت تر از همیشه ادامه دارد!

لازم به یاد آوری است که اولا این نوشته در بر دارنده بخشی – و فقط بخشی – از مشاهدات من از روز جهانی زبان مادری در زنجان است، آن هم محدود به مرکز شهر و در ساعتی محدود. و دوما بر تابنده ی نظر شخصی من است . سوما امیدوارم دیگر دوستان هم چه از زنجان و چه از دیگر شهر ها مشاهدات خود را مکتوب نمایند.

www.oyrenci.com

سانسور کامل اخبار مربوط به مراسم زبان مادری از سوی بخش فارسی رادیو بی بی سی

2008-02-23T00:47:00.000-08:00

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

تجلیل از روز جهانی زبان مادری در کابل
از روز جهانی زبان در افغانستان در حالی تجلیل شده است، که این کشور در روز های اخیر با موجی از تنش های مختلف در زمینه استفاده از زبان مادری رو به رو بوده است.

سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد ( یونسکو) سال روان را سال زبان های مادری نام گذاری کرده است.

بسیاری از آشنایان به مسایل زبانی در افغانستان به این عقیده اند که عمدتاً تنش های موجود در عرصه مسایل زبانی برخاسته از نیات سیاسی است و نمی تواند به معضل جدی در میان افغان ها تبدیل شود.

در حال حاضر در افغانستان زبان های پشتو و دری به عنوان زبان های رسمی این کشور در قانون اساسی در نظر گرفته شده است؛ ولی در کنار آن به رشد زبان های دیگر در مناطقی که به آن زبان ها سخن گفته می شود نیز تاکید شده است.

این نهمین سال است که سازمان ملل متحد از روزی به نام روز جهانی زبان در سراسر جهان تجلیل می کند. امسال این روز به نام "سال زبان مادری" از سوی سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل متحد، یونسکو، نام گذاری شده است.

در مراسم رسمی که به این مناسبت در شهر کابل روز پنجشنبه (۲۱ فبروری) برگزار شد، حنیف اتمر، وزیر معارف افغانستان، سخن گفتن به زبان مادری را حق تمام شهروندان افغان خواند و گفت دولت وظیفه دارد این حق را برای همه اتباع افغانستان تامین کند.

قربانی

آقای اتمر گفت: "آنچه که من حیث حق به ملت بزرگ افغان داده شده، و به فرزندانش داده است، به هیچ وجه نباید قربانی تفکر سیاسی و ملاحظات سیاسی شود."

در همین حال آقای اتمر از آغاز برنامه های جدید وزارت معارف افغانستان در عرصه آموزش به زبان های مادری در سراسر افغانستان خبر داد.

وزیر معارف افغانستان افزود: "به آن هموطنان ما که به زبان های ازبکی، بلوچی، پشه ای، نورستانی و پامیری صحبت می کنند این خبر خوش را بدهم که ما ترتیبات کامل را به خاطر تدریس این زبان های شیرین ملی خود در نظام معارف (آموزش و پرورش) روی دست گرفته ایم."

تنوع زبانی

در پیامی که از سوی رییس سازمان یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان انتشار یافته و در مراسم تجلیل از روز جهانی زبان در کابل، ترجمه آن خوانده شد، بر تکثر زبانی، به عنوان پدیده با اهمیت در رسیدن به همگرایی در میان جوامع، تاکید شده است.

در این پیام آمده است: "به مناسبت نهمین سالگرد روز جهانی زبان مادری من بر اهمیت تنوع زبانی و چند زبانی تاکید می کنم، تا در فراگیری آموزش و پرورش، در دستگاههای قضایی و اداری، در آزادی فرهنگی و رسانه ها و فضای مجازی اینترنت و معاملات به رسمیت شناخته شود."

تنش

افغانستان در حالی از روز جهانی زبان و، به ویژه سال زبان مادری، تجلیل می کند که این کشور در روز های اخیر با موجی از تنش های تب آلود در عرصه زبان رو به رو است.

این تنشها در پی مجازات سه روز نامه نگار تلویزیون ملی افغانستان، به دلیل استفاده از واژگان فارسی دری، از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ این کشور به وجود آمد.

سهل انگاری

اسدلله ولوالجی، از نویسندگان ترک زبان افغان، عدم تحرک جامعه زبانی افغانستان و سهل انگاری دولت ها را در عدم رشد زبان های رسمی و محلی افغانستان مهم ارزیابی کرد.

آقای ولوالجی گفت: "زبان دری زبانی است که به زور بر مردم منطقه تحمیل نشده است. اقوام مختلف در آسیای میانه، افغانستان، هند، ایران و ترکیه این زبان را به طور طبیعی پذیرفته اند."

او افزود: "ملت افغانستان نه خود حرکتی به طرف پیشرفت زبان خود کرده و نه دولتهایی که در این کشور ایجاد شده به خاطر رشد این زبان(فارسی دری) قدمی برداشته اند."

بسیاری از آشنایان به مسائل زبانی در افغانستان با توجه به نابسامانی های زبانی در این کشور معتقدند که در کنار رشد زبان های محلی افغانستان دولت این کشور باید برنامه هایی را در عرصه فرهنگ سازی و غنای زبان های موجود در این کشور آغاز کند.

در حال حاضر زبان های افغانستان به دلیل عدم رابطه با دیگر زبان های دنیا، که عمدتاً از راه ترجمه متون صورت می گیرد، به کمداشت های فراوانی در عرصه واژگان و اصطلاحات علمی، فلسفی، اقتصادی و فرهنگی رو به رو است.

مراسم روز جهانی زبان مادری در بنگلادش با اجرای برنامه هایی برگزار شد

2008-02-23T00:45:00.000-08:00

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

یک زبان جدید، یک زندگی جدید است. روز ۲۱ فوریه‌ به نام “روز زبان مادری“ نام‌گذاری شده است. روزی که از سال ۲۰۰۰ تا کنون به همت یونسکو گرامی داشته می‌شود تا از نیمی از زبان‌های دنیا که در حال انقراض هستند حمایت شود.

در زبان اسکیموها، مسافت به ”فرسنگ“ یا ”کیلومتر“ محاسبه نمی‌شود بلکه با واحد ”خواب“ سنجیده می‌شود. بله تعجب نکنید. اسکیموها می‌پرسند: «چند بار باید خوابید و بیدار شد تا به مقصد رسید؟» . در زبان‌های دیگر نیز می‌توان مشابه این مثال را یافت. مثلاً عبارت ”خسته نباشید“ در زبان فارسی که ترجمه‌ی آن به زبان‌های دیگر به شنونده امر می‌کند که نباید خسته باشد! یا اصطلاح ”دستت درد نکند“ . چرا باید دست کسی که آدرسی را توضیح داده است، درد گرفته باشد؟ در واقع برای درک مفهوم درست عباراتی از این دست که در زبان‌ها و لهجه‌های مختلف به وفور یافت می‌شوند و گاهی برگرداندنشان به زبان دیگر، معنایی کاملاً متفاوت به خود می‌گیرد، باید پیشینه‌ی آن زبان و فرهنگ مردمان آن‌را شناخت.

زبان، بازتاب‌دهنده‌ی فرهنگ مردمی است که به آن زبان سخن می‌گویند، نماینده‌ی هویت آنهاست و دنیای آنها را تشریح می‌کند. زبان پدیده‌ای است که هم‌چون موجودی جاندار با مردمان خود زندگی می‌کند، آنها را در بازگو کردن دنیای‌شان یاری می‌دهد، در کنارشان می‌بالد و تغییر و تحول پیدا می‌کند و حتی گاهی می‌میرد. مرگ هر زبان به معنای مرگ گوشه‌ای از فرهنگ بشری است.

دیوید هیکس (Davyth Hicks) سردبیر یک سرویس خبری فعال در زمینه‌ی زبان‌های کوچک اروپایی معتقد است: «تنوع زبانی، قسمتی از تنوع زیستی است. وقتی حیوانات و جانوران از بین می‌روند، به ضرر سیاره‌ی ماست اما به‌نظر من اگر زمانی زبان‌های دیگر از بین بروند و تنها انگلیسی و فرانسه یا چینی باقی بمانند، جهان ما فقیرتر شده است» .

سر بریدن یا با شمشیر یا با پنبه

برای حفظ این تنوع زبانی و تنوع فرهنگی، سازمان ملل متحد، سال ۲۰۰۸ را ”سال جهانی زبان‌ها“ نامیده است. سال زبان‌ها، هم‌زمان با ”روز جهانی زبان مادری“ (۲۱ فوریه) آغاز می‌شود. این مراسم به‌صورت رسمی در مقر یونسکو در شهر پاریس و با سمیناری آغاز می‌شود که در آن شرکت‌کنندگان از سراسر دنیا، برنامه‌های منطقه‌ای و ملی خود را برای حفظ تنوع زبانی اعلام می‌کنند.

یک نکته بر همگان روشن است و آن‌ این‌که تنوع زبانی در حال پسرفت است. به گونه‌ای که در حال حاضر از حدود ۷ هزار زبان زنده‌ی دنیا، نیمی از آنها در معرض انقراض قرار دارند که برخی برخوردهای سیاسی با اقلیت‌ها، یکی از عوامل مهم این تهدید است.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift: زمانی که دولت استرالیا، اهالی قبیله‌ی Aborigines را وادار می‌کند که زبان خود را کنار بگذارند و اگر یک بومی در حال صحبت به زبان مادری دستگیر شود، با او برخورد شده یا حتی به مرگ محکوم می‌شود؛ یا زمانی‌که دولت وقت پاکستان در سال ۱۹۵۲ تصمیم می‌گیرد زبان اردو را که تنها ۳ ٪ مردم این کشور به آن صحبت می‌کنند، زبان رسمی اعلام کند، نمی‌توان انتظار شکوفایی تنوع زبان‌ها را داشت.

گرچه امروز برخورد دولت‌ها با زبان‌های اقلیت ملایم‌تر شده است اما این اقلیت‌ستیزی خود را با شکل دیگری نشان می‌دهد. به‌عنوان مثال زبان کردی هنوز در مدارس ترکیه تدریس نمی‌شود. در کشور چین دست‌کم هفت زبان رسمی با بیش از ۱۳۰ لهجه وجود دارد که از این میان، از دهه‌ی ۱۹۵۰ ، تنها دو زبان (Mandarin و Putonghua) به‌عنوان زبان‌های رسمی شناخته می‌شوند. دو زبانی که تنها نیمی از ۳ /۱ میلیارد جمعیت چین به آنها صحبت می‌کنند.

نکته‌ی جالب این‌که Putonghua در شهرها برای یافتن شغل مناسب یک مزیت به شمار می‌رود که خود انگیزه‌ای است تا والدین، کودکان را به سمت یادگیری آن هدایت کنند.

بسیاری از زبان‌ها نیز در معرض انقراض قرار دارند، پیش از این‌که حتی یک بار بر روی کاغذ آمده باشند. تنها در قاره‌ی آفریقا بیش از ۲ هزار زبان مختلف وجود دارد. اما در بسیاری از کشورهای این قاره زبان‌های انگلیسی، فرانسه یا پرتغالی، زبان رسمی هستند.

پیوند زبان با توسعه‌ی عدالت اجتماعی

به عقیده‌ی برخی کارشناسان، زبان، حکومت و دموکراسی در پیوندی تنگاتنگ با هم قرار دارند. به این معنی که اگر در یک کشور خاص، گروهی از مردم به زبانی صحبت می‌کنند که آن‌را سال‌ها پیش، استعمارگران برایشان به میراث گذاشته‌اند، این گروه، از جامعه‌ی خود جدا افتاده‌‌اند.

مثالی ساده موضوع را روشن می‌کند. در کشور هندوستان با وجود این‌که زبان هندی –به همراه انگلیسی – زبان رسمی است اما تنها ۴۰ درصد از مردم به آن صحبت می‌کنند. در این کشور ۶۰۰ قوم مختلف در کوهستان‌ها، به زبان‌هایی صحبت می‌کنند که اصلاً در مدارس آموزش داده نمی‌شوند. در هندوستان از حدود ۴۰۰ زبان مختلف، تنها ۶۰ زبان در مدارس تدریس می‌شوند.

البته اقدامات مثبتی نیز در زمینه‌ی ارتباط فرهنگ، زبان و هویت صورت گرفته است. امروزه متن‌ها از زبان‌هایی نوشته می‌شوند که پیشتر تنها صحبت می‌شدند. این دقیقاً همان هدفی است که کارشناسان در قالب ”سال جهانی زبان‌ها“ بر آن تأکید می‌کنند.

دویچه‌وله

بزرگداشت زبان مادری؛ زبان همچون پاره ای از هويت...

2008-02-23T00:39:00.001-08:00

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨

الهه روانشاد

روز ۲۱ فوريه روز بزرگداشت زبان مادری است و امسال اين روز در سال بزرگداشت زبان های گوناگون جهان گرامی داشته می شود.

نهاد جهانی آموزشی، علمی فرهنگی سازمان ملل متحد، يونسکو، از وجود ۶ هزار و ۸۰۹ زبان در جهان خبر می دهد که در ميان آنها، يک صد و ۱۱۴ زبان ايما و اشاره نيز وجود دارد.

اما همه اين زبان ها به يک اندازه مورد استفاده قرار نمی گيرند. ۳۰۰ زبان در اين ميان در ميان جمعيتی اندک رواج دارد و تنها حدود يک ميليون نفر با اين زبان ها سخن می گويند.

زبان چينی ماندارين، اما، گوی سبقت را از ديگر زبان ها ربوده است و پس از آن زبان های هندی، اسپانيايی و انگليسی به ترتيب در رده های بعدی از نظر ميزان استفاده و رواج در کشورها و جوامع گوناگون قرار دارند.

به باور يونسکو، زبان ها، قلب های تپنده زندگی اقتصادی و فرهنگی جوامع هستند.

يونسکو گونه گون بودن زبان ها و فرهنگ ها را بسان تنوع زيست موجودات بر روی کره خاکی يک نياز حقيقی قلمداد کرده، هشدار می دهد که نيمی از زبان های جهان يا در حال از دست دادن غنای خود هستند و يا در روندی تدريجی رو به زوال می روند.

براساس گزارش يونسکو، هر دو هفته، گقتار به يکی از اين بيش از شش هزار زبان جهان متوقف می شود.

اختصاص روزی به بزرگداشت زبان مادری از سال ۱۹۹۹ آغاز شد و امسال روز جهانی زبان مادری در حالی گرامی داشته می شود که مجمع عمومی سازمان ملل متحد، امسال را سال جهانی زبان ها ناميده و مسئوليت اجرايی آن برعهده يونسکو نهاده شده است.

يونسکو زبان های جهان را عرضه کننده سرمايه های بی بديل و ايده های خلاق انسان ها می نامد؛ ايده هايی که در گذر تاريخ، با بهره ورشدن از ميراث های فرهنگی و آداب و آيين های محلی بارور شده اند و از طريق زبان های گوناگون بيان می شوند.

کارشناسان نيز بر اهمييت بسزای زبان مادری و ضرورت حفظ اين گوناگونی تاکيد می کنند.

الهام عدنانی پور، جامعه شناس ايرانی که از کودکی مقيم سوئد است، می گويد که زبان مادری در حقيقت هويت و قدرت است.

خانم عدنانی پور به راديو فردا می گويد:« اهميت زبان مادری برای انسان ها وقتی مشخص می شود که يا در کشور خودشان در اقليت زندگی می کنند و يا اينکه ه عنوان مهاجر در کشوری ديگر زندگی می کنند.»

وی می افزايد:« زبان مادری يک فرد معمولا فقط در حد يک زبان نيست، اين زبان، جزيی از فرهنگ فرد است.»

الهام عدنانی پور می گويد:« زبان از فرهنگ جدا نيست. زبان من را به گذشته خودم وصل می کند و وقتی من اين زبان را فرزندانم ياد می دهم، فرزندانم می توانند به گذشته من راه پيدا کنند. اگر آنها اين زبان را ندانند، فرهنگ و ريشه خود را نمی توانند درک کنند و به همين دليل بسيار مهم است که ما زبان مادری خود را بلد باشيم.»

گزارش رادیو فردا: جمهوری اسلامی و زبان های غير فارسی در ايران

2008-02-23T00:29:00.000-08:00

‌شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨
بهروز کارونی

سازمان علمی و فرهنگی ملل متحد، يونسکو، در سال ۱۹۹۹ ميلادی، روز ۲۱ فوريه، دوم اسفند، را روز جهانی زبان مادری اعلام کرد.

يونسکو دراين ارتباط از ملل جهان خواست از طريق تفاهم، مدارا و گفت و گو به حفظ زبان هايی که از نسل های گذشته به ميراث برده اند، کمک کنند.

جمهوری اسلامی ايران در همان سال و در سی امين نشست يونسکو، به نامگذاری اين روز، رای مثبت داد. با اين همه، مقام ها و رسانه های دولتی جمهوری اسلامی در اين روز در باره وضعيت زبان ها ی مادری اقوام گوناگون ايرانی سخن نگفتند و سکوت اختيار کردند.

اصلی برای اجرا نشدن؟

در ايران که کشوری چند قومی و چند زبانی است، بر اساس اصل ۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران، زبان و خط رسمی و مشترک مردم ايران، فارسی اعلام شده است.

اين اصل قانون اساسی تصريح می کند:«اسناد و مکاتبات متون رسمی و کتب رسمی بايد با زبان و خط فارسی باشد، ولی استفاده از زبان های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدريس ادبيات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی، آزاد است.»

آيا اين اصل در ايران و برای اقوام و مردمی که زبان مادری آنها ترکی، کردی، عربی، بلوچی، ترکمنی و ... است، به اجرا در آمده است يا اجرا می شود؟ بسياری از فعالان فرهنگی اقوام گوناگون در ايران چنين اعتقادی ندارند.

عليرضا اردبيلی، مدير مسئول فصلنامه تريبون، چاپ استکهلم، و صاحب نظر در فرهنگ آذربايجان، به راديو فردا می گويد : اين موضوع از زير مجموعه يک مسئله فرهنگی و انسانی به زير مجموعه يک مسئله امنيتی رفته است.

هرچند زبان های غير فارسی در مدارس ايران تدريس نمی شود، اما در نقاط مختلف ايران نشرياتی به زبان غير فارسی منتشر می شود. در برخی از استان ها نيز راديو و تلويزيون جمهوری اسلامی، برنامه هايی به زبان مردم اين مناطق پخش می کند.

رضا حسين بر، سخنگوی جبهه مردم بلوچستان در لندن، در خصوص برخورد جمهوری اسلامی با مقوله زبان مادری اقوام ساکن درايران که به فارسی سخن نمی گويند، به راديو فردا می گويد :«جمهوری اسلامی می خواهد فرهنگ خاص خود را بر تمامی مردم ايران تحميل کند. ا ين فرهنگ، برخلاف آنچه که برخی می گويند، فرهنگ فارس نيست. فرهنگ خود جمهوری اسلامی است که از طريق زبانی که خودشان دوست دارند، می خواهند بر مردم تحميل کنند و در همين ارتباط، بين زبان های مختلف ايرانی تضاد ايجاد می کنند.»

طاهر شير محمدی، روزنامه نگار ترکمن در آلمان، در اين مورد با صاحب نظران ديگر هم عقيده است.

وی به راديو فردا می گويد :«حاکميت جمهوری اسلامی از بدو پيدايش به مسئله زبانی مليت ها و اقوام ساکن ايران به شکل تهديد نگريسته است. يعنی اين مسئله را به عنوان يک گنجينه معنوی و يک امتياز فرهنگی در کشور ايران ارزيابی نکرده است. اگر اين گونه بود، تاکنون اصل ۱۵ قانون اساسی اجرا شده بود.»

معيارهای دوگانه و اقدامات ناکافی؟

برخی از کارشناسان مسايل فرهنگی و قومی می گويند به نظر می رسد معيارهای دو گانه ای در ايران حاکم است.

هرچند زبان های غير فارسی در مدارس ايران تدريس نمی شود، اما در نقاط مختلف ايران نشرياتی به زبان غير فارسی منتشر می شود.

در برخی از استان ها نيز راديو و تلويزيون جمهوری اسلامی، برنامه هايی به زبان مردم اين مناطق پخش می کند.

هرچند، مدافعان حقوق اقليت های قومی اين اقدامات را کافی نمی دانند، اما رهبران جمهوری اسلامی کوشيده اند با کمرنگ نشان دادن انتقادها از بی توجهی به زبان های غير فارسی، بر مولفه های ديگری نظير دين، انقلاب اسلامی، امت واحده اسلامی، يکپارچگی و وحدت ملی و تماميت ارضی و استقلال کشور تاکيد کنند.

چنين رويکردی موجب شده است تا مدافعان حقوق اقليت های قومی، رويکرد و عملکرد جمهوری اسلامی در اين زمينه را مورد انتقاد قرار دهند و از اعمال محدوديت های گسترده در اين زمينه سخن بگويند.

مدافعان حقوق اقليت های قومی می گويند رهبران جمهوری اسلامی کوشيده اند با کمرنگ نشان دادن انتقادها از بی توجهی به زبان های غير فارسی، بر مولفه های ديگری نظير دين، انقلاب اسلامی، امت واحده اسلامی، يکپارچگی و وحدت ملی و تماميت ارضی و استقلال کشور تاکيد کنند.

اعتراض، پيامد اعمال محدوديت

اما تاثير اعمال اين گونه محدوديت ها چيست؟

رضا وشاهی، مسئول سازمان دفاع از حقوق بشر اقليت های قومی ايران، و صاحب نظر در فرهنگ عربی، به راديو فردا می گويد :وضعيت در خوزستان بسيار ناگوار است. يعنی هيچ روزنامه ای که خودجوش باشد و از طرف مردم منتشر شده باشد، وجود ندارد. البته پاره ای از مطبوعات هستند که منتشر می شوند، اما منعکس کننده نظ ر ات حکومت هستند.

پاره ای از صاحب نظران می گويند تدريس نشدن زبان های غيرفارسی در ايران، پيامدهايی زيان بار ب رای فرهنگ و زبان هايی از جمله ترکی، کردی، عربی، بلوچی و ترکمنی خواهد داشت.

سامان رسول پور، روزنامه نگار و فعال حقوق بشر در مهاباد، به راديو فردا می گويد :«تدريس به زبان فارسی و خواندن و نوشتن به زبان فارسی، اساسا هيچ عيبی ندارد و باعث غنی تر شدن فرهنگ مردم ايران می شود ، اما فشار بر اقليت های قومی برای اينکه نتوانند به زبان های خودشان صحبت کنند، منجر به اين می شود که از لحاظ فرهنگی، زبان و ادبيات اين اقوام حتی با خطر نابودی مواجه شود.»

عليرضا اردبيلی درعين هم نظر بودن با آقای رسول پو ر ، از زاويه ديگری به پيامدهای ناشی از محدوديت های زبانی نگاه می کند و می گويد: « حاشيه نشين شدن فرهنگی افراد و احساس بيگانگی افراد به لحاظ فرهنگی، خواه ناخواه به حاشيه نشين شدن بخش بزرگی ازجامعه در اقتصاد و توليد می انجامد که اين موضوع در فقر وحشتناک اقتصادی جامعه نشان می دهد که آن را در وضعيت کشورهايی مثل ايران مشاهده می کنيم.»

اعمال محدوديت ها بر اقوام ايرانی که به زبان های غيرفارسی سخن می گويند، بويژه در ساليان اخير، اعتراض هايی را به دنبال داشته است.

شماری از اين اعتراض ها در برخی از شهرهای استان های آذربايجان شرقی و غربی و اردبيل و نيز استان خوزستان با برخورد شديد امنيتی – قضايی جمهوری اسلامی مواجه شده است.

آقای وشاهی دراين مورد اوضاع در مناطق گوناگون ايران را بسيار بد توصيف می کند و می گويد:« هنوز اعدام ها به خاطر درگيری های حدود سه سال پيش در شهر اهواز ادامه دارد، در منطقه آذربايجان، آقای لسانی از فعالان حقوق زبانی و فرهنگی را به زندان ابهر منتقل کرده اند، درکردستان برای هيوا بوتيمار و عدنان حسن پرو، دو روزنامه نگاری که در مسايل فرهنگی قلم می زدند، حکم اعدام صادر شده است و آقای يعقوب مهرنهاد، روزنامه نگار و فعال حقوق مدنی در بلوچستان به اعدام محکوم شده است.»

سازمان دفاع از حقوق بشر در ترکمنصحرا: آموزش به زبان مادري ابتدائي ترين و اساسي ترين حقوق يک انسان

2008-02-23T00:25:00.000-08:00

شنبه ۴ اسفند ۱٣٨۶ - ۲٣ فوريه ۲۰۰٨
21 فوریه هر سال روز جهانی زبان مادری از سوی سازمان ملل و یونسکو گرامی داشته می شود. سازمان ملل و یونسکو سال 2008 را نیز سال زبان اعلام کرده اند. به همین مناسبت در نقاط مختلف جهان مراسم متعددی برگزار خواهد شد و از دولت هائی که به اقلیت های ساکن کشور خود اجازه تدریس به زبان مادری نمی دهند هشدار داده خواهد شد. زیرا این دولت ها حقوقی را پایمال می کنند که جامعه جهانی آن را به رسمت شناخته است.

در منشور زبان مادری که توسط سازمان یونسکو تهیه و تصویب شده، (مطابق بندهای سه گانه این منشور) آمده است: "همهء شاگردان مدارس باید تحصیلات رسمی خود را به زبان مادری خود آغاز کنند". "همهء دولتها موظف هستند که برای تقویت و آموزش زبان مادری کلیهء منابع، مواد و وسایل لازم را تولید و توزیع نمایند". "برای تدریس زبان مادری باید معلم به اندازهء کافی تربیت و آماده شود ... زیرا تدریس به زبان مادری وسیله ای برای برابری اجتماعی شمرده می شود".
به همین سبب یونسکو و سازمان ملل اکنون سالهاست برای حراست زبانهایی که تحت فشار و ممنوعیت قرار گرفته اند، به دولت ها فشار می آورد و به آنها هشدار می دهد که به زبان مادری اقلیت های ساکن کشور خویش احترام بگذارند.
جمهوری اسلامی ایران با پذیرش و الحاق قوانین بین المللی، اصولی را نیز در قانون اساسی کشور گنجانده که در آن حق تدریس بزبان مادری را به رسمیت می شناسد. ولی با گذشت سه دهه این اصول به مرحله اجرا درنیامده. در اصل 15 قانون اساسی کشور آمده است: ..... استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.“
حال این اصول قانون اساسی کشور 29 سال است که جامه عمل نپوشیده است و مناطق ملی کشور در آرزوی عملی شدن این اصول قانونی هستند.
حق تدریس به زبان مادری می تواند نخستین گام جهت چاره جوئی به مشکلات اساسی این مردم باشد.
سازمان دفاع از حقوق بشر امیدوار است که در سال 2008 که سال زبان اعلام شده مقامات نظام جمهوری اسلامی بالاخره تصمیم بگیرند که این اصول را اجرا کنند.

سازمان دفاع از حقوق بشر در ترکمنصحرا
21 فوریه 2008 برابر با دوم اسفند 1386
منبع سایت سازمان دفاع از حقوق بشر در ترکمنصحرا
منبع: اؤیرنجی

اخبار روز جهانی زبان مادری از وبلاگ آذربایجان اؤیرنجی حرکاتی

2008-02-21T23:41:00.000-08:00

جمعه ٣ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۲ فوريه ۲۰۰٨
شعار یاشاسین آذربایجان در آسمان زنجان
اورمو شهری- اسفندین ایکیسی 1386
Tebrizde fovqulade hal
آذربایجان اؤیرنجی حرکاتینین" دؤنیا آنا دیلی گؤنؤ" حاققیندا بیلدی
خبر از تبریز
آخرین خبراز تبریز

روزجهانی زبان مادری و بازداشت فعالین آذربایجانی

2008-02-21T23:30:00.000-08:00

جمعه ٣ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۲ فوريه ۲۰۰٨
کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان - آسمک:

در پی پخش گسترده اعلامیه های دعوت به شرکت در تظاهراتهای روز جهانی زبان مادری در آذربایجان٬ امروز دوم اسفند ۱۳۸۶ ٬ شهرهای مختلف آذربایجان مملو از مأمورین نیروی انتظامی و امنیتی٬ مقاومت بسیج ٬ لباس شخصی٬ پلیس ضد شورش مجهز به سپر٬ باتوم و ماسك ضد گاز بود.

در برخی از شهرستانها از جمله اورمیه (خیابان امام و خیام)٬ نقده (چهار راه امام)٬ تبریز (راسته کوچه)٬ اردبیل (میدان شریعتی) و زنجان (سبزه میدان) مأمورین به سوی مردم حمله کرده اند.

بنا به اخبار رسیده از شهرهای اورمیه٬ نقده و زنجان دست کم ۱۵ نفر در این شهرها بازداشت شده اند.

اخبار بازداشتها:

رضا داغستانی مدرس زبان ترکی٬ وبلاگ نویس و روزنامه نگار آذربایجانی حوالی ظهر امروز دوم اسفند ۱۳۸۶ در پی یورش مأمورین وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران به منزل او در اورمیه دستگیر شد.

ماموران امنیتی هنگام بازداشت این فعال ۲۷ ساله آذربایجانی٬ کامپیوتر٬ تعدادی سی دی و مجله دانشجویی متعلق به او را ضبط کرده اند. خانواده داغستانی از محل بازداشت وی اطلاعی ندارند.

رضا داغستانی صاحب امتیاز و مدیر مسئول نشریه دانشجویی "چنلی بئل" است که در دانشگاه پیام نور نقده منتشر می شود. نوشته هایی از او در نشریات آذربایجان غربی از جمله دوهفته نامه "فردای ما" و هفته نامه های توقیف شده "صدای اورمیه" و "ندای سولدوز"(نقده) منتشر شده است. رضا داغستانی دانشجوی ترم آخر رشته روانشناسی دانشگاه پیام نور نقده٬ همچنین مدرس زبان ترکی در این دانشگاه می باشد. او اهل شهرستان نقده و ساکن ارومیه است.

همچنین آشیق عسگر ساعد استاد آواز اورمیه ای در پی احضار اداره اطلاعات٬ صبح امروز به بازداشتگاه اطلاعات اورمیه واقع در ۹ پله (دوققوز پله) مراجعه کرده است. احتمال بازداشت او در بازداشتگاه ۹ پله بسیار زیاد است. این هنرمند جوان که از "انجمن آشیقهای آذربایجان" در باکو و "کانون فرهنگی آتاتورک" در تورکیه لوح تقدیر دریافت کرده٬ در ماههای گذشته نیز سه بار به اداره اطلاعات احضار و در خصوص آهنگهای ملی آذربایجانی که در مراسمهای مختلف اجرا می نماید٬ تهدید شده است. آشیق عسگر فرزند استاد با سابقه سبک آشیقی اورمیه آشیق بولود می باشد.

این بازداشتها در حالی صورت می گیرد که٬ مأموران امنیتی جمهوری اسلامی ایران٬ تدابیر امنیتی ویژه ای رابرای جلوگیری از تظاهرات ویژه روز جهانی زبان مادری در شهر مرزی ارومیه بکار بسته بودند. امروز خیابانهای اطراف اداره کل آموزش و پرورش ارومیه تحت کنترل نیروهای ضد شورش مجهز به سپر و باتوم و ماسك ضد گاز بوده است.

بنا به اخبار رسیده از شهر اورمیه در روزهای اخیر دست کم ۴ نفر دیگر به دلیل پخش اعلامیه های دعوت به شرکت در تظاهرات توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده اند. یکی از دستگیر شدگان به نام مهدی نوری در مغازه ساندویجی خود واقع در بازارباش اورمیه بازداشت شده است. اسامی سایر دستگیر شدگان هنوز مشخص نشده است.

از وضعیت شهرام مرادی که روز ۲۶ بهمن ماه در زنجان و هنگام پخش اعلامیه بازداشت شده است خبری در دست نیست.

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

علیرضا جوانبخت

سخنگوی کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان-آسمک

quluncu@gmail.com

اخبار جدید از ارومیه

2008-02-21T23:25:00.000-08:00

جمعه ٣ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۲ فوريه ۲۰۰٨

اورمونيوز( روز جهانی زبان مادری - دوم اسفند ۱۳۸۶- ساعت ۱۹:۳۰):
- حدود ۲۰۰ نفر از نيرو هاي ضد شورش مجهز به سپر و باتوم و ماسك ضد گاز در كوچه مخابرات اروميه (موازی با خیابان خیام و محل تجمع جوانان شهر) مستقر هستند.

- جمع كثيری از نيرو های ضد شورش در داخل حياط اداره آموزش و پرورش به صورت آماده باش حضور داشته و اين ساختمان را در محاصره خود دارند.
- خيابان عطائي و پل عطائي مملو از مامورين لباس شخصي ميباشد.
- خودروهاي نيروي ضد شورش و اتوباس هاي پليس براي نگه داري دستگير شدگان احتمالي در پاركينگ هتل رضا آماده نگه داشته شده اند.
- تعداد زيادي از بسيجيان در داخل مسجد اعظم مستقر هستند٬ و در مسجد نيز بر روی عموم بسته است.
- نيروهاي لباس شخصي در خيابان امام و چهارراه خيام در دسته هاي۳-۴ نفري در حال تردد و قدم زدن هستند.
- پليس يونيفرم پوش در تمام طول خيابان امام مانع از تجمع مردم و به خصوص جوانان ميشود.
- پياده روهای خيابان امام و عطائی رفته رفته مملو از جمعيت ميشوند. به طوری كه اين تجمع با روزهای پيشين فرق اساسي و چشم گيري دارد.
- حدود ۱۰دستگاه موتور ضد شورش به طور دائم در طول خابان امام تردد ميكنند.
گزارشات بعدي متعاقبا ارسال خواهد شد.

مانور قدرت یگان ویژه در اورمیه

2008-02-21T23:23:00.000-08:00

جمعه ٣ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۲ فوريه ۲۰۰٨

اورمونیوز(دوم اسفند ۱۳۸۶): به گزارش خبرنگار اورمونیوز از شهر اورمیه یگان ویژه نیروی انتظامی برای ایجاد رعب و وحشت در مین مردم در خیابانهای اورمیه به نمایش قدرت می پردازند.

دیروز یکم اسفند حوالی ساعت ۵ عصر خودروها و موتورهای مخصوص ضد شورش به جولان در خیابان های امام٬ طائی٬ میدان مرکز٬ طالقانی و میدان ایالت پرداختند.

از صبخ امروز نیز جو پلیسی بر شهر حکم فرماست، نیروهای لبلس شخصی در دسته های 4 -5 نفره در مقابل استانداری٬ فرمانداری و آموزش و پرورش در حال قدم زدن هستند.

موتور سواران نیروی ضد شورش بار دیگر حوالی ساعت ۱۱ صبح درخیابانهای امام، خیام و عطائی ظاهرشدند. صبح امروز نیز هلی کوپتر ویژه نیروی انتظامی چندین بار اقدام به پرواز در ارتفاع بسیار پایین در آسمان شهر اورمیه کرد.

اینجا زنجان: اگرچه حکومت نظامی بسیار گسترده است اما عزم ما جدی تر است

2008-02-21T06:36:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨
اویرنجی نیوز: ساعت 16:40 دقیقه پنج شنبه دوم اسفند 86 روز جهانی زبان مادری

کلیه نیروهای نظامی و انتظامی و بسیجی و اطلاعاتی در آماده باش کامل بسر می برند.

نیروهای نظامی و امنیتی حضور بسیار گسترده ای در خیابانهای مرکزی شهر، سبزه میدان، میدان انقلاب، سعدی وسط و همه خیابانهای منتهی به آنها حتی بلوار آزادی و امیرکبیر و چهارراه سعدی و بازار زنجان دارند. خیابانهای زنجان مملو از چکمه پوشان نظامی است که با تجهیزات کامل برای سرکوب خروش ملی زنجان در صحنه حاضر می باشند. تمامی فعالان و دانشجویان و جوانان و ملت بزرگ زنجان با حضور قوی و چشمگیر در اطراف سبزه میدان و خیابانهای منتهی به آن منتظر فرصتی برای تجمع و اعلام خواسته های خویش هستند. ولی شهر به طور غیر قابل باوری از ماموران پر شده بطوریکه قدم به قدم خیابانهای اصلی شهر را در بر می گیرند. بجز ماموران نظامی حضور بیش از چهار گردان لباس شخصی از نیروهای سپاهی و بسیجی و اطلاعاتی که با تجهیزات ویژه در صدد شناسایی فعالان ودستگیری هستند، نیز قابل تامل است. همچنین تمامی مراکز حساس شهر بویژه اطراف سبزه میدان بطور کامل با دوربین های متعدد فیلم برداری میشود. از تجمع بیش از دو نفر به شدت برخورد میشود و هر گونه استفاده از موبایل یا حتی در دست داشتن دوربین عکاسی یا فیلم برداری نیز ممنوع بوده و شدیدا کنترل و برخورد میشود.

گزارشهای تکمیلی متعاقبا ارسال خواهد شد.

پيام دبير کل يونسکو براي روز جهاني زبان مادري در سال 2008

2008-02-21T06:31:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

نهمين سالگرد روز جهاني زبان مادري در 21 فوريه 2008 به علت نامگذاري اين سال از جانب مجمع عمومي سازمان ملل به عنوان سال جهاني زبانها از اهميت ويژه اي برخوردار است که مسئوليت هماهنگي هاي آن بر عهده يونسکو قرار گرفته است.

بنابراين روز جهاني زبان مادري امسال فرصت مناسبي است براي احياي زبان هايي که در معرض نابودي قرار دارند.

زبان ها نقش حياتي درهويت و همزيستي مسالمت آميز انسان ها ايفا کرده و عامل موثري درحرکت به سوي توسعه پايدارو ايجاد توازن منطقه اي و جهاني مي باشند.

سواي نگاه هاي علمي و تخصصي، زبان ها در بطن جامعه، اقتصاد و فرهنگ قرار دارند. و اين دليل انتخاب شعار "اهميت زبان، Language matter" از جانب يونسکو براي اين سال مي باشد.

زبان ها نقش برجسته اي در نيل به اهداف شش گانه آموزش همگاني (EFA) و اهداف هزاره که سازمان ملل متحد در سال 2000 تصويب کرده، دارند. زبان ها در ايجاد تنوع فرهنگي، مبارزه با بيسوادي، کيفيت آموزش من جمله آموزش به زبان مادري در سال هاي اوليه تحصيل اهميت خود را بيشتر نشان مي دهند. تا جايي که ميتوان گفت زبان ابزاري براي ترغيب عمومي جهت دستيابي به خلاقيت، توسعه اقتصادي وحفظ دانش عمومي مي باشد.

در رابطه با روز جهاني زبان مادري اينجانب درخواست دارم، اهميت تنوع زباني و چند زباني در آموزش، سيستم هاي قضايي و اداري، امورات فرهنگي، رسانه ها، فضاي مجازي و تجارت مد نظر قرار داده شود. مي بايستي تمام اعضاي سازمان ملل، تمام کشورها، هم پيمانان و دوستان يونسکو براي نشان دادن " اهميت زبان، Language matter"متحد شوند.

منبع خبر:سايت سهند

http://sahand.freehostia.com/

با همكاري وبلاگ سهند سسي

لینک های مرتبط:

International Mother Language Day: languages matter!
21 February, International Mother Language Day: languages matter

Iran: Prisoners of conscience/ torture

2008-02-21T00:45:00.000-08:00

Iran: Prisoners of conscience/ torture
Download: HTML PDF

Index Number: MDE 13/027/2007

Date Published: 9 March 2007

Categories: Iran, Middle East And North Africa, Middle East And North Africa

Eight Iranian Azerbaijani cultural and linguistic rights activists (Esma'il Javadi, Ebulfezl Alilu, Ramin Sadeghi, Qahreman Qanbarpour, Adel Allahverdipour, Jelil Qanilu, Safar Ali Kho'ini and Ja'far Haqnazari were arrested at around the time of peaceful demonstrations marking the 21 February International Mother Language Day, intended to celebrate linguistic diversity. They were arrested in various towns and cities in Iranian Azerbaijan. Amnesty International considers them prisoners of conscience, detained solely for the peaceful expression of their conscientiously held beliefs and their right to freedom of association.

مباني دستور زبان توركي آذربايجاني

2008-02-21T00:23:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

قایناق: گجیل

انتخاب متون و نويسنده : گجيل
( با تشكر از نيسگيل كه تا قسمت 12 اين مطالب را تهيه كردند. )

منبع : مباني دستور زبان تركي آذري ، نوشته : م.ع.فرزانه ، چاپ :1358 ، انتشارات فرزانه
× به علت قديمي بودن منبع مورد استفاده استاندارد هاي جديد نوشتاري زبان تركي با الفباي عربي كه در سال 1380 به تصويب رسيده اند در اين مبحث ذكر نشده اند.براي آگاهي يافتن از اين استاندارد ها اينجا را كليك كنيد:
مصوبات سمينار اورتوگرافي تركي - 1380 (به تركي)

اؤلن واؤلمكده اولان ديللرين غريبليك آغيتي

2008-02-21T00:16:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

ترجومه ائده ن : ائلشن اوريادلي
elshan_oryadli@yahoo.com

بورادا اوديلده دانيشارديلار*
تهلوكه يه دوشموش ديللرين آراسيندا يولچولوق ( گزمك)

يازاري : مارك آبلي
يايين ائوي : هاينمن يايين ائوي

صحيفه سايي : 322

بيز اؤز ديليميزي الده ن وئرمكده ييك ؛ اينديليكده دونيادا ياخلاشيق آلتي مين ديلده دانيشيلير ، آمما ياشاديغيميز يوز ايللي يين سونونا ده ك بو ديللرين ياريسي آرادان گئده جكديلر . - دئمك هر ايكي هفته ده بير ديل -. مارك آبلي اؤز اينسانسل و ماراغلي كيتابيندا ، بعضي تهلوكه ده اولان ديللر حاقدا دوشونه ره ك ، اينسان اؤز اوشاغليق ديلي نين آرادان گئتمه سيني گؤردوكده نئجه بير دويغودا ياشاييب و داشييا بيلرمي ؟‌ ! دئيه سورور. او بير آووسترالييا يئرليسي ايله گؤروشور كي ، كئچميشده ايسه اونون ديلنده دانيشانلارين سايي مين نفرده ن آرتيق اولمازميش . ( بو سايدا آدامين او ديلين ديري قالماسي اوچون يئترليدير ) آمما ايندي بو ديل آرادان گئتميش سا ييلير. او آدامين باجيسي ايسه بو ديلده دانيشير،آمما اونلارا بير طايفاسال ياسايا گؤره يئني يئتمه ليك دؤنه مي بيتديكده ن سونرا گؤروشمك ايمكاني وئريلمير . بو كيتابين ان آجي وكدرلنديريجي ياشانان آنلاردان بيري ده ، بير توتوقوشونون (طوطي ) دانيشديغي ديل اينسانلار آراسيندا آرادان گئتمه سيديرو اونون دانيشديغي ديلي اينديكي يييه سي ( صاحيبي ) باشا دوشمور .

بو آرادا اينگيلس ديلي گونبه گون گليشيب گوجلنمكده دير . اينگيليس ديلي ياخلاشيق دؤرديوز ميليون اينسانين يئره ل ديليدير وبير ميليارد ياريم اينسان ايسه بوديلي بير يابانجي ديل كيمي بيليب دانيشماقدادير . بعضيلري ايسه ، هر بير ايشه ال وورماقلا بو ديلي اؤيره نمه يه جان آتيرلار. مارك آبلي اؤز راپوروندا چوخلو اوزگونلوكله آرتيريركي ، گونئي كوره جومهوريتينده بعضي وارليلار كؤرپه اوشاغلاري اينگيليس ديليني داها ياخشيراق قونوشماسي اوچون اونلارين ديللرينده پلاستيك جراحليق عملياتي آپاريرلار .

باشقا يئرلرده يارارلي اولمايان ديللرين اؤيره نمه سي ، بلكه ده واختي بوش يئره الده ن وئرمك آنلامينا گليب چيخير . بير ديلين قورونوب ساخلانيلماسي نه اوچون گره كلي و يارارليدير ؟ ! يازار اؤز اثرينده ديللرين قورونوب ساخلانيلماسي اوچون بير چوخ نده نلرو سورولار ايره لي سورور . مثلا او سورور فئعل اوزره چوخ دولاشيق و آزاجيق اسملرله اولايلاري دنگه لي دوروملاردا دئييل بلكه ده ، ده ييشيكلي دوروملاردا آچيقلاييب آنلاتماغا گوجو اولان بير ديلين آرادان گئتمه سيني كيمسه سئوه ر مي ؟ ! يازار اؤز اثرينده برئزيليانين ماراغلانديريجي بير ديليند ه ن سؤز آچير كي ، او ديلده اؤنجه مفعول سونرا فاعيل گتيريله ره ك ، جومله قورولور . اؤرنك اوچون ، «‌ كيشي قافلاني توتدو » جومله سينده بير قهرمانين قهرمانليغيني آچيقلاماق ايسته مير ، بلكه او جومله بيزيم ديليميزه ترجومه اولدوقدا « قافلان كيشيني توتدو » آنلاميني يئتيرير . او ديلده دانيشانلارين فيكرينجه بيز ترسينه دانيشيريق .

گونئي دوغو آسييا ديللري نين بيرينده ، «‌ سونونجو كره اولاراق عاشيق اولدوم » و سئوديكلرينه اؤز سئوگيلريني گؤسترمه لريني قيسسا بير سؤزجوكله آنلاديرلار . يازار بو حاقدا ، اينسان بؤيله بير سؤزجوكلره توتوشدوقدا ، بو ديللري قاچيرماق اولارمي ؟ ! دئيه سورور .

او يازير؛ ديللرده اولان سؤزجوكلريالنيزآغيزلاردا دولانان صيرف يئني سسليلر دئييلديرلر بلكه ، سؤزجوكلر بئيينلرده جانلانان يئني دوشونجه لر ومفكوره لرديرلر . آمما سؤز قونوسو سؤزجوكلرله أيلنمكده ن داها ايره لي وداها گئنيشدير . بو ديللر سيياسال اؤنمده داشي ييرلار .بير محكمه ده يئره ل اينسانلار بير بؤلگه يه اؤز باغليليقلاريني ايثباتلاماق اوچون ، اوز ديللرينده بير باتلاغين آديني بيلمه لري يئترليدير . اؤرنك اوچون آمئركا-نين يئرلي اهاليسي-نين ديلينده مكتبلرده دانيشماق ياساق اولاراق بو ديلده دانيشانلارين جزالانديريلماسي-نين دولايي سيلا او ديل آرادان گئتميشدير.

اؤلمكده اولان ديللرين بيري ده « يوچي» ديليدير، يالقيز قالميش بيرديل كي ، باشقا ديري ديللرله هئچ بير باغليليغي يوخدور. بو ديلده دانيشانلاريالنيزجا بو آلاندا آراشديرما آپاران سوسيولوژيست-ين ماساسي-نين اطرافيندا توپلاشان آغ ساققالي قوجالاردير.

آغ ساققاللاردان بيريسي « بيزيم ديليميز آرادان گئتديكده ن سونرا ،حؤكومت يوچي آدلي بير طايفانين هئچ واخت اولماماسيني دئيه بيلر ؛ دئيير : »

بريتانيادا مارگارئت تاچئر وئلز اهاليسي نين رأييني قازانماق اوچون ، وئلز ديلينده بير تيليويزيا كانالي نين آچيلماسينا دايير سؤز وئريبميش . آمما ايقتيدارا چاتديقدان سونرا اؤز سؤزونه صا حيب چيخماما سي نين دولايي سيلا وئلزين ميللتچي پارتياسي نين ليدئري آجليق آكسيياسي كئچيرمه هده له مه سي نين آردينجا سؤزو گئده ن كانال آچيلميشدير .

بير ديلي قورويوب ساخلاماق اوچون بلكه ده تعصوبلو اولماق گره كدير . مودئرنلشميش عئبري ديلي نين باريشماز ياراديجيسي ائليزئر بئن يهودا ، حيات يولداشييلا اونون بو ديلي بيلمه مه سينه رغما بو ديلده ن باشقا بير ديلده دانيشماغا راضي دئييلدي . او ائوينده كي حئيوانلاري ائركك -ديشي سئچه ره ك اوحئيوانلارين بالالارينا عئبري ديلينده ائركك - ديشي آنلاميني بيلمه يه ايمكان ياراتدي . او بو اسكي ديلي مودئرنلشديرمك اوچون ، غئيري دينسل ايشلملره يئني سؤزجوكلر ياراتدي . آمما ايندي تهلوكه ده اولان ، ييديش ديليدير . [ ييديش ، آوروپا يهوديلري نين ديليدير كي ، آلمانجايا ياخين بير ديلدير . چئويره ن ]

يازارين دانيشيق آپارديغي بير خاخام - ين فيكرينجه ، ييديش ديلي ايسراييل- ين اولوسال ديلي سئچيلسه يدي ، او اؤلكه نين اهاليسي اخلاقيات باخيمدان يوموشاق و ايستي قانلي اولماسينا گتيريب چيخارا بيلردي . شاعير روزئنفارب **اوچون ييديش ديلينده يازيب ياراتماق بو ديله وفالي قالماق آماجي داشي يير، سانكي نازيسم بو ديله سون ضربه ني ائنديره بيلمه ميشدير .
عئبري ديلي بوتون يهوديلرين اورتاق ديلي اولماسي-نين دولايي سيلا سييونيستلربو ديلي اولوسال ديل كيمي اولاراق سئچميشلر. يهودجا ، عرب يهودجا و فارسجايا رغما ، عئبري ديلي بؤلگه سل بير ديل دئييلديرو ايندي يهوديلرين بوتون بؤلگه سل ديللري آرادان گئتمه ك اوزره دير .

يازارين فيكرينجه ، ديللرين چئشيدلي لي ييني ، بيتگيلرين و حئيوانلارين چئشيدلي لييي كيمي ده يرلنديرمه ليدير . او چوخ هيجانلا ، بيرچوخ نده نلر گتيره ره ك ، بلكه ده بيزيم چاغيميزين اصلي ساواشلاري ديللري اؤلومده ن قورتارماق آماجييلا باشلاناجاغيندان سؤز آچير ؛ باشقا سؤزله ، كوره سللشمه ، اريمه وآرادان گئتمك گئنيش بير سويه ده يارانان بير گزه گن (سياره ) ده چئشيدليليكلري قورويوب ساخلاما ساواشلارين باشلانيلماسي .

Spoken Here : Trvel Among Threatened , by Ably ,Heinemann , 322 *
C.Rosenfarb**

مقاله نين مؤلليفي سامانتا ائليس گاردين هفته لي يي نين 2004-جو ايل فئورال آيي نين 19 وندان آلينميشدير .

اعلام موجودیت کانون زبان و فرهنگ “دمو”

2008-02-21T00:04:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

بیانیه شماره یک؛29 بهمن‌ماه 1386

نهادی در راستای پیگیری مطالبات زبانی و فرهنگی ملت آذربایجان

تاریخچه:

پس از نخستین کنگره‌ی “زبان مادری” در دوم اسفندماه سال 1382 در تبریز که قطعنامه‌ی آن به امضای 3333 نفر رسید، گروهی از فعالین کنگره، به همراه دبیر آن، مسئولیت نشر و پیگیری مفاد قطعنامه را برعهده گرفتند. و چندین مجلد از متن قطعنامه به زبانهای مختلف و به‌ همراه امضاهای مربوطه به بسیاری از نهادها و مراجع ذیربط داخلی و بین‌المللی، ارائه شد. نشر و پیگیری‌های بعدی آن قطعنامه طی سال بعد نیز ادامه یافت (که گزارش مربوطه بموقع به اطلاع عموم مردم رسیده‌است). این سلسله پیگیری‌ها در رابطه با قطعنامه‌ی دومین کنگره‌ی زبان مادری در دانشگاه علم‌وصنعت تهران و نامه‌های سرگشاده دیگری که در همین رابطه نوشته شده بودند نیز مستمرا در طول چهار سال اخیر ادامه یافت.

دست آخر همزمان با انتشار نامه‌ی “فردا ممکن است خیلی دیرباشد” در دیماه امسال هئیت پیگیری این نامه که درعین حال نیز از مسئولین پیگیری قطعنامه‌های فوق‌الذکر بودند، برای اینکه این اقدامات روالی سیستماتیک داشته باشد، اقدام به تاسیس گروهی تحت عنوان کانون زبان و فرهنگ (دیل، مدنیت اوجاغی) که به‌اختصار “دمو” نامیده می‌شود، نمودند.

طبعا فعالین کانون نمی‌توانند هیچ تضمینی در به نتیجه رساندن سریع اقداماتشان به مردم بدهند، اما نهایت سعی و تلاششان را در توضیح حقانیت مطالبات مردم و حداکثر همت خویش را در نشر آگاهی همگانی از حقوق زبانی و فرهنگی به عمل خواهندآورد و ایمان دارند که استمرار فعالیت‌های کانون دست کم در درازمدت اثرات مثبت خویش را (ولو به‌طور غیرمستقیم) در تحقق این مطالبات برجای خواهد گذارد.

اهداف و شیوه‌های فعالیت”دمو”:

کانون زبان و فرهنگ “دمو” در طرح ونشر و پیگیری مطالبات برحق مردم خویش تشکیل شده و زمینه‌ی اصلی فعالیت خویش را نیز (از میان انبوه مسائل مختلف اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی)، حیطه‌ی “زبان و فرهنگ” تعریف کرده‌است.

دمو سعی خواهد کرد در چارچوب قوانین جاری، با هدف دفاع از حقوق زبانی و فرهنگی اقوام ایرانی و رشد و گسترش آن در قالب فعالیتهای زیر گام بردارد:

1- پیگیری کلیه‌ی نامه‌های گروهی که در راستای مطالبه با حقوق زبانی و فرهنگی صادر شده از طریق مراجعات حضوری و مکاتبات اداری با مجلس، قوه قضائیه و وزارتخانه‌ها و نهادهای و هر مراجع ذی‌صلاح دیگر

2- تشکیل همایش‌ها، کنگره، کنفرانس و سمپوزیوم در زمینه‌های مسائل مربوط به زبان و فرهنگ

3- تهیه و انتشار بیانیه و گزارش به مناسبت‌های مختلف در راستای مدافعه از حقوق زبانی و فرهنگی مردم

4 - ايجاد تفاهم، وحدت در بین مردم جهت توسعه اقتصادي و اجتماعي ، سیاسی و فرهنگی جامعه

5- دفاع از حقوق فرهنگی کودکان در بهره‌مندی از زبان مادری

6- ارائه گزارشهایی از عملکرد کانون از طریق بیانیه‌ها و ترتیب دادن مصاحبه با رسانه‌های جمعی

و…..

اعضای مؤسس:

اعضای مؤسس “دمو” عبارتند از خانم‌ها: شهناز غلامی، ژیلا محمدخانی، شهین حیدری و سمیّه فلاحیان و آقایان منوچهر عزیزی، حمید ‌شافعی، ‌علیرضا صرافی، حسن‌ راشدی، اکبر آزاد، سعید موغانلی و علی رضائی .

بدیهی است پس از تاسیس کانون “دمو”، هئیت موسس آن منحل شده و اداره امور را منتخبین اولین مجمع عمومی بر عهده می‌گیرند.

***

قابل ذکر است کلیه‌ی شهروندان فرهیخته‌ای که علاقه‌مند به حفظ و اشاعه‌ زبان و ادبیات و فرهنگ مادریشان بوده و مفاد اساسنامه‌ کانون “دمو” را بپذیرند،مي توانند به عضویت آن درآیند و در راستای تحقق اهداف آن قبول مسئولیت نمایند.

قابل ذکر است که نحوه‌ی مراجعه به کانون جهت ارائه‌ی عضویت و …. عنقریبا به اطلاع خواهد رسید.

روابط عمومی کانون زبان و فرهنگ “دمو”

روز جهاني زبان مادري گامي ديگر...- اولوس

2008-02-20T22:17:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

رويکردهاي منطقي و علمي مشاهده شده در بستر مبارزاتي جنبش ملي - دمکراتيک آذربايجان جنوبي در چند ماه اخير حاصل تلاش هائي است که بيشتر از سوي نيروهاي ملي منفرد و دمکرات به عرصه آمده است.

اين دوستان در چند ماه اخير مجبور به تحمل فشار مضاعفي گرديده اند تا فضاي مبارزاتي را عقلاني تر نموده و عرصه را بر بينش هاي جزمي تنگ تر نمايند. زيرا آنان بروشني مسئوليت خطير جنبش را درک نموده اند. جنبش ملي – دمکراتيک آذربايجان جنوبي در شرايط کنوني با حاکميتي مبارزه مي نمايد که جهان در مقابله با آن بنوعي خلع سلاح گرديده است و شکست آن در مقابل جنبش در سطحي جهاني مرگ نهائي واپس گرائي را رقم خواهد زد. جنبش ملي در راستاي دستيابي به پيروزي نهائي محکوم و مجبور به نهادينه نمودن مفاهيم دمکراسي و پلوراليسم مي باشد. تجربه زنده و گوياي تاريخ معاصرمان دليلي است محکم بر اثبات ادعايمان. آن زماني که اراده فرد بر اراده جمع غلبه يافته شکست جنبش هاي در جريان عينيتي کاملا فيزيکي و قابل لمس را به نمايش گذارده است و در مدت زماني حتي کوتاه که اراده جمع حاکم گرديده پيروزي هاي بسياري را شاهد گرديده ايم. جاي بسي تاسف است که وظيفه اصلي احزاب و سازمانهاي سياسي را نيروهاي منفرد بر دوشان خود حمل مي نمايند. شرح و بسط تاکتيک هاي مبارزاتي مجزا و متفاوت در چهارچوبه وظايف نيروهاي سياسي است که با درک منطقي و روشن خود از استراتژي عمومي مي تواند تحقق پذيرد. تفاوت تاکتيک ها فضاي مبارزاتي را نه تنها آلوده نمي نمايد بلکه آنرا پر بارتر نيز مي سازد. حاکميت ديالوگ و تبادل افکار بر فضاي مبارزاتي زمينه ساز شکست ناپذيري جنبش بوده و خواهد بود. اگر احزاب يا گروههاي سياسي قابل طرح و حقيقي در فضاي مبارزاتي حضور داشتند، نيروی سازنده و عظيم عناصر منفرد با توجه به توانائي هاي فردي اين عزيزان بيشتر روي مسائل راهبردي و استراتژيک متمرکز مي گرديد. مديريت استراتژيک نيازي است حياتي که جنبش در جريان ملي بدان نياز داشته و خواهد داشت چرا که مبارزات جنبش ملي آذربايجان جنوبي بر خلاف تصور بعضي از دوستان با دستيابي به حق تعيين سرنوشت پايان نمي پذيرد. بازبرپائي حاکميت ملي تنها قدمي است ابتدائي که در مسير تکاملي خود وظايف متعدد و بسياري را به عرصه خواهد آورد. حاکميت ملي آذربايجان جنوبي بايد که تجلي اراده ملت ترک آذربايجان باشد و اراده ملت آذربايجان تداعي کننده عينيت يابي منافع ملي سرزمين و ملت مي باشد نه منافع فردي و گروهي. با چنين درکي مجموعه فعالين و گروهها را به بازبيني و بازنگري در افکار و آراء خود فرا مي خوانيم. نياز مرحله کنوني جنبش عموميت يابي حقايق برخواسته از جنبش ملي مي باشد و بس.

جنبش ملي آذربايجان جنوبي شکل خاصي از مبارزات توده اي مي باشد که قابليت انعطاف بي نظيري را باخود حمل مي نمايد. مدرن بودن و رويکرد علمي - منطقي جنبش خصلتي است ذاتي که برخواسته از تجارب گرانبهاي تاريخ معاصر مي باشد. جنبش ملي مصرّ به پيروزي است و در راستاي رسيدن به آن تنها راه منطقي را گزينش نموده است. جايگاه اشخاص و گروهها به خوبي تعريف و ارزش دهي منطقي به نيکي نهادينه گرديده است. با ديدي واقع بينانه و بدور از بغض مي توان تجلي آنها را در تمام عرصه ها شاهد بود. اگر مي خواهيم از قافله جنبش عقب نمانده و همچون دون کيشوت ها و رهبران قرون وسطائي نقل قول خاص و عام نگرديم بايد که با ديدي باز ابتدا به باز شناسي خود پرداخته و بدنبال آن به عنوان عضوي کوچک از شط در جريان مسئوليت خطير شهروندي مان را به جاي آوريم.

"روز جهاني زبان مادري" حداقل در دو سال اخير ناخواسته شروع دوران پراتيک جنبش را در همان سال تداعي مي نمايد. مجموعه مباحثات و ديالوگها که بنوعي مرحله تئوريک را تداعي مي نمايند در اين روز بزرگ تبديل به حضور فيزيکي جنبش گرديده و پس از طي مناسبتها و روزهاي قابل طرح (همچون سالگرد نسل کشي در شهرخوجالي، چهارشنبه سوري و عيد نوروز، روز دانشجو) که تجاربي پي در پي از حرکتهاي جمعي محسوب مي گردند در سالگرد قيام شکوهمند خرداد به نقطه اوج خود مي رسد. در بررسي تاکتيک ها و عملکردهاي گروههاي سياسي، اجتماعي و شخصيت هاي ملي متاسفانه جز فراخواني مردم به اشتراک در چنين مراسم هائي هيچگونه برنامه، تحليل، نقد يا بررسي را شاهد نبوده و نمي باشيم. در جوامع کنوني ترغيب عناصر مادي جهت اشتراک در حرکت هاي جمعي با ويژه گي هاي سياسي و اجتماعي کاري طاقت فرسا محسوب مي گردد. برعکس جوامع ذکر شده جامعه مبارز و پوياي آذربايجان جنوبي خصلت ويژه توده اي بودن را همواره دارا مي باشد. استفاده صحيح از خصلت ويژه توده اي جامعه پوياي مان ميزان درجه خودباوري را افزايش داده و "عمليات رواني – فرسايشي" رژيم را بنوعي عقيم مي گذارد. عمليات فرسايشي و رواني ارگانهاي اطلاعاتي بيشتر روي همين خصوصيت ويژه جنبش متمرکز گرديده است. آنان با بررسي روان شناسانه خود با طولاني نمودن فواصل زماني ميان حرکتهاي جمعي و سرکوب وحشيانه آن نهادينه نمودن "غم"، "ياس و نااميدي"، "رعب و وحشت"را در مدنظر دارند. مجموعه هدفهاي ذکر شده در نهايت نگرش "مغلوب بودن دائمي" را تلقين مي نمايد. (مراجعه شود به کتاب "تبليغات و جنگ رواني" مرکز تحقيقات اسلامي – معاونت متون آموزشي و کمک آموزشي، کتاب فوق در پورتال "طوبي" قابل دسترسي است).

همانگونه که ذکر گرديد برعکس نگرش حاکم بر شخصيت ها و گروههاي سياسي و اجتماعي مان ارگانهاي اطلاعاتي شيوه هايي کاملا علمي را در راستاي سرکوبي جنبش هاي در جريان بکار مي بندند. شيوه هايي که برگرفته از تجارب جهاني بوده و مباني علمي را نيز دارا مي باشد.

اگر دوران تئوريک را بازخواني شرايط عمومي وخصوصي محيط مبارزاتي در راستاي تدوين تاکتيکهاي مبارزاتي تعريف نمائيم. ارائه و تدوين تاکتيکها را منوط به درک صحيح از شرايط جامعه، آرايش نيروها و تحليل هاي راهبردي خواهيم دانست. در چنين شرايطي مي توانيم با جمعبندي رفتارهاي جمعي و فردي هر دوجبهه (جنبش و رژيم) راههاي برون رفت از بحران را حتي پيشگوئي نمائيم. با چنين درکي هيچ گروه يا شخصيتي تنها وظيفه خود را با اعلام فراخوان شرکت در اعتراضات پايان يافته نمي تواند تلقي نمايد.

گروه يا شخصيتي که فراخوان شرکت در اعتراضات را تبليغ نموده است موظف است اهداف کوتاه و دراز مدت اعتراضات سلسله وار را تشريحا بيان نمايد و در راستاي اجراي آن وظايف پراتيک خود را نيز اجرا نمايد. گروهها و اشخاص ملي با تعيين روشهاي کار تدارکات و سازماندهي اعتراضات را نيز بايد که در مدنظر داشته باشند. بسيج نيروهاي مادي برعکس شرايط فعلي حاکم بر جنبش ملي آخرين مرحله هر حرکت پراتيکي محسوب مي گردد.

با چنين درکي گروهها و شخصيت هاي ملي را از همين امروز (روز جهاني زبان مادري) به تحليل و بررسي اعتراضات سلسله وار فرا مي خوانيم. بحث و تبادل افکار در ميدان عمل جنبش گامي است ابتدائي در شکل گيري پيروزي نهائي...
منبع: اؤیرنجی

Petitiononline : International Mother Language Day

2008-02-20T22:12:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

To: UNESCO
The Director-General of UNESCO, Mr. Koïchiro Matsuura

We are writing to bring your attention to the systematic suppression of the Azeri-Turkish language and the imposition of Persian by the Islamic Republic of Iran (IRI).

In most societies, the written and the spoken languages are the same. In such a society International Mother Language Day, February 21st, is a day of celebration and jubilation, but not for 35 million Azerbaijanis in Iran.

Since 1925, Iranian governments have banned the usage of Azeri-Turkish in the educational system. Millions of children born to Azerbaijani parents do not even have one school in which they can study in their language. In its place, Farsi is forced on them as the only legitimate Iranian language.

Currently in Iran, aside from three Azerbaijani provinces, Azeri-Turkish is spoken in the provinces and regions of Zanjan, Hamadan, Arak, Saveh and Northern Khorasan. Azeri-Turkish is also spoken by the Qashqayi Turks as well as various other Turkish-speaking peoples concentrated in the province of Fars and in central Iran. All of these people live under the Iranian administration with not a single course in their language available to them during their education from primary school to high school.

Every year, the people of Azerbaijan have tried to obtain permission to celebrate February 21st as International Mother Language Day, but are constantly denied assembling permits. The IRI regime imprisons cultural-linguistic activists who are trying to raise awareness about one of our most basic and fundamental rights as a people. Journalists or writers who publish in Azerbaijani Turkish become victims of the secret police, Etelaat. They are constantly harassed and tagged with labels such as "Pan-Turks" or "Separatists".

Culture is a product of the history of a people and language is integral to culture. Subsequently, culture carries the entire body of values by which a nation comes to perceive themselves and their place in the world. By prohibiting individuals to study in their mother tongue, not only is language destroyed, but also the culture, history, heritage and economy of that people.

We urge you to place a particular importance on this issue which affects more than 30 million people in Iran. On behalf of Azeris in Iran, we ask that you take action to protect our mother tongue.

Sincerely,
The Undersigned
Refrence: http://www.petitiononline.com/anadil/

حقوق بشر و آموزش زبان مادری

2008-02-20T21:11:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

منبع: دویچه وله
روز ۲۱ فوریه (۲ اسفند) از سوی سازمان ملل، به عنوان روز جهانی زبان مادری اعلام شده است. در ایران آموزش زبان‌های اقوام مختلف کماکان با محدودیت‌ها و موانعی روبروست. گفتگوهایی با چند صاحب‌نظر در این باره.

روز ۲۱ فوریه برابر با دوم اسفند ماه روز جهانی زبان مادری است. سازمان ملل متحد مراسم گوناگونی را برای گرامیداشت این روز در بسیاری از کشورهای جهان برگزار می کند. سازمان ملل از دولت ها می‌خواهد که حق اقوام ساکن کشور خود را برای آموزش به زبان مادری‌شان به رسمیت بشناسند و زمینه تدریس زبان آنها را در نظام آموزشی کشورشان فراهم آورند.

در قانون اساسی ایران نیز حق آموزش به زبان مادری اقوام ساکن کشور به رسمیت شناخته شده است. اما هنوز هم، با وجود آنکه ۲۹ سال از تصویب این قانون گذشته است، این اصل به اجرا درنیامده است.

به مناسبت روز جهانی زبان مادری دویچه وله (صدای آلمان) پرسشهایی را با چند صاحب‌نظر مطرح کرد: با دكتر عبدالكريم لاهيجى، رييس جمعيت دفاع از حقوق بشر ايران و نايب رييس فدراسيون بين‌المللى جامعه‌هاى حقوق بشر، خانم صدیقه عدالتی، جامعه شناس، دکتر ضیا صدرالاشرافی ، حافظ مهین فعال فرهنگی، رضا وشاهی، مدافع حقوق بشر در امور اقلیت ها و همچنین دکتر آراز محمد سارلی، ناشر و استاد دانشگاه در ایران.

نگرانی سازمان ملل متحد از نابودی زبانها

در یکی از روزهای سرد زمستان امسال "ماری اسمیت جونز" آخرین بازمانده بومیان "ایاک" آلاسکا و تنها کسی که می توانست به زبان این گروه از سرخ پوستان ساکن شمال غرب آمریکا سخن بگوید، در سن ۸۹ سالگی درگذشت. با مرگ او یک زبان دیگر هم در دنیا از بین رفت. از خانم جونز هفت فرزند به جای مانده، ولی آنها قادر به سخن گفتن به زبان مادری خود نیستند، چون در آلاسکا زبان آنها ممنوع بوده و مردم بومی مجبور بوده‌اند فقط به انگلیسی صحبت کنند.

سازمان ملل متحد پیش‌بینی می‌کند که بیش از ۴۰ درصد از زبان های دنیا سرنوشت مشابهی چون سرنوشت زبان بومیان ایاک خواهند داشت. برای نجات و حفظ این زبان ها سازمان ملل و یونسکو هر ساله برنامه های متعددی را تدارک می بینند و دولت ها را برای پاسداری از زبان های رایج اقلیت های کشور خویش تشویق می کنند.

حق آموزش به زبان مادری از ابتدایی ترین حقوق انسانی است

دکتر صدیقه عدالتی، محقق و جامعه شناس، در گفتگو با برنامه فارسی صدای آلمان در مورد تاثیرات منفی محرومیت از آموزش زبان مادری توضیح داد: "یکی از ابتدائی ترین حقوق هر انسان این است که به زبان خودش صحبت بکند، بنویسد و بخواند. اینکه او از این حقوق اولیه اش محروم شود، بزرگترین ضربه ای است که به این انسان وارد می آید. چه از لحاظ ذهنی، چه از لحاظ روانی و شخصیتی این شخص همیشه دچار مشکل می شود. رابطه فکر کردن و صحبت کردن نیز از بین می رود. ما به زبان مادری خود صحبت می کنیم و فکر و اندیشه انسان بصورت کلمه از دهان آدم بیرون می آید و وقتی زبان مادری شما را ممنوع می کنند، انرژی و پتانسیل شما را می گیرند. روانشناسان می گویند که تعلیم و تربیت کودکان تا کلاس سوم و چهارم باید به زبان مادری باشد." صدیقه عدالتی در ادامه صحبت هایش به اهمیت آموزش زبان مادری با استناد به نتایج پژوهشهای متخصصان امور تربیتی و روانشناسی اشاره کرد.

دکتر عبدالکریم لاهیجی، نايب رييس فدراسيون بين‌المللى جامعه‌هاى حقوق بشر، می گوید که یکی از حقوق اساسی انسان، حق آموزش است، و اما به گفته دکتر لاهیجی "وقتی ما می گوئیم حق آموزش، در مرحله اول حق آموزش به زبان مادری است. یعنی زبانی که انسان به آن زبان نخستین کلمات بر زبانش جاری می شود؛ آن زبانی است که با پدر و مادرش و با افراد دیگر خانواده اش در نخستین روزهائی که به هر حال می تواند ارتباط برقرار کند، ارتباط برقرار می کند. بنابر این طبیعی است که وقتی ما می گوییم حق آموزش برای انسان ها شناخته شده و دولت ها بایستی امکانات لازم را دراختیار شهروندان قرار بدهند، برای اینکه بتوانند آموزش ببینند، منظور اصلی آموزش به زبان مادری است."

دکتر لاهیجی در ادامه صحبت‌هایش گفت که جامعه بین الملل حق آموزش به زبان مادری را به رسمیت شناخته است.

تکثر زبانی در ایران و برخورد قانون و حاکمیت با آن

ولی آیا حق تدریس به زبان مادری در قوانین ایران نیز به رسمیت شناخته می شود؟ در اصل ۱۵ قانون اساسی کشور چنین آمده است: "استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.“

بنابراین دولت ایران حق آموزش زبان مادری را به رسمیت شناخته است. حال چرا اصول قانون اساسی کشور اجرا نمی گردد؟ به نظر دکتر لاهیجی، رييس جمعيت دفاع از حقوق بشر ايران، اجرا نشدن اصل ۱۵ قانون اساسی ناشی از نبود رابطه شهروندی بین مردم و دولت است. دکتر لاهیجی می‌گوید: "متاسفانه در نظام هایی که روابط شهروندی بین مردم و دولت وجود ندارد. مردم به اعتبار اینکه به هر حال کسی را به عنوان رییس دولت یا مجموعه ای را به عنوان دولت بر می گزینند، از آن شخص یا مجموعه توقع دارند که امکانات بهره مند شدن از حقوق و آزادی هایی که چه در چارچوب حقوق بشر و چه در قانون اساسی هر کشور برای مردم در نظر گرفته شده فراهم بیاورد. متاسفانه زبان کردی، آذری، بلوچی، ترکمنی و زبان مردم عرب نشین منطقه خوزستان و تمام مجموعه ای که در یک تنوع فرهنگی، قومی و حتی مذهبی مجموعه ملت ایران را تشکیل می دهند، می بینیم که آن وضعیتی که مذهب شیعه دارد، مذاهب دیگر ندارند و آن اولویتی که زبان فارسی دارد متاسفانه زبان ها یا لهجه های دیگر ندارند. "

رضا وشاهی، فعال حقوق بشر ، به شیوه برخورد حاکمیت با زبانهای اقلیت‌های ایران انتقاد می کند: "ما در ایران می بینیم که حاکمیت همواره این زبانها را به صورت دوست نگاه نکرده و همیشه به عنوان رقیب نگاه کرده است و به شکل چیزی نگاه کرده که می تواند بنیان برافکن باشد. به هر حال باید از تجربه دیگر کشورها استفاده کرد. کشورهایی مثل سوییس که مردم به چند زبان صحبت می کنند و توانستند آن کشور را اداره بکنند و از لحاظ زبانی مشکلی ندارند. و یا کشورهایی مثل هندوستان که انبوه زبان ها در کنار هم زندگی می کنند و ما می توانیم این تجربیات را از این کشورها بگیریم. نکته دیگر این است که مسئله زبان جهانی شده، به همین خاطر سازمان ملل سال ۲۰۰۸ را سال زبان نام‌گذاری کرده و این اهمیت مسئله را می رساند. متاسفانه در ایران جمعیت های زیاد نمی توانند به زبان های مادریشان تحصیل کنند. طبعا کودکانشان افت تحصیلی دارند و نمی توانند رشد فرهنگی داشته باشند و هویتشان در معرض تهدید قرار می گیرد. شما نگذارید یک ملتی به زبان خودش صحبت بکند. بعد از دهه ها به هر حال نوعی استحاله و مشکلاتی را برای این ملت بوجود خواهد آورد."

هویت انسان و زبان مادری

دکتر ضیا صدرالاشرافی، محقق آذربایجانی، به مسئله هویت انسان و زبان مادری اشاره می کند: "هر انسانی چند هویت دارد، ولی عمیق ترین هویتش هویت زبانی است. زیرا قبل از اینکه پی ببرد چه دینی دارد، قبل از اینکه حتی به جنسیت خودش واقف بشود که مرد است یا زن و قبل از اینکه بداند هویت طبقاتی و موقعیت اجتماعی‌اش از نظر ثروت یا خرید و فروش کار چی هست و حتی قبل از اینکه بداند به کدام ملت و سرزمین تعلق دارد و پاسپورتش به کدام کشور متعلق است، به هویت زبانی می‌رسد. بقول هایدگر، فیلسوف آلمانی، انسان در خانه زبان است که فکر می کند و زبان مادری زبان ارتباطی نیست. ما در زبان ادبیات کلاسیک عرفانی مان به آن احساس و قلب می گوییم. زبان مادری قلب، احساس و الهام است. بنابراین کسانیکه با زبان مادری انسانها در می افتند در واقع با عمیق‌ترین جنبه هویت آنها مبارزه می کنند و پیروز نخواهند شد."

تاثیر خانواده‌ و رسانه‌ها در یادگیری زبان مادری

دکتر آراز محمد سارلی، استاد دانشگاه و صاحب "انتشاراتی مختوم‌قلی فراغی" در شهر گرگان در مصاحبه با دویچه وله به نقش خانواده ها در حراست از زبان مادری اشاره می کند: "اساسا زبانی مثل زبان ترکمنی خواسته ها و ویژگی های خودش را دارد، در شرایطی که الان ما زندگی می کنیم ، فکر می کنم از ابعاد مختلف قابل بررسی است. یکی از بحث ها این است که ما در جمع خانواده زبان ترکمنی را تا چه میزانی می‌توانیم استفاده بکنیم و کاربرد دارد و تا چه میزانی زبان فارسی تاثیر گذاشته است. تاثیر زبانی یک امر عادی است. یعنی همیشه زبان ها تحت تاثیر زبان‌های مختلف، فرهنگ‌های مختلف و رفتارهایی که مثلا در گذشته از طریق تجارت بوده و الآن از طریق صدا و سیما و رادیو اینها قرار می گیرد. خیلی از خانواده‌های ترکمنی الآن زبان ترکمنی را بین فرزندانشان آموزش می دهند و عملا در خانواده به همین زبان صحبت می کنند. منتهی خیلی از اصطلاحات هم از طریق رسانه های گروهی صدا و سیما و یا مطبوعات و یا آموزش در مدارس وارد زبان ترکمنی شده. این امر تا یک حدودی طبیعی است ولی برای هویت زبان ها از این حیث مخاطره آمیز است که اگر تکلم کردن به زبان بومی و محلی فراموش بشود یعنی نهایتا آخرین بستر زبان بومی از دست می رود. به همین جهت خانواده ها یک تکلیفی دارند در کنار آموزش زبان رسمی کشور، زبان قومی خودشان را هم می بایست حفظ کنند و حراست کنند."

دکتر آراز محمد سارلی در ادامه صحبت هایش ضمن اشاره به نقش رسانه های گروهی در کشور برای حفظ زبان، تاکید می کند که در عرصه انتشار کتاب ها و مطبوعات تا حدی دولت اجازه داده است که در مناطق ملی و قومی کشور مردم از زبان های محلی خود استفاده بکنند. سارلی گفت در صدا و سیمای استان گلستان برنامه تلویزیونی و رادیو به زبان ترکمنی هست ولی این برای حفظ یک زبان کفایت نمی کند: "بنظر من هنوز جا دارد که ساعات پخش زبان ترکمنی بیشتر از اینها بشود. پرداخت به مسائل ترکمنی و آموزش به زبان ترکمنی از طریق صدا و سیما بیشتر از اینها جایگاه دارد. همینطور در مطبوعات می توان بیشتر از اینها به آن پرداخت کرد. کاری که ما در نشریاتی مثل "یاپراق"، "فراغی" یا "صحرا" یا نشریات دیگر محلی ما که کمابیش به آن می پردازیم. ولی در عین حال کفایت کننده نیست و ما در عین حال به عنوان ناشر که ۵۰۰ عنوان کتاب چاپ کردیم که غالبا این کتاب ها در حوزه مسئله ترکمنی هست، آنجا هم این موضوع را داریم. این هم یک بستری است که می توان زبان ترکمنی را قوام و استحکام بخشید."

بنظر دکتر آراز محمد سارلی آموزش زبان اقوام در مدارس در حال حاضر اساسی ترین مسئله است. وی می‌گوید: "مثلا مطبوعات ترکمنی کاربرد محدودی دارند. انتشار کتاب خیلی خوب است و جمهوری اسلامی در حد خودش این امکانات را فراهم کرده، منتهی کفایت کنننده نیست. ما اگر بخواهیم زبان را به شکلی تعمیم بدهیم، پویا نگاهداریم این است که نیازمند آموزش، کتاب و معلم و تمرین است. طبعا اگر این متحقق بشود خیلی جالب خواهد بود."

برگزاری روز جهانی زبان مادری در میان ایرانیان خارج از کشور

ایرانیان مقیم خارج نیز مراسم گوناگونی را به مناسبت روز جهانی زبان مادری برگزار می کنند. امسال در آمریکا و همچنین در برلین، پایتخت آلمان، مراسمی بدین مناسبت برگزار خواهد شد.

حافظ مهین، یکی از سازمان‌ دهندگان این مراسم و مسئول انجمن فرهنگی آذربایجانیان مقیم شهر برلین است. وی در گفتگو با برنامه فارسی صدای آلمان در خصوص برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری گفت: " چهار سال است که ما این موضوع را مرتب دنبال می کنیم. هر ساله روز ۲۱ فوریه این مراسم در برلین بصورت های مختلف برگزار می شود. معمولا بصورت سخنرانی است. اهمیت این موضوع در این است که ما به عنوان انجمن فرهنگی آذربایجان بیشتر تکیه مان بر روی فرهنگ و زبان است، یعنی مبلغ زبان مادری مان هستیم ."

حافظ مهین در ادامه صحبتهایش به این اشاره می کند که از آنجا که امسال از سوی سازمان ملل متحد سال زبان اعلام شده، این مراسم اهمیت خاصی پیدا کرده است. در مراسم برلین نمایندگان اقلیت‌های قومی کشور نیز شرکت خواهند کرد.

مدافعان حقوق بشر زبان را نه تهدید، بلکه گنجینه و ثروتی معنوی قلمداد می کنند. آنها بر حق تدریس به زبان مادری تاکید دارند و زبان را فراتر از وسیله‌ای ارتباطی می دانند.

طاهر شیرمحمدی

دونیا آنا دیلی گونو ایله باغلی تبریز شهرینده یایینلانان بیلدیری

2008-02-20T21:09:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: بیلدیرینین متنی: یاشاسین آنا دیلیمیز، فئورالین 21، اسفند 2 سی، دونیا آنا دیلی گونودور. هر بیر میلتین تانری وئردییی حاقدیر اوز آنا دیلینده تحصیل آلسین. بو گون آذربایجان خالقینا مبارک اولسون، بوگون اوز مدنی و حاقلی اعتراضلاریمیزی خیاوانلارا چیخماقلا فاشیست فارس حکومتینه بیلدیره ک.

دونیا آنا دیلی و قادینلار گونو مناسبتی ایله شیمالی کالیفورنیا دا کنفرانس

2008-02-20T21:06:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: آذربایجان کولتور اوجاغی شیمالی کالیفورنیادا بو ایلده دونیا آنا دیلی و قادینلار گونونو غوربت یاشایان سویداشلاریمیزلا دانیشیق تانیشیق و ملی موسیقی وئرلیشلریله کئچیره جک.

آنا دیلی و قادینلار مسئله سی حاقیندا دانیشان آلمانیادان گلن قوناق خانیم دوکتور صدیقه عدالتی

آنا دیلی و قادینلار موضوسیله باغلی شعرلر اسماعیل جمیلی

آذربایجان خالق هاوالاری آنا حاقیندا موسیقی پیانودا قوجامان خالق آرتیستی چنگیز صادیقوف

بیانیه انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده فنی دانشگاه تبریز به مناسبت روز جهانی زبان مادری

2008-02-20T21:02:00.000-08:00

پنج‌شنبه ۲ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۱ فوريه ۲۰۰٨

منبع: اؤیرنجی
حقيقتي كه در جهان امروز تمامي انديشمندان آزادانديش بر آن درباره هويت انسان متفق القول اند، اين است كه هويت جمعي انسان و موجوديت بين المللي هر ملتي بر اساس زبان آن ملت تعيين و تعريف مي شود. و نيز از نظر تمامي روان شناسان، رشد فردي و شكوفايي توانايي هاي بالقوه انسان در گرو وجود خود آگاهي در افراد بشري بر اساس هويت زباني و برخورداري از امكان تحصيل به زبان مادري است.

اهميت اين شاخصه هويت، تمامي سازمان هاي بين المللي حقوق بشر و واضعان قوانين در كشورها را وادار به وضع قوانين و دفاع از حقوق زباني ملت ها مي نمايد. اصول مترقي اما ناكافي 15 و 19 در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران اشاره ايست به حقوق هويت هاي زباني مليت های غير فارس كه گفتمان جديدي را به عنوان خواسته هاي اين مليت ها مطرح كرده است.

تمامي دلايل علمي حقوقي مذكور و تلاش هاي تاريخي ملت هاي مختلف جهان در جهت صيانت زبان مادري خود، موجب گرديد تا 21 فوريه -2 اسفند- از سوي سازمان علمي فرهنگي ملل متحد (يونسكو) به عنوان روز جهاني زبان مادري اعلام گرديد.

با گراميداشت اين روز و با احترام به همه كسانيكه در راه حفظ زبان مادري خود دچار رنج وسختي شده اند، انجمن اسلامي دانشجويان دانشكده فني بر اين باور است كه تحقق شعارهايي چون اتحاد ملي، نه در گرو تبليغات در جهت يكسان سازي فرهنگي بلكه در سايه تامين حقوق انساني تمامي مردم است و به عنوان بخشي از جامعه دانشجويان آذربايجان، برآورده شدن مطالبات زير را از ضروريات احقاق حقوق مردم آذربايجان مي دانيم:

1- برقراري امكان تحصيل به زبان مادري در مدارس به و‍يژه در مقطع ابتدايي؛ چرا كه از ملزومات حفظ يك زبان آموزش اصولي آن به كودكان است.

2- ايجاد امكان تحصيل به زبان توركي در مقاطع مختلف دانشگاهي و تاسيس نهاد هاي آكادميك در جهت تحقيق و مطالعه درباره زبان وادبيات توركي آذربايجاني.

3- اقدام صداوسيما درجهت تاسيس شبكه هاي سراسري راديو وتلويزيوني به زبان توركي آذربايجاني.

متن تورکی
بو گونکو دونيا دا، آزادليق سئوه ر بيلگين لرين باخيشلاري اينسانلارين كيمليگينه، هر ميللتين جمعي كيمليگيندن و دونياليق وارليغيندان آسيلي دير. پئسيكولوژي باخيميندان ميللي اويانيش اساسيندا، اينسانين بوتون باجاريق لاري نين گليشمه سي، اونون اؤز ميللي كيمليگينده يئرله شن آنا ديلي دير.

بوتون اينسانلار حاققيندا چاليشان تشكيلاتلارين بو حاقدا يازديغي ياسالار و آنا ديلي اوغروندا آپارديقلاري دانيشيقلاربوسؤزون اؤنه مي ني آرتيق گؤسترير. آنا ياسا دا اولان ناقيص 15 و 19 بندلرينه داياناراق، فارس اولمايان ميللتلر، تاپدالانميش كيمليك لرين يئنيدن يوكسلتمه گيني ايسته يه رک يئني بحث لر بو اساسدا توپلومدا اورتايا چكيبلر.

يونئسکونو، 21 فئورالي (بايرام آيي نين 2سي ني) دونيا آنا ديلي گونو آدلانديرماغا مجبور ائدن؛ ميللت لرين تاريخ بويو اؤز آنا ديللري و ميللي وارليق لاريندان ساوينماقلاري اولوب.

بو اولوسلارآراسي گونونو قوتلاييب بوتون آنا ديلي حاققيندا چاليشانلاري سايقيلاياراق، تبريز بيليم يوردونون فني فاكولته سينين اؤيرنجيلرينين ايسلامي انجومني ميللي بيرليك شؤعارينين گرچكلنمه سينيه، آسئميلاسيون سياستيني ايره لي سورولمه سيني اويغون گؤرمه دن، آذربايجانلي اؤيرنجي لرينين بير بؤلومو اولاراق، آذربايجانين ميللي ايستك لرينين ان آزين بو سؤزلرده بيلير:

1- آنا ديلينده تحصيل ايمكاني، بوتون اوخوللاردا يارانماق؛ اؤزلليکجه اوشاقلارين آرتيق اؤنملرينه باخاراق، آنا ديلين اؤيرتمه گي ايلكين مكتبلرده.

2- آذربايجان توركجه سينين اؤيرنمك ايمكاني، بيليم يوردولارين بوتون بؤلوم لرينده يارانيب، آذربايجان تورکجه سي نين، ديل و ادبيياتين آراشديران آكادئميك تشكيلاتلارين آچيلماسي.

3- توركجه راديو تيئلويزيا آچيلماق ايمکانين يارانماسي.

روز جهانی زبان مادری و تبدیل تهدید به فرصت، حمیده اسکوئی فعال دانشجوئی آذربایجان

2008-02-20T05:42:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

منبع: اؤیرنجی

در آستانه روز جهانی زبان مادری، آنانی که از دور دستی بر آتش دارند به خوبی می دانند که این همه بگیر و ببند و آماده باش نمودن نیروهای انتظامی و غیره هدفی جز ایجاد جو رعب و وحشت ساختگی در بین فعالان، دانش آموزان و دانشجویان آذربایجانی نیست. رژیم می داند که بازداشت هر فعال آذربایجانی آنهم در اعتراضات روز زبان مادری هزینه بسیار سنگینی را در داخل و خارج بر آن تحمیل می کند.

چه بسا در طول سالهای اخیر شاهد بودیم که افزایش بگیر و ببندها باعث افزایش توان حرکت ملی آذربایجان ازسوئی و بین المللی شدن آن از سویی دیگر شده است. پرداخت تلویزیون مهمی چون الجزیره قطر به مسئله ملی خود نشانگر اهمیت این حرکت در خاورمیانه می باشد. رژیم سعی می کند بصورت ساختگی جو رعب و وحشت ایجاد نموده و ما را از طرح درخواستهای بحق خودمان منصرف کند. اما روز جهانی زبان مادری روزیست که فعالان ملی می توانند از آن به نحو احسن استفاده نمود و از یک تهدید بک فرصت طلائی بسازند. واقعیت اینست که رژیم قدرت سرکوب گسترده خود را از دست داده است. افزون بر آن بسیاری از نیروهای داخل رژیم در صحبتهای خصوصی خود از مطالبات حرکت ملی آذربایجان جانبداری نیز می کنند. فضای فکری و سیاسی در آذربایجان به مرحله ای رسیده است که دیگر حتی کسی بصورت علنی نمی تواند مطالباتی نظیر رسمیت یافتن زبان ترکی را انکار کند. این چیزیست که فعالان دانشجوئی و ملی آذربایجان براحتی آنرا در کوچه و بازار، خوابگاههای دانشجوئی و محافل دوستانه و فامیلی می بینند و می شنوند. درخواست رسمیت یافتن زبان ترکی آنهم در روز زبان مادری بقدری مدنی، دمکراتیک و صلح آمیز است که عملا مخالفان حرکت ملی آذربایجان را در بن بست قرار می دهد. اینک فرصت برای فعالان آذربایجانی مهیاست که با اعتراضات گسترده در این روز مهم به یک امتیاز بزرگ دست یابند. واقعیت اینست که کسی نمی تواند حرکت ملی آذربایجان را بصورت حرکتی محصور در نقطه و زمانی خاص ارزیابی کند. این حرکت فرآیندی روبه رشد، داخلی و توسعه گرایانه است. رسمیت یافتن زبان تورکی بزرگترین پیروزی برای حرکت ملی آذربایجان خواهد بود. روز جهانی زبان مادری فعالان آذربایجانی وارد بازی قماری می شوند که هم در صورت برد و هم در صورت باخت برنده نهائی این بازی اند.
ظاهرا فعالان آذربایجانی خود را برای این قمار آماده نمودند. حرکت ملی آذربایجان به مرحله ای از رشد و بالندگی رسیده است که بتواند تهدیدها را به فرصتهائی گرانسنگ تبدیل کند.
توزیع 6000 پوستر بمناسبت روز زبان مادری در دانشگاههای کشور و توزیع این همه ویژه نامه و غیره نشان از عزم جدی فعالان دانشجوئی اعم از دختر و پسر برای استفاده از موقعیت بین المللی این روز است. اعلام روزه اعتراض در این روز تاکتیکی بسیار موفق و آنهم از نوع تاکتیک های جمهوری اسلامی بود که توسط صدها دانش آموز و دانشجو در حال اجراست. آنانیکه بنام فعال دانشجوئی و فعال ملی آذربایجان هنوز احتیاط می کنند و از ترس احضارهای الکی به ستاد خبری و تعهدات آنچنانی ماندن در خانه را ترجیح داده و یا آنانی که هنوز منتظر اجازه دولت برای هر نوع اعتراض مسالمت آمیز مانده اند فرصت سوزی مهمی را بر حرکت ملی آذربایجان تحمیل می کنند. برای آنانیکه در هر صورتی برنده این بازی هستند، ماندن در خانه ها اجحاف در حق ملت آذربایجان و زبان شیرین مادریمان است. ما اعم از دختر و پسر مودبانه و محترمانه حتی به بهای بازداشت های گسترده در اعتراضات این روز شرکت می کنیم و مطمئن هستیم که چیزی برای باخت نداریم. هرچه ببازیم باز برنداه ایم.

ویژه نامه نشریه "کیملیک" بمناسبت روز جهانی زبان مادری در دانشگاه زنجان منتشر شد

2008-02-20T05:40:00.001-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اؤیرنجی نیوز- شماره نهم نشریه کیملیک بصورت ویژه نامه روز جهانی زبان مادری در دانشگاه زنجان منتشر شد. این شماره در هشت صفحه و با محوریت ضرورت رسمیت و تحصیل به زبان مادری و نیز امکان و راهکارهای آن می پردازد. این شماره از نشریه با تیراژ بالا و بصورت وسیع در دانشگاه زنجان پخش گردید و فضای دانشگاه را دگرگون ساخت. با انتشار نشریات در دانشگاه و برخی اقدامات دیگر دانشجویان دانشگاه زنجان خود را برای برگزاری هر چه باشکوه تر مراسم روز جهانی زبان مادری آماده می کنند.

دانشجویان دانشگاه تبریز به استقبال روز جهانی زبان مادری رفتند

2008-02-20T05:38:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: امروز 1 اسفند مراسم بزرگداشت روز جهانی زبان مادری در دانشگاه تبریز باشرکت دانشجویان این دانشگاه و همچنین مهمانانی از دانشگاههای تربیت معلم آذربایجان و صنعتی سهند در دانشگاه تبریز برگزار گردید.
در این مراسم مقاله هایی در اهمیت زبان مادری ونقش آن در فرهنگ و تمدن یک ملت بررسی شد و سپس با مراسم شعر خوانی دانشجویان این مراسم خاتمه یافت.
اخبار تکمیلی متعاقبا اعلام خواهد گردید.

دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز در انتظار مجوز هیات نظارت برای برگزاری مراسم روز زبان مادری

2008-02-20T05:31:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: در حالیکه اکثر دانشجویان آذربایجانی دانشگاههای کشور از امروز و فردا مراسم زبان مادری را برگزار خواهند نمود، دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز و اعضا شورای مرکزی تشکل آرمان در انتظار مجوز هیات نظارت برای برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری هستند.

بنا به خبر وبلاگ آرمان در صورت اخذ مجوز روز پنجم اسفند ماه اولین جلسه نشستهای هفتگی تشکل آرمان با موضوع زبان مادری برگزار خواهد گردید. این برنامه که منتظر تایید نهایی هیئت نظارت می‌باشد ،در سالن علامه جعفری و با حضور چند تن از اساتید برجسته صورت خواهد گرفت.

خاطر نشان می شود پیش از این و در سالهای گذشته دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز مراسم های متنوعی در ارتباط با ادبیات و زبان تورکی برگزار نموده اند.

وحشت اداره اطلاعات استان زنجان از روز 2 اسفند

2008-02-20T05:17:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

یئتیشن ایمیل:
اداره اطلاعات استان زنجان این روزها به مناسبت روز جهانی زبان مادری در وضعیت آماده باش کامل می باشد لذا با احظار چند فعال حرکت ملی آذربایجان به اداره اطلاعات زنجان و تهدید آنها و خانواده آنها به عدم شرکت در مراسم دوم اسفند که در ساعت چهار بعد از ظهر در پارک سبزه میدان برگزار خواهد شد عملا ترس خود را از این روز اعلام داشته اند. این روزها خیابانهای شهر زنجان محل عبور و مرور ماموران اداره اطلاعات شده تا از این طریق زنجان کاملا در کنترل آنها قرار بگیرد . تا به این لحظه هیچ خبری از فعال حرکت ملی آذربایجان آقای شهرام الله مرادی که چند روز قبل توسط نیروهای اداره اطلاعات زنجان در حین پخش اعلامیه دستگیر شده نیست و اداره اطلاعات زنجان خانواده ایشان را تهدید کرده اند با هیچ کس تماس نداشته باشند که در غیر این صورت به ضرر ایشان تمام خواهد شد

حرکت ملی آذربایجان - زنجان

توجه! توجه! سرقت مسلحانه در زنجان، توطئه یا واقعیت.......

2008-02-20T02:48:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

قایناق: اؤیرنجی

شهر زنجان همگام با سایر شهرهای آذربایجان در تمامی مراسمات ملی به نحو بسیار خوبی ظاهر شده است بویژه در روز جهانی زبان مادری در سال قبل(85) با حضور پرشور در تجمع شهر و ارائه مطالبات خویش در سطح شهر با آرامش کامل و بدور از هر گونه خشونت توانست تاثیر بسیار مثبتی را بوجود آورد و همین موضوع نیروهای امنیتی را به خشم آورد و با ضرب و شتم و دستگیری شروع به متفرق کردن مردم نمودند که بیش از سی نفر از مردم و دانشجویان دستگیر شدند و پنج تن از فعالین حرکت ملی در زنجان هنوز هم بعد از گذشت یکسال در زندان می باشند.

(البته بعد از مدت کوتاهی آزادی در بهار 86)
با وجودیکه هزینه حرکت روز جهانی زبان مادری در زنجان بسیار سنگین تمام شد و علاوه بر دستگیریها و ایجاد جو رعب و وحشت و فضای پلیسی و خفقان شدید در شهر ، تشکل جمعیت اسلامی در دانشگاه نیز با حکم انحلال روبرو شد و نشریات دانشگاه زنجان با توقیف فله ای مواجه شدند و در دانشگاه آزاد نیز اجازه فعالیت به کانون شهریار و انتشار نشریه داده نشد، ولی دانشجویان با تمام تلاش به فعالیتهای خویش ادامه دادند و اینک با وجود جو خفقان شدید توانسته اند مجوز سه نشریه را در دست داشته باشند و با انتشار منظم آنها فضای دانشگاه را بار دیگر چون سالهای قبل در دست داشته باشند و در شهر زنجان نیز فعالیت ها با تمام وجود و به صورت کاملا متفکرانه در جریان است و مردم هیچگاه یاد و خاطره سال قبل را از یادها نخواهند برد.

همه این اتفاقات در حالی رخ دادند که حکومت در طبقه بندیهای خاص خویش، زنجان را جزو استانهای ملی و نه قومی!! به حساب می آورد چنانکه وزیر کشور احمدی نژاد در معرفی استاندار زنجان در پاسخ خبرنگاری که پرسید چرا باز هم برای زنجان استاندارغیربومی انتخاب نموده اید با لحنی تمسخر آمیز پاسخ داد: "استان زنجان جزو استانهای ملی به شمار میرود و فرقی نمی کند که مسئولان آن حتما از خود استان باشند یا نه." در چنین وضعیتی خروش عظیم مردمی و طرح مطالبات ملی در سطح دانشگاه و شهر زنجان حکومت را غافلگیر کرده و از آن زمان به بعد حکومت تازه متوجه قدرت حرکت ملی آذربایجان شده و شروع به برخورد شدید با آن نمود که وضعیت بسیار سختی را برای فعالان حرکت در زنجان رقم زده است. اما با این وجود، مسیر حرکت در زنجان با شتاب زیاد رو به جلو ادامه دارد و همین دوباره حاکمیت را به چاره اندیشی برای سرکوب جدی دوباره در زنجان وادار ساخته است.

بعد از مراسم سالگرد قیام اول خرداد و نیز اول مهر و مراسمهای متعدد دیگر که با فعالیت زیاد فعالین در شهر انعکاس فوق العاده ای داشته است از اوایل بهمن ماه فعالین حرکت در شهر در تدارک هر چه باشکوه تر برگزار شدن روز جهانی زبان مادری بودند که از آن زمان تا کنون با پخش گسترده و وسیع CD در شهر و نیز اعلامیه ها و بروشورهای متعدد تا امروز فضای شهر را برای برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری آماده ساخته اند هرچند که همه این اقدامات با برنامه ریزی های دقیق جهت جلوگیری از پرداخت هزینه های بیشتر از جمله دستگیری و یا ... همراه بوده ولی حکومت این بار از چند روز قبل به فکر سرکوب افتاده است.

به این خبر توجه کنید: "حدود ساعت 9 و هفت دقيقه روز شنبه بيست و هفتم بهمن ماه، چهار سارق مسلح به سلاح گرم در حالي كه چهره‌شان را با ماسك ضد گاز پوشانده بودند، به قصد سرقت وارد يك طلافروشي در خيابان درمانگاه شهرستان زنجان شده و با مجروح كردن صاحب مغازه، مقداري طلا از مخازن طلافروشي را سرقت و با يك دستگاه خودرو پژو از منطقه فرار كردند." بعد از این واقعه خبر آن به سرعت در سطح شهر پیچید چنانکه در ساعات اولیه روایتها حاکی از سرقتهای مسلحانه زنجیره ای در سطح شهر بوده و بانکهای پارسیان و تجارت نیز جزو طعمه های سارقان حرفه ای و مسلح ذکر می شدند و شمار کشته به پنج تن و شمار زخمی ها 15 به نفر می رسید و تا روز بعد که خبرهای رسمی از زبان مسئولان نیروهای انتظامی گفته شد شایعات متعدد بسیاری در سطح پخش شده بودند که عکس العمل بسیار شدیدی را از سوی مردم به همره ه داشت و برخورد شدید با بی نظمی ها در سطح شهر به عمده خواسته مردم بویژه بازاریان از نیروی انتظامی تبدیل شد.

پروژه نیروهای امنیتی به طور کامل انجام یافته بود. آری اینک زمان آن رسیده بود که مسئولان نیروی انتظامی (رئیس و معاون) با حضور در رسانه ها بویژه تلویزیون بگویند: "با هر گونه بی نظمی در سطح شهر و استان به شدت تمام برخورد خواهیم کرد."

نمیدانم چرا به یاد عصر روز جهانی زبان مادری در سال قبل افتادم، آنجا که در میدان انقلاب زنجان سعید متین پور با ضرب و شتم شدید و صورتی خونین زیر باتوم های سربازان از همه چیز بی خبر دستگیر شد(سربازان وقتی در بازداشتگاه از موضوع تجمع باخبر شده بودند با بغل کردن قهرمانان خویش و روبوسی آنان درخواست بخشش از آنان را داشته بودند و عنوان کرده بودند که ما را جهت دستگیری اراذل و اوباش آماده باش کرده بودند)، شمار دستگیریهای دانشجویان دانشگاه زنجان به هفت تن رسید، بیش از سی نفر با بدترین وضعیت ممکن دستگیر شدند حتی رهگذران نیز دستگیر می شدند، انگار به هر قیمتی نباید اجازه برگزاری مراسم به صورت آرام داده می شد، ولی دقیقا دقایقی بعد از این اقدامات شایعه بسیار عجیبی به سرعت در سطح شهر شنیده می شد: "نیروهای انتظامی با شجاعت تمام با سارقان بانک در چهارراه انقلاب برخورد و همه آنان را دستگیر کردند"!!؟؟

خوشبختانه با درایت فعالان حرکت و خانواده های دستگیر شدگان و نیز بیانیه ها و مصاحبه های متعدد دانشجویی و خانواده های دستگیر شدگان با روزنامه مردم نو زنجان و نیز پیگیری و انعکاس خبری بسیار خوب این روزنامه این شایعات فقط همان شب پایدار ماند و با وزیدن نسیم حقیقت تمامی گرد و غبار ساختگی اداره اطلاعات رخت بر بست و واقعیت عیان شد.

واما امسال... با برنامه های بسیار دقیق و هوشمندانه فعالان حرکت در زنجان وقوع قیام دوم اسفند در زنجان حتمی است و روز جهانی زبان مادری میتواند پایه های سست رژیم شوونیستی را به لرزه اندازد، پس برخورد جدی با آن باید با بهانه ها و پیش زمینه های قبلی باشد و سناریوی سرقت مسلحانه از طلافروشی و بانک برای حاظر ساختن همین پیش زمینه ها طراحی شده است. هر چند که این گونه برنامه های کودکانه و تکراری بیشتر خنده دار است تا اینکه بتواند بعنوان توطئه های حکومت باشد و لی فعالان حرکت در زنجان بویژه دانشجویان در دانشگاهها باید خود را برای خنثی ساختن این گونه برنامه ها نیز آماده سازند و با اطلاع رسانی دقیق جلوی آن را بگیرند.

پنج شنبه دوم اسفند میتواند زندانیان حرکت ملی علی الخصوص 5 زندانی زنجان در اوین و یک زندانی تازه دستگیر شده را خوشحال کرده و روح شهدای حرکت را شاد سازد و به صحنه عظیم ارائه مطالبات بر حق ملیمان تبدیل شود، پس با تمام وجود حضوری پررنگ را داشته باشیم "رسمیت زبان ترکی در ایران "، "حق تعیین سرنوشت برای ملت ترک آذربایجان" مهمترین خواسته های ما خواهند بود.

م. افشار زنگانلی

همزمان با روز جهانی زبان مادری پخش سی دی و اعلامیه در مغان

2008-02-20T02:45:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اؤیرنجی نیوز: تمامی شهرهای آذربایجان جهت گرامیداشت روزجهانی زبان مادری و اعتراض به ادامه سیاستهای تبعیض زبانی آماده می شود. منطقه مغان بعنوان شمالی ترین بخش از آذربایجان جنوبی همواره از مراکز فعالان مبارزان ملی آذربایجان بوده است. در همین راستا بنا به خبرهای رسیده از شهر پارس آباد مغان صدهها سی دی و چندین هزار اعلامیه به مناسبت روز جهانی زبان مادری در این شهر توزیع شده است. مضمون اعلامیه ها و سی دی های مذکور گرامیداشت دوم اسفند (21 فوریه)روز جهانی زبان مادری و دعوت مردم جهت گرامی داشت این روز می باشد.

روزه اعتراض صدهها تن از دانش آموزان و دانشجویان تبریزی

2008-02-20T00:32:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

منبع: اؤیرنجی
روزه اعتراض دهها تن از دانش آموزان و دانشجویان تبریزی
همزمان با روز جهانی زبان مادری و در اعتراض به ادامه تبعیض زبانی در ایران

اولین حق طبیعی بشریت در طول تاریخ، حق نوشتن و خواندن به زبان مادری هر فرد محسوب می شود. این حق را برای اولین بار « مادر » هر شخص به او اعطاء می کند.

انسانی که از این حق خدادادی خویش محروم بماند دچار ناراحتی های روانی گردیده و به بیماری تعارض شخصیت مبتلا می شود. از دیگر طرف در صورت فقدان شعور ملی (مادری) در جوامع گوناگون، مدنیت و فرهنگهای مختلف در طول زمان در مناطق و قاره ها، پدید نمی آید.

بدین ترتیب در جهت رفع تبعیض و بی عدالتی در حق زبان مادری هر قوم و ملت، سازمان حقوق بشر جهانی و اصول مندرج در یونسکو و بیانیه جهانی زبانی بارسلون و مواد قید شده در میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، صریحا حق تحصیل به زبان مادری هر انسان به جد اعلام شده است.

در کشور ما نیز در اصل 15 قانون اساسی این حق به تمامی مردمان ساکن در این سرزمین داده شده، اما بعد از 29 سال از انقلاب اسلامی این مورد هنوز اعطاء نگردیده است و ملتهای متشکل خصوصا اکثریت عظیم تورک های آذربایجان از تحصیل به زبان مادری (ملی) خویش محروم هستند.

لذا ما دانش آموزان دبیرستانها و دانشجویان دانشگاههای شهر تبریز برای رسیدن به این حق طبیعی و قانونی خویش روز دوم اسفند 1386 ( 21 فئوریه سال 2008) برابر روز جهانی زبان مادری به روزه اعتراض دست خواهیم زد .

آذربایجانلی معلیم هدایت ذاکر آجلیق آکسیاسی کئچیره جک...

2008-02-20T00:22:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨
قایناق: اؤیرنجی

دونیا آنا دیلی گونونده: آجلیق گؤره وی، اعتیراض سَسی
30 میلیون دان آرتیق یاشایان تورک آذربایجان لی ایران اؤلکه سینده، هله ده 21 اینجی یوز ایل لیک ده اؤز آنا دیل لرینده تحصیل ائتمک دن محروم قالیب لار- بیر حالدا کی باشقا اؤلکه لرده بو سوروم(Sorum) ایل لردیر آرادان قالدیریلیب و اینسان لار اؤز یلکین و دوغال حاق لارینا مالیک دیرلر.

هر بیر اینسان دونیایا گؤز آچاندان سونرا اؤز آناسینین دیلی اولاراق بسله دییی شیرین لای لاسی ایله، گئجه گوندوز ایل لره قاتیب - بویویوب، آیاق توتوب و گؤزله ییرکی اوخول لاردا اؤز آنا دیلینده سؤزلر- کلمه لر و جمله لری اؤیره نیب - دوشونسون و دونیایا گئنیش لی باخارکن قانادلانیب و اؤزونه عایید اولان توپلومون قوُللوغوندا چالیشسین.
آنلامی، بوتون «توپلوم» (جامعه) اؤز کیملیک لرینده یاشاییب دونیا اینسانلار بیرلشیمین یولوندا، آیاق لانسین لار.
آما بو اینسان اوُشاق لیق چاغیندان، دوشونجه لرینی داها داورانیش لارینی، ایلک مکتبه آتدیم قویاندان سونرا اؤز دیل ایله کاغیذ اوستونه گتیرنمه سه، ان بؤیوک روانی گرگین لیک لرله اوز- اوزه اولوب فیکیر و آغیز ایلگی لری آردان قوپاریلیب، سونوج دا آسئمیله اولاجاق دیر. نهایت ده اینسان مَسخ اولوب، باشقا باخیش ایلا دیری ایکن اؤلور!
بو اوزدن غیر دولتی موسسه و قوُروم لار 1996 ایلینده بارسلونا دا توپلانیب اینسان حاق لارینین جهانی اعلانینا آسیلاراق دیل حاق لارینین دونیا بیانیه سینی ایمضالاییب دیل اؤزگورلویونو - اونون باغیمسیز فورمادا قوُللاندیغینی بوتون دونیا اؤلکه لرینه سَس لَندیریب - بیلیندیردی لر.
بیزیم اؤلکه ده ده اینسان لار، مکتب لرده اؤز دیلینده یازیب و اوخوماسی، آنا یاسانین 15- اینجی مادده سینده، آیدین جا قید اولونموشدور .
بئله لیکله، من « هدایت ذاکر » بیر معللیم اولاراق بو اؤلکه نین اوُشاق لاری داها گنج لرینین آیدین گله جه یی و آنلاملی یاشام لاری و یوُردون آرتیق گلیشمه سی اوچون، بوتون مسئول لاردان 15- اینجی اصلین ایجرا اولونماسینی ایسته یه رک، اسفند-ین 2-سی جوما آخشامی (21 فئوریه 2008) دونیا آنا دیلی گونو موناسیبت ایله آجلیق گؤره وینی گئچیره جه یم.
آنا دیلی گونو بوتون اینسان لار و آذربایجان میللتینه اوُغورلو اولسون .

هدایت ذاکر « آرازلی »
تبریز 1386.11.29
18 فئوریه 2008

گزارش تفصیلی: آذربایجان خود را برای برگزاری مراسم روز جهانی زبان مادری آماده می کند

2008-02-19T21:38:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

روند رو به رشد مرگ و زوال بسیاری از زبانها یونسکو را بر آن داشت تا روز 21 فوریه را بنام روز بین المللی زبان مادری اعلام کند. در سال 1999 سی امین نشست یونسکو که اتفاقا جمهوری اسلامی ایران نیز در آن حضور داشت، برگزار گردید. در این نشست نماینده جمهوری اسلامی بر سندی امضا نهاد که آن سند روز 21 فوریه (دوم اسفندماه) را بعنوان روز بین المللی زبان مادری می شناخت

و دولتهای امضا کننده را ملزم می داشت تا نسبت به گرامیداشت این روز اهتمام ورزیده و با در نظر گرفتن امکانات آموزشی و پژوهشی گسترده از مرگ زبانهای مادری انسانها در هرجای این کره خاکی ممانعت بعمل آورند. اما درحالیکه 9 سال از آن تاریخ می گذرد، نه تنها دولت جمهوری اسلامی کوچکترین اقدامی در راستای گرامیداشت این روز انجام نداده است، بلکه با نگاهی امنیتی به مسئله کسانی را که با برگزاری مراسم قصد گرامیداشت آن را داشته اند به پان ترکیسم متهم و به حبسها و شکنجه های طولانی مدت محکوم نموده است. بازداشت فعالان شناخته شده زنجانی سعید و علیرضا متین پور، جلیل غنی لو، لیلا حیدری و بهروز صفری در این راستا قابل ارزیابی است. علاوه بر این افراد تعداد زیادی از فعالان فرهنگی و مدنی آذربایجان به جرم اعتراض به سیاست تبعیض زبانی هم اینک در زندان بسر می برند.

اگرچه آذربایجان در بایکوت شدید خبری رسانه ها و سایت اینترنتی مخالف و موافق حکومت قرار دارد اما با تمامی اوضاع و احوال ظاهرا ملت آذربایجان قصد دارد بهر نحو ممکن اعتراضاتی را به همین مناسبت برگزار نماید. در روزهای اخیر خبرهای بسیاری در این زمینه از سوی منابع آذربایجانی منتشر گردیده است. وبلاگ اورمو نیوز در خبری اعلام نمود که تظاهرات گسترده ای بمناسبت گرامیداشت روز مادری در ارومیه برگزار خواهد گردید. این وبلاگ با انتشار تصویر اعلامیه ای به زبان ترکی که از سوی فعالین آذربایجانی خطاب به مردم ارومیه بود از آنان خواسته است که در عصر روز پنجشنبه دوم اسفند ماه با تجمع در تقاطع عطایی- امام و با حرکت در مسیر خیابان امام در مقابل اداره کل آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی به تحصن اعتراضی بپردازند.
از سوی دیگر اویرنجی نیوز دو نامه سرگشاده از سوی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه آزاد اردبیل را که بمناسبت روز جهانی زبان مادری خطاب به مدیرکل صدا وسیمای استان اردبیل و دبیرکل کمسیون ملی یونسکو در ایران نوشته شده است را منتشر نمود. در این دو نامه این انجمن از بی توجهی صدا و سیما و کمیسیون ملی یونسکو به روز زبان مادری گلایه نموده است. در قسمتی از نامه انجمن به دبیر کمسیون ملی یونسکو چنین آمده است: چرا تاکنون هیچ برنامه ای برای گرامیداشت این روز و حتی اطلاع رسانی عمومی از طریق صدا و سیما که خود را رسانه ملی عنوان نموده در مورد روزجهانی زبان مادری صورت نگرفته است؟
در پایان نامه ی خطاب به کمسیون ملی یونسکو آمده است: چرا کمیسیون ملی یونسکو فقط در جهت ترفیع زبان فارسی تلاش می نماید؟ چرا شورای عالی کمسیون ملی یونسکو جهت درج روز جهانی زبان مادری در تقویم سالیانه و اطلاع رسانی از طریق صدا و سیما نسبت به وجود چنین روزی اقدام نمی نماید؟
همچنین این انجمن خطاب به مدیرکل صدا وسیما نوشته است: صدا وسیمای استانی اردبیل از بدو تاسیس سال 79 تاکنون کدامین برنامه ها را برای حفظ و حراست و ترفیع زبان ترکی آذربایجانی که زبان مادری کودکان اردبیلی است، تهیه و پخش کرده است؟ به جرات می توان گفت صدا و سیمای اردبیل همگام با صدا و سیمای سراسری در صدد محو و نابودی فرهنگ و زبان ترکی آذربایجانی است. اگر این گونه نیست چرا برنامه هایی که روزانه برای کودکان و نوجوانان اردبیل که از ساعت 16 بعد از ظهر و بمدت 45 دقیقه از این شبکه پخش می شود بزبان شیرین فارسی! است؟ آیا زبان مادری کودکان اردبیلی فارسی است؟ چنین برنامه هائی با کدامین اهداف شوم و با استفاده از کدامین بیت المال تهیه و پخش می گردد؟ صدا و سیمای اردبیل برای گرامیداشت 21 فوریه (دوم اسفند) روز جهانی زبان مادری چه برنامه ای تدارک دیده است؟ با توجه به نام گذاری سال 2008 به عنوان سال بین المللی زبانها از سوی یونسکو کدامین برنامه از سوی صدا وسیمای اردبیل برای حفظ و حراست از زبان ترکی آذربایجانی تدارک دیده شده است؟
از سوی دیگر اویرنجی نیوز نوشت که اعلامیه های گسترده ای در سطح شهر تبریز پخش گردیده که از مردم این شهر می خواهد در مراسم روز زبان مادری شرکت کنند. بنا به گزارشهاي رسيده از سطح شهر تبريز دهها هزار اعلاميه در دعوت از مردم تبريز براي شركت در تظاهرات روز جهاني زبان مادری در سطح شهر پخش گرديده است. اين بيانيه ها كه به دو زبان توركي و فارسي تنظيم گرديده از مردم تبريز دعوت نموده روز پنجشنبه مصادف با روز جهاني زبان مادري در بازار قاباغي تجمع نموده و با تظاهرات گسترده به طرف اداره آموزش و پرورش حركت نمايند.
در پی اعلام این خبر اویرنجی نیوز نوشت که نیروی انتظامی در ارومیه تا روز 9 اسفند بحال آماده باش کامل در آمده است. گزارش های موثق از شهر های مختلف حکایت از آن دارد که مقامات سیاسی و امنیتی دستورات ویژه ای را برای نیروی انتظامی، نیروی ضد شورش، نیروی بسیج مقاومت و اداره اطلاعات جهت مقابله با تظاهرات احتمالی مردم آذربایجان در روز ۲ اسفند صادر کرده اند. بنابر این گزارشها شورای تامین استان در ادارات استانداری های آذربایجان شرقی، آذربایجانغربی، اردبیل و زنجان تشکیل یافته و دستور آماده باش کامل برای نیروهای انتظامی و امنیتی از روز ۲۸ بهمن تا ۹ اسفند ماه صادر شده است. همچنین اورمو نیوز گزارش داده است، دست کم چهار فعال ملی گرا در این شهر بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات واقع در شهرچای ارومیه انتقال یافته است. تاکنون از هویت بازداشت شدگان خبری مخابره نگردیده است. در تبریز نیز نیروهای اطلاعاتی تبلیغات گسترده ای را در شبکه استانی سیما به راه انداخته اند. اداره کل اطلاعات استان آذربایجان شرقی با نصب بیلبوردهائی از مردم خواسته است ضمن تماس با شماره 113 هر گونه تحرک فعالان آذربایجانی را گزارش دهند.
از شهر زنجان نیز خبر می رسد که فعالان ملی با توزیع هزارن اعلامیه و سی دی از مردم زنجان خواسته اند که در پارک سبزه میدان زنجان روز زبان مادری را در متانت و آرامش کامل برگزار کنند. اما علیرغم اینها عصر روز جمعه 26 بهمن ماه شهرام اله مرادی مدرس زبان استانبولی حین توزیع اعلامیه هایی بمناسبت روز زبان مادری توسط نیروهای امنیتی دستگیر و به مکان نامعلومی انتقال یافته است. وزارت اطلاعات به خانواده شهرام در مورد هرگونه خبر رسانی هشدار داده است.
خبرنگار ساوالان سسی نیز گزارش نموده است که وزارت اطلاعات با فراخوانی بسیاری از فعالین ملی گرا در شهرهای تبریز، ارومیه، زنجان و اردبیل به ستاد خبری این وزارتخانه در شهرهای مختلف آذربایجان از آنان خواسته است که از هرگونه تجمع بمناسبت روز زبان مادری خودداری کنند.

در بین فعالان جنبش دانشجوئی آذربایجان نیز آمادگی برای برگزاری مراسم روز دوم اسفند فزونی گرفته است. پیش از این اویرنجی ارگان جنبش دانشجوئی آذربایجان در یادداشتی تحلیلی که بزبان ترکی منتشر گردیده، خواست ملت و دانشجویان آذربایجانی مبنی بر برسمیت شناخته شدن زبان تورکی در ایران را برگشت ناپذیر تلقی نموده است. در این یادداشت گفته می شود مسئله زبان برای ملت و روشنفکران آذربایجان مسئله شرف و حیثیت بوده و عزم ملت آذربایجان برای دستیابی به حقوق ملی و مدنی خود جدی تر از تصور شونیسم فارس است. همچنین در این یادداشت از ملت و دانشجویان آذربایجان خواسته شده که با فداکاری تمام بهر نحو ممکن در اعتراضات شرکت نموده و صدای مظلومیت ملت آذربایجان را به گوش جهانیان برسانند. در این یادداشت بر مدنی و صلح آمیز بودن هر نوع تجمع اعتراض آمیزی تاکید شده است.
همچنین بنا به خبر اویرنجی ارگان جنبش دانشجوئی آذربایجان هزاران پوستر تبلیغاتی به همین مناسبت بین دانشجویان تورک در سراسر دانشگاههای کشور بصورت غیر رسمی توزیع گردیده است. همچنین نشریه دانشجوئی اینام در دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی بمناسبت روز زبان مادری ویژه نامه ای منتشر نموده است.
خبرنگار اویرنجی نیوز از دانشگا تبریز خبر می دهد که فعالین جنبش دانشجویی آذربایجان در دانشگاه تبریز در آستانه روز جهانی زبان مادری و در سالی که از سوی یونسکو به نام سال زبان های مادری نامگذاری شده است با چاپ نشریه های متعدد به استقبال این روز رفتند. از جمله نشریات چاپ شده در آستانه این روز میتوان به "چیلتیک" ویژه نامه انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تبریز که حاوی موضوعاتی همچون هویت، زبان مادری، روز جهانی زبان مادری و... است، اشاره نمود. انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز نیز دو نشریه با نام های "سهند" و "سهند آغیرلاما توره نی" به چاپ رساندند. "سهند" حاوی مطالبی از قبیل آتلار سوزو، آذربایجان موسیقی سی، شعر، سوزلوک و بهرنگی نین بالاجا قارا بالیق ناغیلی و ... می باشد. ویژه نامه "سهند آغیرلاما توره نی" به یاد انجمن ادبی سهند و مراسم بزرگداشت روز جهانی زبان مادری شامل مجموعه مقالاتی در خصوص زبان مادری و اهمیت آن در جهان امروز می باشد.

تهیه و تنظیم: احسان تبریزلی فعال دانشجوئی و حقوق بشر در آذربایجان
http://www.oyrenci.com/News.aspx?newsId=1633

برلین ده یاشایان آذربایجانلی لار دونیا آنادیلی گونون قئید ائده جک لر

2008-02-19T21:36:00.001-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: برلین ده فعالیت گوستره ن آذربایجان کولتور اوجاغی نین وئردیگی معلوماتا گوره بو اوجاق آنادیلی گونو موناسیبتی ایله بو ایلده او بیری ایللره تای بیلیمسل عزیزله مه توره نی کئچیره جک. 22 فورال 2008 ساعت 18 ده دوزنله نه جک توره نه بیر چوخ سایدا آذربایجانلی نین قاتیلاجاغی گوزله نیر. آذربایجانین تانینمیش یازارلاریندان اولان یونس شاملی، هدایت سلطان زاده و ... بو توره نده چیخیش ائده جک لر.

استقبال از بزرگداشت روز جهانی زبان مادری در دانشگاه تبریز

2008-02-19T21:28:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: فعالین جنبش دانشجویی آذربایجان در دانشگاه تبریز در آستانه روز جهانی زبان مادری و در سالی که از سوی یونسکو به نام سال زبان های مادری نامگذاری شده است با چاپ نشریه های متعدد به استقبال این روز رفتند. از جمله نشریات چاپ شده در آستانه این روز میتوان به "چیلتیک" ویژه نامه انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تبریز حاوی موضوعاتی همچون هویت، زبان مادری، روز جهانی زبان مادری و... اشاره کرد.

انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده کشاورزی دو نشریه با نام های "سهند" و " سهند آغیرلاما توره نی" به چاپ رساندند. "سهند" حاوی مطالبی از قبیل آتلار سوزو، آذربایجان موسیقی سی، شعر، سوزلوک و بهرنگی نین بالاجا قارا بالیق ناغیلی و ... می باشد. ویژه نامه "سهند آغیرلاما توره نی" که به یاد انجمن ادبی سهند و مراسم بزرگداشت روز جهانی زبان مادری این انجمن که در سال گذشته برگذار شده بود، این گونه نام گذاری شده است، در واقع مجموعه مقالاتی در خصوص زبان مادری و اهمیت آن در جهان امروز می باشد. عناوین موجود در این ویژه نامه عبارت است از: مقدمه، پیام مدیر کل یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان مادری، زبان مادری و اهمیت آن در رشد فکری کودک، نقش زبان مادری در آموزش زبان دوم، زبان مادری و کیستی ملی، حق آموزش زبان مادری در اسناد حقوق بشر و حقوق ایران، از تجارب دیگر کشور ها بیاموزیم، تدریس زبان مادری در سوئد، کمی تفکر!!! و ... البته چاپ این نشریه با معضلات فراوانی رو برو بود که در نهایت با کیفیت بسیار نازل چاپ و در اختیار دانشجویان قرار گرفت.

هزاران پوستر در ارتباط با روز جهاني زبان مادري در دانشگاه ها پخش شد

2008-02-19T21:25:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اؤيرنجي نیوز: در آستانه 21 فوريه، روز جهاني زبان مادري، هزاران پوستر در رابطه با اين روز پخش شد. در فاصله چند روز مانده به روز جهاني زبان مادري اين پوسترها در سطح وسيع در بين دانشجويان تورك دانشگاه هاي تهران، تبریز و نیز ساير شهرهای آذربایجان پخش گردیده است.

ویژه نامه روز جهانی زبان مادری نشریه دانشجوئی اینام منتشر شد

2008-02-19T21:20:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨

اویرنجی نیوز: در آستانه 21 فوریه روز جهانی زبان مادری دهمین شماره اینام، نشریه دانشجویی ترکی-فارسی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران، که ویژه نامه این روز است منتشر شد.

ویژه نامه آلما یولو به مناسبت روز جهانی زبان مادری

2008-02-19T21:10:00.000-08:00

چهار‌شنبه ۱ اسفند ۱٣٨۶ - ۲۰ فوريه ۲۰۰٨
محمد دیب گفته بود:” زبان خانه انسان است. چگونه می شود در خانه دیگری زندگی کرد؟” حتی یک بار تعبیر بسیار تندی به کار برد که دوستداران فرانسه و زبان فرانسه- فرانکوفن ها- خیلی آزرده شدند. نوشت:” وقتی به زبان دیگری می نویسی ، هر واژه ات مثل گلوله ای است که به روی خودت شلیک می کنی.”

(از مقاله کلمه یا سفرنامه سید عطاء الله مهاجرانی به الجزایر )
آلما یولو در طول یکسال و نیم فعالیت خود مقالات زیادی را مربوط به زبان مادری منتشر کرده است. اینک به مناسبت روز جهانی زبان مادری لینک تعدادی از آن مقالات و اخبار انتخاب و تقدیم میشود. به امید روزی که زبان مادری ترکها و سایر ملیتهای ایرانی به مدرسه ها و تلوزیونها و ادارات راه یابد.و به امید آزادی زندانیان زبان مادری
سازمان جهانی یونسکو اعلام کرد: سال ۲۰۰۸سال بین‌المللی زبان‌ها
ديل توتروغو - Dil Tutruğu - امانت زبان / سؤزوموز
يولا دوش سن سئل گؤزونده‌ن / ارسلان میرزایی قاشقای شاعیری
دای دویونون بوغو چیخدی / سید حیدر بیات
نا ديلی‌ميزين ايلکين مودافعلری / نوید محمدی
تک سوچوم تورک اولماقدیر / کرکوکلو شمس الدین کوزه‌جی
زبان فارسی تبعیدگاه من است / سید حیدر بیات
زبان فارسی تبعیدگاه من است / سید حیدر بیات
انسان با زبان زندگی می کند / سید محمد خاتمی
مقدمه ای بر بومی سازی نام ها و نشان ها ی زبانی/ علی محمدبیانی
مرجع تقلیدی که اشعار “هوپ هوپ” نامه را حفظ است و… / سید حیدر بیات
یورومسوزجاسینا / محمود افشاردان دؤرد بئیت
دلی و آی / سید حیدر بیات
آن روز شهر مال ما نبود / عزیز ساپچی
ديل انسانا و تانري‌لارا آد باغيشلايير / دوکتور ايواز طاها
مانقورت / چينگيز آيتماتوو
ديل و ميللي کيمليک / گونتای جاوانشیر
بیانیه در باره ی روز حهانی زبان مادری / کانون نویسندگان
بو تایسیز حادیثه، بو حادیثه تایسیز / سید حیدر بیات
پیام کویچیرو ماتسورا مدیر کل یونسکو به مناسبت روز جهانی زبان مادری
آنادیلی، فئمینیزم، سینیرلار و بیر اؤنر / سید حیدر بیات
دیل و آنلاییش / ایشیق سؤنمز

مصاحبه شبکه الجزيره قطر با پنج تن ازمدافعان حقوق ملل و اقوام ايران در تهران

2008-02-19T05:56:00.000-08:00

سه‌شنبه ٣۰ بهمن ۱٣٨۶ - ۱۹ فوريه ۲۰۰٨

منبع: میللی شورا
عباس ناصر خبرنگار شبکه الجزيره قطر در آستانه هفتمين دوره انتخابات مجلس شوري اسلامي با 5 تن از فعالان مدني حقوق ملل و اقوام ايران در تهران مجموعه مصاحبه هايي را انجام داد که روز چهارشنبه گذشته(29بهمن ماه) بخشهايي از اين مصاحبه ها در اوقات خبري اين شبکه مشهور ماهواره اي عرب زبان منتشر گرديد.

در اين مصاحبه آقايان يوسف عزيزي بني طرف (عرب الاحواز)،اکبر آزاد(ترک آذربايجان)، حسن عباسيان(عرب الاحواز)، فرزاد صمدلی ترک آذربايجان)ونوروز حمزي (عرب الاحواز) شرکت داشتند.

- يوسف عزيزي بني طرف
آقيا يوسف عزيزي بني طرف که يکي از فعالان مدني و نويسندگان مشهور عرب در ايران است در اين مصاحبه با تاکيد بر مقوله زشت عرب ستيزي در ميان شوونيستهاي ايران ، بروز چنين حملاتي را ناشي از پندارها و کينه هاي گروهي پان آريانيست دانست . وي با تاکيد بر تاريخ درخشان اعراب در ايران به دورانهايي اشاره کرد که ملل و اقوام فلات ايران در طول تاريخ به دفعات در قالب نظامهاي فدرالي توانستند همگام با حفظ قدرتمندانه وحدت ملي ، منشا اثرات مثبت و تعيين کننده اي درترقي و عمران کشور خود شوند. بني طرف خاطر نشان کرد نظام سياسي حاکم بر ايران تا قبل از کودتاي پهلوي اول و انقراض سلسله قاجاريه تحت عنوان نظام ممالک محروسه ايران شناخته مي شد که اين خود نشان دهنده ريشه دار بودن بحث فدراليسم در ايران است.
وي اظهار داشت در حال حاضر به رغم اينکه اعراب از جمعيتي بيش از 5 ميليون نفر در ايران(7 درصد جمعيت کل) برخوردار هستند شاهد تبعيضها و تحقير هاي گسترده اي در کشور در سطوح مختلف اقتصادي،فرهنگي،سياسي و اجتماعي هستند.

- اکبر آزاد
سپس آقاي اکبر آزاد بعنوان يکي ازنويسندگان و فعالان مدني شناخته شده آذربايجان که در زمينه دفاع از حقوق کودکان تلاشهاي تحسين برانگيزي داشته است ضمن بيان اين جمله که « تحصيل به زبان مادري حق و کار کودکان است» اظهار داشت:
زماني که چند سال قبل آقاي خاتمي رييس جمهورمحترم،براي سخنراني در مجمع عمومي سازمان ملل به نيويورک رفته بودند بر اين مسئله تاکيد کردند که«ايران کشوري کثير المله است» .
هر چند اظهار اين بيانات نتايج داخلي خاصي در بر نداشت ولي براين واقعيت بصورت رسمي صحه گذاشت که ايران ترکيبي است از ملل مختلف والبته متحد.از جمله اين ملتهاي همبسته مي توان به ملل ترکهاي آذربايجان،فارس ، کرد، عرب، تورکمن و بلوچ اشاره کرد.
آزاد با اشاره به اينکه ترکهاي آذربايجان به تنهايي در حدودنيمي از اهالي ايران را تشکيل مي دهند و علاوه بر اين ترکان ترکمن،قشقايي،خراسان،خلج و سايرين نيز با جمعيتهاي مشهودي در ايران حضور دارند اظهار داشت منافع ترکها در ايران با ساير ملتهاي اين کشور به ويژه اعراب مشترکات متنوع و گسترده اي دارد.وي معتقد بود ستمي که بصورت تاريخي طي هشتاد سال گذشته بر ترکان رفته بنوعي بر اعراب نيز تحميل شده است.
آزاد گفت: ترکهاي آذربايجان در تاريخ معاصر شخصيتهاي مشهوري را تقديم نهضت عدالت خواهانه و آزادي طلبانه ملل و اقوام ايران کرده اند.شخصيتهاي کم نظيري چو ن عباس ميرزا،شهيد ستارخان ،شهيد باقرخان، شهيد حيدر خان، شهيد باغبان ،شهيد ثقه الاسلام، شهيد خياباني ، شهيد پيشه وري،پروفسور زهتابي،صفرخان و000 از شخصيتهايي هستند که در راه دفاع از حقوق عموم اقوام وملل ايران از طريق روشنگري وعدالت خواهي و نيز تاسيس و يا تحکيم نظام پارلمانتاريسم در کشور مجدانه کوشيده اند.
اکبر آزاد اظهار داشت بنده با کمال افتخار مي گويم که بانوان آذربايجاني نخستين بار در تاريخ ايران و خاورميانه ، در زمان شهيد بزرگ سيد جعفر پيشه وري توانستند از حق راي دان برخوردار شوند. همچنين اين آذربايجانيها بودند که در 29 بهمن سال 1356 قادر به خلق يکي از عظيمترين قيامهاي ملي تاريخ ايران در تبريز شدند. وي هدف خود از بيان اين مقدمات را معرفي آذربايجانيها بعنوان بنيانگذاران پارلمانتاريسم در ايران و يکي از فعالاترين ملل اين کشور در امر انتخابات دانست. ازادگفت:اما با توجه به اينکه عده کثيري از فعالين حرکت ملي آذربايجان در شهرهاي مختلف زنجان،اردبيل،تبريز،قم،قزوين، همدان ،اروميه و... رد صلاحيت شده اند جهت شرکت در انتخابات پيش روي دچار ترديدهاي عميقي شده ايم.توجه داشته باشيد که در سال 1374 به رغم پيروزي قاطع آقاي دکتر محمود علي چهرگاني در انتخابات مجلس چهارم به لطايف الحيل از حضور وي در عرصه انتخابات جلوگيري شد که بدنبال اين موضوع تشنجهايي هم در آذربايجان وتبريز به وقوع پيوست.صدماتي نيز به آقاي دکترچهرگاني وارد شد که سبب سفر استعلاجي وي به خارج از کشور گرديد.اما در حال حاضر رد صلاحيتها بقدري وسيع صورت گرفته که تمام چهره هاي ملي آ ذربايجان از امکان شرکت در رقابت نيز محروم شده اند.بعنوان مثال به آقاي مهندس عليرضا صرافي بعنوان يکي از برجسته ترين اين شخصيتها مي توان اشاره کرد.
وي اظهار اشت: از نظر من بين اذربايجانيها رغبت چنداني براي شرکت در انتخابات وجود ندارد.بطور يقين در ميان اذربايجانيهاي تهران نيز که حدود 70 درصد از جمعيت اين کلان شهر را تشکيل مي دهند وضع به همين صورت است.

- حسن عباسيان
آقاي حسن عباسيان بعنوان رييس هيات مديره جمعيت عربهاي خوزستاني مقيم تهران(بيت العرب)،نويسنده وديپلمات سابق سومين فعال شناخته شده در زمينه حقوق اقوام وملل ايران بودند که با عباس ناصر خبرنگار شبکه الجزير به گفتگو نشستند.وي با اشاره به مواد 15و19 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران توضيح داد در اين دو قانون بجاي ترکيب معمول «ملت ايران» در هر دوماده از ترکيب« مردم ايران »استفاده شده است.چراکه نويسندگان قانون اساسي به اين امر توجه داشته اند که ايران از ملتهاي مختلف و گروههاي قومي متعدد تشکيل شده است.حتي قانون گذار کوشيده تا در اصل نوزده از کلمه قبيله در کنار کلمه قوم استفاده کرده و به اين ترتيب به اين گروههاي اجتماعي نيز احترام حقوقي قائل شود.
عباسيان اظهار داشت به رغم وجود اين دو ماده در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران متاسفانه از تدريس زبانهاي قومي در مدارس و يا همچنين استفاده از اين زبانها در مطبوعات و رسانه هاي گروهي خودداري مي شود و به اين ترتيب روح مساوات طلبانه حاکم بر اين دو اصل نديده گرفته شده است. وي با تاکيد بر عدم وجود مساوات در ميان اقوام و ملل ايران اظهارداشت که همين امر موجب شده تا به هنگام توزيع مناصب ،پستهاي حساس در اختيار گروه قومي حاکم قرار گيرد.عباسيان افزود اوضاع بقدري نگران کننده استکه در حال حاضر اگردر خوزستان يک عرب به اداره اي برود و در ان اداره با کارمند عرب ديگري روبرو شود حق ندارد با وي به زبان عربي صحبت کند و موظف است تا حتما به فارسي حرف بزند!

- فرزاد صمدلی
آقاي فرزاد صمدلی که در بين فعالين مدني آذربايجان بيشتر بعنوان يک خبرنگار شناخته مي شود در مصاحبه با شبکه الجزيره با تاکيد بر اهميت روز جهاني زبان مادري ( 21 فوريه- دوم اسفند) اظهار داشت:
متاسفانه طي 25 سال اخير از جانب دولتهاي حاکم در قبال زبان مادري بيش از دو سوم از ايرانيهاي غير فارس زبان ، جز بعضي سخنان مثبت، ́́́اقدام حمايتي قابل توجهي مشاهده نشده است. صمدلی با بيان اينکه اساسا در دوران استبداد سياه رضاخاني،انتخاب زبان رسمي در ايران به رغم اکثريت تاريخي ترکهاي ايران، عملا بصورت آيين نامه اي و دستوري صورت گرفته است خواستار توجه جدي به همه پرنسيپهاي بين المللي در ارتباط با کشور هاي کثيرالمله اي همانند ايران شد. وي همچنين با اشاره به قانون اساسي افغانستان و نيز پيش نويس قانون اساسي عراق متذکر شد که اصولا در کشورهايي چون ايران تاکيد بر يک زبانه بودن نظام رسمي چندان قادر به پاسخگويي مطالبات حقه اقوام وملل آن کشورها نخواهد شد و تداوم اين امر سبب خواهد گرديد تا قوم يا ملتي که زبان وي بعنوان تنها زبان رسمي مملکت شناخته شده است خود را به مثابه تمثيلگر واحد هويت آن کشور بشناسد و به اين ترتيب خواسته و يا نا خواسته در امتداد حذف هويتهاي غير رسمي که البته در مواقعي غني تر و قوي تر از ان هويت رسمي نيزهستند حرکت کند . صمدلی با تاکيد بر ضرورت ورود به مبحث دو زبانگي در ايران جهت جلوگيري ازظهور شوونيسم و نيز رسميت منطقه اي تمام زبانهاي شناخته شده کشور خواهان آغاز تدريجي اين گفتگو بصورت کاملا مدني ، صبورانه و منطقي در ميان اقوام وملل ايران گرديد.
وي همچنين با اشاره به بيانيه مشهور آذربايجان دانيشير(آذربايجان سخن مي گويد)که براي اولين بار در کشور به امضاي بيش از 600 تن از فرهيختگان و فعالان حقوق مدني آذربايجان رسيده است اظهار داشت :اين بيانيه که برخي از آن بعنوان مانيفست آذربايجان هم اسم برده اند تنها بدنبال احقاق حقوق ترکان آذربايجان ويا ديگر ترکهاي ايران نيست.بلکه ادبيات اين بيانيه بگونه اي تنظيم شده است که تمام اقوام و ملل ايران را بدون کوچکترين تبعيضي در بر مي گيرد.
ضرورت حاکميت دمکراسي فراگير در کشور بر اساس اصول عام جمهوريهاي پارلمانتاريستي، حرکت به سمت فدراليسم ، ضرورت توجه غير تبعيض آميز به همه زبانهاي رايج در ايران،تاکيد بر اهميت توزيع برابر تمام امکانات مادي و معنوي در سطح ايران، دفاع بلارجحان از مواريث فرهنگي همه اقوام و ملل ايران، رعايت دقيق کنوانسيونهاي مربوط به حقوق زنان و کودکان ،صيانت جدي از سلامت محيط زيست و نيز ايجاد روابط متعادل و واقعي با کشورهاي جهان از جمله اصولي بودند که توسط نامبرده در توضيح بيانيه« آذربايجان دانيشير » گفته شد.
صمدلی همچنين با توجه به توزيع دردناک امکانات اقتصادي پرسيد چگونه ممکن است شهروندعرب خوزستاني که بيش از دو سوم از بودجه کل کشور را با فروش منابع نفتي اش تامين مي کنند و سنگينترين شدائد را در دوران جنگ 8 ساله متحمل شده است طي هشتاد سال گذشته زير اندازش گليم و سقفش حصير باقي مانده باشد و يا اکثريت آذربايجاني اي که موثرترين نقش را در تاريخ و فرهنگ اين سرزمين داشته است در حال حاضر اين گونه در فقر و فلاکت زندگي کند و از همه بدتر در رسانه ها و يا کتب رسمي تحقير و تضعيف شوند?!
وي گفت من همانگونه که براي ويران شدن ارک بم به دليل زلزله دردناک اخير بشدت متاثرم براي ارک عليشاه درتبريز،گنبد سلطانيه در زنجان ،قصر شيخ خزعل در اهواز و يا ديگر آثار قومي کشورم که در معرض بي توجهي قرار گرفته اند بسيار نگرانم!

- نوروز حمزي
آقاي نوروز حمزي که يکي از فعالان فرهنگي عرب و همچنين از خبرنگاران شناخته شده در جامعه مطبوعاتي کشورمان مي باشد پنجمين فردي بود که با شبکه الجزير در خصوص حقوق اقوام وملل ايران مصاحبه کرد.وي با ارايه تعريف حقوقي از مفهوم اقليت باتوجه به اسناد بين المللي مربوط به حقوق اقليتها من جمله مقدمه و مواد 13و55و76 منشور سازمان ملل متحد ،ماده دوم اعلاميه جهاني حقوق بشر، مواد 18 و19و24و25و26و27ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي ناظر بر رعايت حقوق همه افراد بدون هر گونه تبعيض خواستار رعايت دقيق مفاد تمام اسناد و کنوانسيونهاي بين المللي اي گرديد که دولت ايران همچون منشور ملل متحد(1324)،ميثاق بين المللي حقوق مدني - سياسي و حقوق اقتصادي- اجتماعي(1354)،کنوانسيون بين المللي منع و مجازات جنوسايد (1334) ،کنوانسيون بين المللي رفع تبعيض نژادي(1347)،کنوانسيون حقوق کودک (1372) ، کنوانسيون رفع تبعيض در امر تعليمات(1346) و همچنين مواد 15 و 19 و 20 و 48 قانون اساسي جمهوري اسلامي تاييد يا تدوين کرده است.
وي همچنين با انتقاد از فرهنگ حاکم در خصوص خرده فرهنگ و يا اقليت خطاب کردن اقوام وملل ايران اظهار داشت اين اصطلاحات در حالي استفاده مي شود که هموطنان فارس زبان ما تنها يکي از اين اقوام وملل بوده و حتي فاقد اکثريت نسبي نيز هستند.وي خاطر نشان کرد که بعنوان مثال در همين طهران ، ترکها با بيش از 70 درصد ،نخستين کساني هستند که جمعيت پايتخت ايران را تشکيل مي دهند.
آقاي حمزي با اشاره به برنامه چهارم توسعه گفت اين برنامه فاقد هر گونه تلاشي براي توسعه و پرورش فرهنگي عموم اقوام وملل ايران است.وي با اشاره به عملياتي شدن طرح آمايش اقوام که در امتداد تغيير ترکيب بافت جمعيتي مناطق قومي طراحي شده است افزود د رحال حاضر متاسفانه من اينده اقوام و ملل ايران بويژه اعراب را تنها با دو گزينه روبرو مي بينم:
وجود و عدم وجود!